ཡིད་འོང་དམར་ཇ

ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་བོད་ཀྱི་རྙིང་ཤོས་དང་ཆེས་ཆེ་བའི་ཇ་ཞིང་ཡིན་པའི་ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གཉེར་ཁང (易贡茶场, Yìgòng Cháchǎng) ནས་བཟོ་བྱུང་བའི་དམར་ཇ་ཡིན། ཇ་ཞིང་འདི་ནི་བོ་མི་རྫོང་གི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་མཐོ་སྒང་མཚོ་ཡིད་འོང་མཚོའི་འགྲམ་དུ་གནས་ཤིང་། མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར ༢༠༠༠ ཡན་ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་གི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་རང་བཞིན་ཇ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་གྲས་སུ་བརྩི་ཞིང་། དམར་ཇ་འདི་རིགས་ ༢༠༡༠ ལོར་ནས་ཐོག་མར་བཟོ་འགོ་ཚུགས་ཀྱང་། ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་གསལ་ཞིང་དྭངས་ལ། རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བོད་ཀྱི་དམར་ཇར་གྲགས་པ་ཐོབ་ཡོད།

1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།

• རྣམ་པ། དམར་ཇ (红茶, hóngchá) — ཡོངས་སུ་སྨྱོ་བྱུང་བའམ་སྐྱུར་ཆགས་སུ་བཞག་པ།
• སྡེ་ཚན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་དམར་ཇ། བོད་ཀྱི་མཐོ་སྒང་གི་སྐྱེ་ཁམས་རང་བཞིན་དམར་ཇ།
• འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས (西藏自治区, Xīzàng Zìzhìqū); ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར (林芝市, Línzhī Shì); ཕོ་མེས་རྫོང (波密县, Bōmì Xiàn); ཡིད་འོང་གྲོང་རྡལ (易贡乡, Yìgòng Xiāng)། ཇ་ཞིང་གི་ས་ཚིགས་ནི་ཡིད་འོང་མཚོ (易贡湖, Yìgòng Hú) དང་དེའི་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་རི་མགུལ་དུ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། ཡིད་འོང་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་འཁོར་སྤྱི་གླིང (易贡国家地质公园) གི་དཀྱིལ་དུ་གནས།
• ས་གནས་ཀྱི་ཀོ་ཨོར་ཌི་ནེཊསི། ≈ 30.3° N, 94.9° E (ཇ་ཞིང་གཉེར་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཁང་གི་ས་གནས།)

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན།

• ལོ་རྒྱུས། ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་བོད་འཛིན་དམག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁ་འབྲེལ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་དྲ་མ་ཅན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཞིག་ཡིན། ༡༩༥༠ ལོའི་སྐབས་སུ་ཡིད་འོང་ས་ཁུལ་དུ་བོད་དུ་ཞུགས་པའི་དམག་སྡེ་ ༡༨ པའི་བཀོད་འདོམས་ཁང (中国人民解放军第十八军, Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Dì Shíbā Jūn) གི་འགོ་ཁྲིད་ཁང་བཙུགས། ༡༩༦༠ ལོར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་རུ་ཁག་གི་ཐོན་ལས་དོདམ་ཚོགས་པའི་བཀའ་ལྟར་དམག་དཔོན་དང་དམག་མི་ཁག་ཅིག་ཡིད་འོང་དུ་ལྷག་པ་དང་། དམག་གི་ཞིང་ལས་ཁང (军垦农场, jūnkěn nóngchǎng) བཙུགས། ༡༩༦༣ (ཡང་ན་ ༡༩༦༤) ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མོང་ཏིང་ཇ་ཞིང (蒙顶茶场) ནས་འབྲིང་འདབ་མ་དང་ཆུང་འདབ་མའི་ཇ་ལྗོན་པའི་སོན་འདེབས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་ཚད་ ༨༥% ཟིན་པ་ལེགས། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཇ་འདེབས་ཡུལ་ཐོག་མར་བཙུགས། ༡༩༦༧ ལོར་ཤིན་ཅང་ཐོན་ལས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་མཉམ་འབྲེལ་རུ་ཁག་ནས་ཡིད་འོང་དུ་མི་སྣ་བསྐྱལ་ཏེ། ཡིད་འོང་སྤྱི་ཁྱབ་རུ་ཁག་ལྔ་པ (易贡五团, Yìgòng Wǔtuán) བཙུགས། ༡༩༧༨ ལོར་ཞིང་ལས་ཁང་དེ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་སུ་གྱུར་ནས་ཡིད་འོང་ཞིང་ལས་ཁང (易贡农场) ཞེས་པར་གནས། ༡༩༩༣ ལོར་ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གཉེར་ཁང (易贡茶场) ཞེས་བརྗེ། ༡༩༨༥ ལོ་ནས་ཧྥུ་ཅན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་རོགས་སྐྱོར་གནང་བ་དང་། ༢༠༡༠ ལོ་ནས་ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་གྱིས་རོགས་སྐྱོར་གནང་། ༢༠༠༠ ལོར་རི་འདྲེད་ཆེན་པོས་ཡིད་འོང་མཚོའི་ཆུ་འགྲོ་ཁ་བཀག་པས་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་འགགས་མཚོ་ཆེ་ཤོས་བྱུང་། ཇ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་ཆ་ཤས་མང་པོ་དང་། ཡིག་ཚགས། ཁང་རྩིག་བཅས་ཆུས་ཐིམས། ༢༠༠༨ ལོར་བསྐྱར་གསོའི་ལས་དོན་འགོ་ཚུགས། ༢༠༡༠ ལོར་ཇ་ཞིང་གཉེར་ཁང་གིས་ཐོག་མར་དམར་ཇའི་ཐོན་ལས་བསྒྲུབས་ཏེ། ཡིད་འོང་དམར (易贡红) ཞེས་པར་གྲགས་པའི་དམར་ཇ་བཟོ་འགོ་ཚུགས། དེ་སྔར་ལྗང་ཇ་དང་བོད་ཀྱི་ཇ་བྲག (藏茶, zàngchá) མ་གཏོགས་མེད་པས་འདིས་སྟོང་པ་སྐོངས། ༢༠༢༡ ལོར་ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཚད་ཡོད་ཚོགས་པས་རྒྱ་ནག་གི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་སྐྱེ་ཁམས་ཇ་འདེབས་ཡུལ་ ༢༠ ཡི་གྲས (中国茶产业T20最美生态茶园) ཀྱི་ཚིག་བཀོད་དེ་བསྔགས། ༢༠༢༥ ལོར་དམག་གི་བཅོས་བསྒྱུར། རང་བྱུང་གནོད་སྐྱོན། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནོད་སྐྱོན་བཅས་མྱངས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅན་གྱི་ཇ་ཞིང་འདིར་ཀོང་ཏུང་ནས་ཕེབས་པའི་ཆེད་མཁས་པ་བཅུ་པའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ལས་དོན་མུ་མཐུད་དུ་བསྒྲུབས།
• མིང་། 易贡 (Yìgòng) ཞེས་པ་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་ཚིག་དང་འབྲེལ་ཏེ། “སེམས་ཀྱི་རེ་བ་སྐོང་བའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཡུལ” ཞེས་པའི་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ཡིན། 红茶 (hóngchá) ནི་“དམར་ཇ” ཟེར། ཡིད་འོང་དམར (易贡红) ཞེས་པའི་ཚོང་རྟགས་འདི་ནི་ཇ་ཞིང་གཉེར་ཁང་གི་དམར་ཇའི་རིགས་ཡོངས་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། ཞེན་བདམས (臻选, zhēnxuǎn) ནས་རིམ་པ་དང་པོ (一级, yī jí) བར་གྱི་གནས་ཚད་ཚང་མར་འཇུག
• རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན། ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་ནི་བོད་ཀྱི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ཁུངས་གཞི་ཡིན་པ་མ་ཟད། དམར་པོའི་རིག་གནས (红色文化, hóngsè wénhuà) ཀྱི་རྟགས་སུའང་གྱུར། ཇ་ཞིང་གི་ས་ཁུལ་དུ་དམག་དཔོན་ཞང་ཀྲོང་ཧྭ (张国华, Zhāng Guóhuá) གི་སྡོད་ཁང་དམག་དཔོན་ཁང་པ (将军楼, Jiāngjūn Lóu) དང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཏང་ཚོགས་སློབ་གྷྲའི་ཁང་རྙིང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁང་རྩིག་མང་པོ་ཡོད། ཇ་ཞིང་གིས་དམར་པོ་དང་ལྗང་ཁུའི་ཡུལ་སྐོར (红色+绿色茶旅, hóngsè + lǜsè chálǚ) ཞེས་པའི་ལས་ཚུལ་ཞིག་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་དང་། དེའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་གསོའི་ས་གནས་དང་ཇ་བཞེས་པའི་ཉམས་ལེན་སོགས་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་ཡོད།

3. སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་དང་རྒྱུ་ཆ།

• རིགས། ཇ་ཞིང་གི་རྨང་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་རིགས་ནི་ Camellia sinensis var. sinensis ཀྱི་སི་ཁྲོན་གྱི་འབྲིང་འདབ་མ་དང་ཆུང་འདབ་མའི་མི་རིགས (四川中小叶群体种, Sìchuān zhōngxiǎoyè qúntǐzhǒng) ཡིན་ཞིང་། ༡༩༦༠ ལོའི་སྐབས་སུ་མོང་ཏིང (蒙顶山, Méngdǐng Shān) ནས་འདྲེན་པ་བྱས། ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་རིང་ལ་རིགས་གསར་པ་བཙུགས་ཡོད་དེ། ཧྥུ་ཞོན་ ༩ པ (福选9号, Fúxuǎn Jiǔhào) དང་། མེ་ཀྲན (梅占, Méizhàn)། ཧྥུ་ཏིང་དྭ་བེ (福鼎大白, Fúdǐng Dàbái)། ཨུ་ལོང་གི་འཇམ་ཡལ་གྱི་ཞོན་ཀྲི་ཨུ་ལོང (软枝乌龙, Ruǎnzhī Wūlóng) སོགས་ཡིན། སི་ཁྲོན་གྱི་མི་རིགས་འདི་ལ་དུས་རིམ་རིང་པོའི་བར་སྐབས (ཟླ་བ་ ༦ ཙམ) མཉམ་དུ་གནས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་ཅིང་། དེའི་རིང་ལ་ལོ་མའི་ནང་དུ་ཨ་མི་ནོ་ཚན་ཁག་དང་བཞུར་འབྱུང་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མངོན་གསལ་དུ་འཕར་ཡོད།
• བསྡུ་ལེན། དཔྱིད་ཀའི་(དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ཁག་གཅིག་པུ) བསྡུ་ལེན་ནི་ཟླ་ ༣ ཤུལ་མ་ནས་ ༥ པའི་བར་དུ་བྱེད། མཐོ་སྒང་གི་གནས་སྟངས (མི་ཊར ༢༠༠༠ ཡན) དང་མཚན་མོའི་གྲང་དྲོད་ཀྱིས་ལོ་རེར་ཐོག་མཐའ་བར་གཅིག་པུ (一年一收, yī nián yī shōu) ལས་ཐོན་སྐྱེད་མི་ཐུབ་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ཐོན་ས་ཁུལ་གཞན་དང་བསྡུར་ན་དཀོན་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེས་ལོ་མའི་ནང་གི་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མཐོ་རུ་གཏོང་བར་བྱེད།
• བསྡུ་ལེན་གྱི་ཚད་གཞི། ཞེན་བདམས (臻选) རིགས་ལ་ཐེའུ་གཅིག་དང་འདབ་མ་གཅིག (一芽一叶) ཡིན་ལ། རིམ་པ་དང་པོ (一级) རིགས་ལ་ཐེའུ་གཅིག་དང་འདབ་མ་གཉིས (一芽二叶) ཡིན། ཁྲོམ་ར་ཆེ་བའི་ཆེད་ལས་ཚོང་ཁང་གི་རིགས་ལ་ཐེའུ་རྐྱང (单芽) བེད་སྤྱོད་བྱེད།
• རྒྱུ་ཆའི་ཚད་གཞི། རྩ་བ་བརྒྱན་པའི་དང་གནོད་པ་མ་སོང་བའི་ལོ་མ་ལག་པས་བསྡུས་དགོས། ཇ་འདེབས་ཡུལ་ནི་གཙང་མའི་རི་ནགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་གནས་པ་དང་། ས་ཞིང་ལ་རང་བྱུང་གི་འབག་རྫས་མ་གཏོགས་མི་བཀོལ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཆགས། རྩི་ཉོག་རྩི་ཤི་དང་ཡུར་ཉོག་རྩི་ཤི་བཀོལ་མྱོང་མེད།

4. ས་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྐྱེད་སྲིང་གི་ཁྱད་ཆོས།

• མཐོ་ཚད། ཇ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ནི་མི་ཊར ༡༩༠༠ (ཡིད་འོང་མཚོའི་འགྲམ) ནས་ ༢༢༨༠ (ཇ་ཞིང་གཉེར་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཁང་གི་མཐོ་སྒང་བང་དོའི་ས) བར་ཡོད། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཐོན་ལས་ཇ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།
• གནམ་གཤིས། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན་འཇམ་པོའི་དྲོད་ཡོད་ཀྱང་། མེ་ཐོག་དགོན་པའི་བསྲེ་འབྱུང་གཤིས་ལས་གྲང་བ་མང་། ལོ་རིམ་བྱེ་དྲོད་ཆ་སྙོམས་ནི་ 11.4 °C ཡིན་ལ (མེ་ཐོག་དགོན་པས་ 4–5 °C ཇེ་ཆུང་) ། ལོ་རིམ་ཆར་ཆུའི་ཚད་ནི་ 960–1 100 mm ཡིན། དབྱར་དགུན་གཉིས་ཀའི་དྲོད་ཚད་འཇམ་པོ་ཡོད་པས་དམངས་ཁྲོད་དུ་ “冬无严寒，夏无酷暑” (དགུན་དུ་གྲང་ངར་མི་འཕྲོད་ལ། དབྱར་དུ་ཚ་ངད་མི་འཕྲོད) ཞེས་ཟེར། ཡིད་འོང་མཚོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་ནགས་ཚལ་མཐུག་པོས་རྟག་ཏུ་སྤྲིན་པ་དང་ན་བུན་འཐུལ་བར་བྱེད། མཚོ་ངོས་ལས་མཚོ་ཚད ༢༠༠༠ ཡན་གྱི་སར་ཉི་མའི་འོད་ཤུགས་ཆེ་བས་ལོ་མའི་ནང་གི་སྐྱེ་སྲུང་གི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ། ཨན་ཐོ་སི་ཡ་ནིན་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྟངས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད། ཉིན་དང་མཚན་གཉིས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ཁྱད་པར་ནི་ 10–15 °C ཟིན་པས། མཚན་མོའི་དབུགས་སྟོང་གི་སྐབས་སུ་ནང་བསགས་ཀྱི་མངར་རྫས་ཀྱི་གྱོང་ཚད་བཀག་འདོམས་བྱེད། ཇ་ལྗོན་པ་དེ་དག་ལོ་རེའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་ ༦ ཙམ་གྱི་རིང་ལ་གཉིད་ཁང་དུ་གནས་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་འདེབས་ཡུལ་གཞན་གང་ལས་ཀྱང་རིང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེའི་སྐབས་སུ་ཨ་མི་ནོ་ཚན་ཁག མངར་རྫས། དྲི་ཞིམ་གྱི་བྱུང་ཁུངས་བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མངོན་གསལ་དུ་འཕར་ཡོད།
• ས་རྫས། རི་ནགས་ཀྱི་ས་རྫས་ལ་སྐྱེ་ཁམས་རྒྱུ་ཆ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱུར་གཤིས (pH 4.5–6.0) ཡིན། ཇ་འདེབས་ཡུལ་དུ་གངས་ཆུ་དང་ཁྱགས་ཀླུང་གི་ཞུན་ཆུས་བརླན་སྐུད་བྱེད་པས་ཁུར་བའི་རྒྱུད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འབྱོར།
• སོ་ནམ་གྱི་ལག་རྩལ། ཇ་ཞིང་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་ཁམས་རང་བཞིན་གྱི་ཐོན་ལས་ཤིག་ཡིན། ཇ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་མུའུ ༥༣༥༠ (ཧེག་ཊཱར ༣༥༧ ལྷག) ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ས་ཁྱོན་ལ་མུའུ ༣༢༠༠ ཙམ་ཡོད། དོདམ་ལས་དོན་ནི་ཐོན་ལས་རུ་ཁག་བཞིས (茶叶一队 — 茶叶三队, དང་རུ་ཁག་ཏན་ཁ (单卡队)) བསྒྲུབས། ཀོང་ཏུང་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་སློབ་གྷྲའི་ཇ་ཞིབ་འཇུག་ཁང (广东省农业科学院茶叶研究所) གི་ཆེད་མཁས་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཇ་ཞིང་དུ་བཞུགས་ཏེ་བཟོ་ལྟའི་ལག་རྩལ་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་།

5. བཟོ་ལྟའི་ལག་རྩལ།

ཡིད་འོང་དམར་ཇའི་བཟོ་ལྟའི་ལག་རྩལ་ནི་སི་ཁྲོན་དང་ཧྥུ་ཅན་གྱི་གོང་ཧྥུ་དམར་ཇའི (工夫红茶) ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང་སྟེ། ཀོང་ཏུང་དང་སི་ཁྲོན་གྱི་ཆེད་མཁས་པས་མཉམ་དུ་གོང་འཕེལ་བཏང་བའི་བཟོ་ལྟ་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཡིན། གནས་རིམ་གཙོ་བོ་ནི།

• བསྡུ་ལེན (采摘, cǎizhāi): ཞོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཟིལ་པ་ཤོར་བའི་རྗེས་སུ་འཇམ་པོའི་མྱུ་གུ་ལག་པས་བསྡུས། ཐེའུ་དང་འདབ་མའི་ཚད་གཞི་དམ་པོར་བཀག
• རྙིད་པའི་ཟ་འདྲི (萎凋, wěidiāo): ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོལ་འོག་དུ (གནམ་གསལ་ཞིང་ཚ་པོའི་དུས་སུ) བཞག་པ་དང་། མཇུག་མཇུག་ཏུ་བརླག་རླུང་དམ་བཅོས་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཁང་པའི་ནང་དུ་བཞག དུས་ཡུན་ 14–20 ཆུ་ཚོད་ཙམ། ལོ་མའི་རླན་ཚད་ 60–64% བར་ཇེ་ཆུང་།
• དཀྲིས་བསྒྲིལ (揉捻, róuniǎn): འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་གནོན་ཤུགས་སྣ་ཚོགས་བརྗེ་རེས་སུ་བཀོལ་ནས་ལོ་མ་དམ་པོའི་“རྒྱུད་པའི” རྣམ་པར་དཀྲིས། དུས་ཡུན་ 60–90 སྐར་མ།
• སྐྱུར་བྱུང་བའམ་སྨྱོ་བྱུང་བ (发酵, fājiào): དཀྲིས་བསྒྲིལ་བྱས་པའི་ལོ་མ་ 24–28 °C དང་རླན་ཚད་ 90–95% ཡོད་པའི་སྐྱུར་ཁང་དུ་འཇོག སྐྱུར་དུས་ 3–5 ཆུ་ཚོད། ཚོད་ལྟ་ནི་མདོག (ཟངས་དམར་ལ་འགྱུར་བ) དང་དྲི་ཞིམ (སྦྲང་རྩི་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་གསལ་པོ་ཐོན་པ) ལ་བརྟེན།
• སྐམ་བཟོ (烘干, hōnggān / 干燥, gānzào): རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་ཅིང་། དང་པོར་དྲོད་ཚད 110–120 °C དུ (སྐྱུར་བྱུང་བ་འགོག་པ) དང་། མཇུག་མཇུག་ཏུ་ 80–90 °C དུ (དྲི་ཞིམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྟན་པོར་གནས་པ་དང་རླན་ཚད་ 5–6% བར་ཇེ་ཆུང་) བྱེད། རིགས་ཁག་ལ་ཇ་ཞིང་གིས་སི་ཁྲོན་གྱི་གནའ་སྲོལ་ལག་རྩལ་གྱི་ཆ་ཤས་བཀོལ་ནས་ཤིང་ཏོག་གི་ཤིང་མེས་སྐམ་བཟོ་བྱེད་པས་ཤིང་ཏོག་དང་ཤིང་གི་དྲི་ཞིམ་ལྷང་ལྷང་ཡོད།
• དབྱེ་འབྱེད (分级, fēnjí): ལོ་མའི་ཚད་གཞི་དང་ཐེའུ་ཚད་ལྟར་ཆ་ཤས་སུ་བགོས་ནས་རྩ་ཐོན་བཀར།

6. དབང་པོའི་ཚོར་བའི་ཁྱད་ཆོས།

• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་ཕྱི་རྣམ། དམ་པོར་དཀྲིས་པའི་ནག་པོའི་“རྒྱུད་པ” དང་། གསེར་མདོག་གི་ཐེའུ (金毫) ཤས་ཆེ་བ། ལོ་མ་སྙོམས་ཤིང་འོད་འཕྲོ་བ། ཐལ་བ་མེད།
• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ། ཟིམ་པོ་དང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡོད་ཅིང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྐམ་པོའི་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་གཙོ་བོར་ཡོད། ཆོ་ཀོ་ལེཊ་ཀྱི་དྲི་ཞིམ་ལྷང་ལྷང་དང་། ཤིང་མེས་སྐམ་བཟོ་བྱས་པའི་རིགས་ལ་ཤིང་གི་དྲི་ཞིམ་ཙམ་ཡོད།
• ཁོལ་བའི་དྲི་ཞིམ། རིམ་པ་མང་པོ་ཡོད་དེ། སྦྲང་རྩི། གཡོས་པའི་ཀུ་ཤུ། ཁམ་བུ་བཅས་ལས་བག་ལེབ་ཀྱི་ཤུན་པ་དང་ཀོ་ཀོ་ལ་འགྱུར་བ། མཇུག་མཇུག་ཏུ་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་ཕྲ་མོ་དང་རྡོ་ཆུའི་དྲི་མ་གཙང་མ་ཞིག་ཡོད།
• རོ། ཤིན་ཏུ་དམ་ཞིང་སྣུམ་པོའི་“གཟུགས་པོ” (醇厚, chúnhòu) ཡོད་པ་དང་། གཙང་ཞིང་གསལ་བའི་མངར་བ། འཇམ་པོའི་བྲོ་འཚོར་བའི་ཁ་བསྡམ། རྗེས་སུ་དྲོད་སྐྱིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡུན་རིང་དུ་གནས། ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གི་ལོ་མའི་ནང་དུ་ཆུས་བཞུར་བའི་བཞུར་འབྱུང་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི 48% ཟིན་པ་དང (འཛམ་གླིང་གི་ཚད་གཞི 32%) ། ཇའི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་ཚད་ 35% ཟིན་པས་རོ་དམ་ཞིང་ཟིམ་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར།
• ཁོལ་བའི་མདོག དམར་པོའི་ཨམ་པར (amber) དང་། གསལ་ཞིང་དྭངས་པ། ཕོར་པའི་མུ་འགྲམ་དུ་གསེར་མདོག་གི་མཐའ་རྒྱུད་ཡོད།
• ཇ་འཐུང་བྱས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་མ (བསྐོལ་བའི་ལོ་མ): ལོ་མ་ཆ་སྙོམས་སུ་ཁ་ཕྱེ། སྤུ་ལང་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པོ། མདོག་ནི་ཟངས་དམར་ནས་ཁམ་ཚོན་བར་ཡོད།

7. རྫས་འགྱུར་གྱི་ཁྱབ་ཚུལ།

• པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ། ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གི་རྒྱུ་ཆའི་ནང་གི་ཇའི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་ཚད་ 35% ཟིན་པས། དམའ་སའི་ཕལ་ཆེ་བའི་ཇའི་ལས་ལྡབ་གཉིས་ཡོད། གྲུབ་ཚུལ་ལྡན་པའི་དམར་ཇའི་ནང་དུ་ཀེ་ཊི་ཧིན་གྱི་ཆ་ཤས་མང་ཆེ་བ་ཐེ་ཨ་ཧྥེ་ལ་ཝིན (TF) དང་ཐེ་ཨ་རུ་བི་ཇིན (TR) དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གིས་ཁོལ་བའི་མདོག་གསལ་པོ་དང་རོ་ཟླུམ་པོ་བསྐྲུན།
• ཆུས་བཞུར་བའི་བཞུར་འབྱུང་རྫས (水浸出物, shuǐ jìnchūwù): ཚད་གཞི་ 48% ཟིན་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དམར་ཇའི་ནང་དུ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཇ་ལྗོན་པའི་གཉིད་ཁང་གི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་དང་བཅུད་རྫས་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
• ཨ་མི་ནོ་ཚན་ཁག དགུན་དུས་རིང་པོའི་“གཉིད་ཁང” དང་མཚན་མོའི་བསིལ་དྲོད་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་ ཨེལ་ཐེ་ཨ་ནིན (L-theanine) དང་རོ་ལྡན་གྱི་ཨ་མི་ནོ་ཚན་ཁག (གླུ་ཏ་མིག་ ཨཱ་སིད། ཨཱ་སྤར་ཇིག་ ཨཱ་སིད།) ཀྱི་ཚད་མངོན་གསལ་དུ་འཕར་ཡོད།
• ཨཱལ་ཀ་ལོའི་ཌི་ཟི། ཀོ་ཧྥེ་ཨིན (ཐེའུ་གཅིག་པའི་བསྡུ་ལེན་གྱིས་ཚད་འབྲིང་ལས་མཐོ) དང་། ཐེ་ཨོ་བྲོ་མིན། ཐེ་ཨོ་ཕི་ལིན་བཅས།
• ཝི་ཏ་མིན། ཝི་ཏ་མིན་ཨེ (B1, B2) ཀྱི་ཚོགས་པ། ཝི་ཏ་མིན་སི (C) ཡི་ཤུལ། ཝི་ཏ་མིན་ཨི (E)
• གཏེར་རྫས། ཕོ་ཊ་སི་ཡམ (potassium) མེག་ནེ་ཞི་ཡམ (magnesium) མེང་ག་ནིས (manganese) ཛིང་ཀ (zinc) ཕོ་རིན (fluorine) སེ་ལེ་ནི་ཡམ (selenium) བཅས་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྱགས་ཀླུང་གི་ཞུན་ཆུ་དང་སྐྱེ་ཁམས་རང་བཞིན་གྱི་རིའི་ས་རྫས་ལ་བརྟེན།
• རླུང་དུ་འགྲོ་བའི་དྲི་ཞིམ་གྱི་འདུས་རྫས། ལི་ན་ལཱ་ཨོལ (linalool) དང་དེའི་ཨོཀ་སི་ཌི་ཟི། གེ་ར་ནི་ཨོལ (geraniol) ཕེ་ནིལ་ཨ་སི་ཊཱལ་ཌི་ཧའིཌ (phenylacetaldehyde) མེ་ཡར་རྡེའུའི་བྱེད་སྒོས (Maillard reaction) ཀྱི་ཐོན་རྫས་སོགས། ཤིང་མེས་སྐམ་བཟོ་བྱས་པའི་རིགས་ལ་ཤིང་ཏོག་དང་ཤིང་གི་དྲི་ཞིམ་སྟེར་བའི་ཧྥུ་རན (furan) དང་ལེག་ཐོན (lactone) གྱི་ཆ་ཤས་ཁག་གི་ཡོད།

8. ཕན་ཡོན།

• འཇམ་པོའི་སྐྱེད་ཤུགས། ཀོ་ཧྥེ་ཨིན་དང་ ཨེལ་ཐེ་ཨ་ནིན་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་བས་སེམས་དངུལ་མེད་པར་སྐྱེད་ཤུགས་སྙོམས་པོ་འཕར་བ་ཞིག་སྟེར། ཁོ་ཕི་ལས་ཀྱང་འཇམ་པོ་དང་ཡུན་རིང་དུ་གནས།
• གནོད་འགོག་ནུས་པ། པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་ཚད་མཐོ་པོ (35%) ཡོད་པས། ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དམར་ཇའི་ཁྲོད་དུ་གནོད་འགོག་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་བརྩི།
• མེ་དྲོད་ཀྱི་སྐྱོར་བ། དྲོད་པོའི་དམར་ཇས་ཕོ་བའི་ཁུ་རྫས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་ཅིང་། ཞག་པོ་དང་སྤྲི་དཀར་གྱི་ཟས་ལ་འཇུ་བར་སྐྱོར། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཟས་རིགས་ལྟར་གནའ་སྔ་མོ་ནས་གཙོ་ཆེར་བརྩི།
• སྙིང་ཁྲག་རྒྱུ་ལམ། པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱིས་རྩ་ལམ་གྱི་མཉེན་ཆ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཤིང་། ཞག་རྫས་ཀྱི་རྫས་འགྱུར་སྐྱོང་བར་རམ་འདེགས།
• དྲོད་སྐྱིད་ཀྱི་ནུས་པ། རྒྱ་ནག་གི་གནའ་སྲོལ་ལྟར་ན་དམར་ཇ་ནི་“དྲོད་གཤིས” (温性) ཀྱི་འཐུང་བྱུག་ཅིག་ཡིན་པས། མཐོ་སྒང་གི་གྲང་གཤིས་ལ་ཆེས་འཚམས།
• བློ་རིག་གི་ནུས་པ། ཨེལ་ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་ཡིད་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་པ་དང་སེམས་ཁྲལ་གྱི་གནོད་སྐྱོན་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བར་སྐྱོར།
• ཁུར་བའི་རྒྱུད་རྫས་ཀྱི་སྐྱོར་བ། གཏེར་རྫས་ཀྱི་སྙིང་རྩ་ཟབ་པ (ཕོ་ཊ་སི་ཡམ། མེག་ནེ་ཞི་ཡམ། ཛིང་ཀ། སེ་ལེ་ནི་ཡམ་སོགས) ཡོད་པས་ཟས་རིགས་ཉུང་བའི་མཐོ་སྒང་གི་ས་ཁུལ་དུ་མངོན་གྱུར་ཀྱི་གཏེར་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་བསྐྱེད།

9. བསྐོལ་ཐབས།

• ཆུ་དྲོད། 90–95 °C
• ཇ་ཚད། ཆུ་མི་ལི་ 100–120 ལ་སྤུས 4–5 (གོང་ཧྥུའི་ཐབས་ལམ); ཆུ་མི་ལི་ 200 ལ་སྤུས 3–4 (ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ)
• ཡོ་བྱད། དཀར་ཡོལ་གྱི་ཀ་ཝན (盖碗) — དྲི་ཞིམ་དང་མདོག་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་པར་མཆོག; དཀར་ཡོལ་ལམ་ཤེལ་གྱི་ཇ་རྒྱ་ཚགས། ཡི་ཞིང་གི་རྡོ་ཇ་རྒྱ་ཚགས (宜兴紫砂壶) འདིས་རོ་ཟླུམ་པོར་སྟེར།
• ཐབས་ལམ (གོང་ཧྥུའི་ཐབས་ལམ):
  1. ཀ་ཝན་དང་ཆ་ཧེ་ཆུ་བསྐོལ་མས་དྲོད་བཏང་ནས་ཆུ་བཀོང་།
  2. ཇ་བླུགས་པ་དང་། ཁ་ཁེབས་ཀྱིས་བཀབ་ནས། དྲོད་བཏང་བའི་སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ་ལ་དཔྱད།
  3. ཞོད་སྐྱུར། ཆུ་བླུགས་པ་དང་མྱུར་དུ (སྐར་ཆ 1–2 རིང) ཆུ་བཀོང་། ཡིད་འོང་དམར་ཇར་ཞོད་སྐྱུར་དགོས་ངེས་མེད་ཀྱང་། དམ་པོར་དཀྲིས་པའི་ལོ་མར་བྱེད་ཆོག
  4. ཐོག་མའི་ཆུ་བསྐོལ། སྐར་ཆ 8–10
  5. ༢–༤ པ། སྐར་ཆ 10–15
  6. ༥–༧ པ། སྐར་ཆ 15–25 དང་རིམ་བཞིན་སྐར་ཆ་སྣོན།
  7. དེ་ནས་སྐར་ཆ 10–15 རེ་མཐེབས་སུ་སྣོན། སྤུས་ཚད་ལྡན་པའི་ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་ཐེངས 8–10 བར་བསྐོལ་ཆོག

10. བདག་སྲུང་།

• དབུགས་རྒྱག་མི་སྲིད་པའི་འོད་འགྲིབ་ཀྱི་སྣོད་བུ (ལྕགས་ཀྱི་དམ་ཁ། ཧ་ཡང་བཀབ་པའི་དབུགས་ཁ་། ཁ་ཁེབས་དམ་པོ་ཡོད་པའི་རྡོ་ཇ་རྒྱ་ཚགས་སོགས) ནང་དུ་བཞག་དགོས།
• ཟས་རིགས་ཀྱི་དྲི་མི་བཟློག ཐད་ཀར་གྱི་འོད། རླན་པ་བཅས་ལས་སྲུང་དགོས།
• ཚོད་ལྟའི་དྲོད་ཚད་ནི་ 15–25 °C ཡིན་པ་དང་། མཐོ་སྒང་གི་ཁང་པའི་ནང་དུ་བཞག་ན་ལེགས། མཁལ་ཁང་དུ་བཞག་མི་རུང་།
• ཚོད་ལྟའི་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་ཡུན་ནི་ཟླ་བ 12–18 ཡིན། ཐེའུ་ཤས་ཆེ་བའི་སྤུས་ཚད་ལྡན་པའི་རིགས་དེ་དག་ལོ་ 2–3 བར་དུ་བཞག་ཀྱང་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ཁ་བསྡམ་ཇེ་འཇམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ཀེ་རེ་མེལ་གྱི་དྲི་གཏིང་ཟབ་ཏུ་འགྲོ།

11. རིན་གོང་དང་བརྫུས་ཟོག

• རིན་གོང་གི་ཚོགས་པ། འབྲིང་དང་མཐོ་བའི་ཚོགས་པར་གཏོགས། ཡིད་འོང་དམར་ཞེན་བདམས (易贡红·臻选) ནི་རིན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རིཊ་ཡིན་ལ། ཡིད་འོང་དམར་རིམ་པ་དང་པོ (易贡红·一级) ནི་ཚོང་ཁང་མང་པོར་ཡོད། རིན་གོང་ནི་སྤུས 500 ལ་སྒོར་ 400–2 500 (ཆེ་ཏོང་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཨང་གྲངས $55–345) ཙམ་ཡིན། རིན་གོང་མཐོ་རུ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དག་ནི། མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ཆེས་མཐོ་བ། ལོ་རེར་ཐོག་མཐའ་བར་གཅིག་པུ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པ། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཚོད་བཀག་ཡོད་པ། སྐྱེ་ཁམས་རང་བཞིན་གྱི་ཐོན་ལས་ཡིན་པ། གཙོ་བོའི་འགྲུལ་འཁོར་ས་ཚིགས་དང་བར་ཐག་རིང་བས་རྨི་ལམ་གྱི་འགྲོ་སོང་མཐོ་བ་སོགས་ཡིན།
• བརྫུས་ཟོག་ལས་སྐྱོབ་ཐབས།
  1. ཚོང་རྟགས་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཐོན་རྫས་ “易贡茶场” (“ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང”), “雪域茶谷” (“ཞོའེ་ཡུའི་ཆ་ཀུ” — “གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ཇ་རོང”), ཡང་ན་ “雪域红” (“ཞོའེ་ཡུའི་ཧུང”) བཅས་ཉོ་དགོས། ཇ་ཞིང་གིས་ཉིང་ཁྲི། ལྷ་ས། ཀོང་ཀྲོའུ་ དང་འཛམ་གླིང་གི་གློག་རིག་ཚོང་ཁང་གལ་ཆེན་དུ་གཞུང་འཛིན་ཚོང་ཁང་བཙུགས་ཡོད།
  2. ཕྱི་རྣམ་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་པ་སྟེ། གསེར་མདོག་གི་ཐེའུ་དང་ལྡན་པའི་སྙོམས་པོའི་འཇམ་པོའི་“རྒྱུད་པ” ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ཐལ་བ་དང་དུམ་བུ་མེད།
  3. དྲི་ཞིམ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་སྟེ། གཙང་ཞིང་། སྦྲང་རྩི་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་ཡོད་པ་ལས། ཚིག་པའི་དྲི་མ་དང་། སྐྱུར་དྲི། བྱིས་པའི་དྲི་མ་མེད་པ།
  4. ཁོལ་བ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་སྟེ། དྭངས་ཞིང་གསལ་ལ། དམར་པོའི་ཨམ་པར་གྱི་མདོག་ཡོད་དགོས།
  5. “བོད་ཀྱི་མཐོ་སྒང་གི་དམར་ཇ” ཞེས་པའི་མིང་དུ་འདོགས་ཤིང་། རིན་གོང་དོགས་ཚོད་ཀྱི་དམའ་བའི་ཐོག་ལ་ཉོ་མི་རུང་།

12. སྤྲོ་སྣང་གི་དོན་རྐྱེན།

• ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐོག་མར་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཇ་འདེབས་ཡུལ་བཏབ་པའི་ས་ཞིག་ཡིན (༡༩༦༣–༡༩༦༤) ། སོན་དེ་དག་ནི་སི་ཁྲོན་གྱི་དམག་དཔོན་ཕན་ཡོང་ཧེ (潘永和, Pān Yǒnghé) གིས་འདྲེན་པ་བྱས་པ་དང་། དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཅིག་རིང་ཡིད་འོང་མཚོའི་འགྲམ་གྱི་ས་རྡོ་ཅན་གྱི་ཞིང་མུའུ་ ༢༠ ལག་པས་གཙང་མ་བཟོས་རྗེས་སུ་འདེབས་ཡུལ་བཙུགས།
• ཡིད་འོང་གི་ཇའི་ལོ་མའི་ནང་དུ་ཆུས་བཞུར་བའི་བཞུར་འབྱུང་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི 48% ཟིན་པ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཚད་གཞི (32%) ལས་ལྡབ་གཅིག་ལྷག་ཡིན་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་ཐོན་ལས་ཇའི་ནང་དུ་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཚད་གཞི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་མཐོ་ཚད་དང་། གཉིད་ཁང་གི་དུས་ཡུན་རིང་པོ། ཁྱགས་ཀླུང་གི་ཞུན་ཆུ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བའི་ཟུང་འབྲེལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
• ༢༠༠༠ ལོར་ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་ལ་གནོད་འཚེ་ཆེན་པོ་བྱུང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་ཐིག་ལེ 3.8 × 10⁸ m³ ཡོད་པའི་རི་འདྲེད་ཆེན་པོ་དེས་མཚོའི་ཆུ་འགྲོ་ཁ་བཀག་པས། ཇ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་དང་། སྡོད་ཁང་། ཡིག་ཚགས་སོགས་ཆུས་ཐིམས། རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དེའི་རྗེས་སུ་ས་གནས་དེར་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་འཁོར་སྤྱི་གླིང (易贡国家地质公园) བཙུགས།
• ༢༠༢༢ ལོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་དུ་ཐོག་མར་ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གི་དམར་ཇའི་རིགས་ཤིག་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དངུལ་ཁང་གི་འཕྲིན་དོན་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་པས། བོད་ཀྱི་ཇ་ཕྱིར་འདྲེན་གྱི་“ཀླད་ཀོར་གྱི་འཕེལ་རིམ” (零的突破) ཞིག་མཚོན།
• ཇ་ཞིང་གི་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་“དམག་དཔོན་ཁང་པ” (将军楼) ནི་བོད་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་བའི་དམག་སྡེ་ ༡༨ པའི་དམག་དཔོན་ཞང་ཀྲོང་ཧྭ (ཙན་ཏན་ 1914–1972) གི་སྡོད་ཁང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁང་པ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་གསོའི་བརྟགས་ས་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། “དམར་པོའི་ཡུལ་སྐོར” གྱི་གལ་ཆེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ ༡༩༨༣ ལོའི་བར་དུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཏང་ཚོགས་སློབ་གྷྲའི་ཁང་རྙིང་ཡང་ཡོད།
• ཇ་ཞིང་ལ་ནུས་པ 640 kW ཡོད་པའི་རང་གཏན་གྱི་ཆུ་གློག་ཁང་ཡོད་པས། ཇ་བཟོ་ཁང་དང་སྡོད་ཁང་ལ་རང་བྱུགས་སུ་གློག་སྟེར་ཐུབ། འདི་ནི་ཇ་ཞིང་གཞན་དང་བསྡུར་ན་འགྲིག་བསྒྲིགས་ཀྱི་རང་བྱུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དཀོན་པོ་ཞིག་ཡིན།

13. དམར་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་བ།

• མེ་ཐོག་བཀྲ་ཤིས་དམར་ཇ (墨脱红茶, Mòtuō Hóngchá): བོད་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་གྱི་མེ་ཐོག་དགོན་པ་རྫོང་ནས་འབྱུང་བའི་འདི་ནི་ཉེ་འབྲེལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཇ་ཡིན། མེ་ཐོག་དགོན་པའི་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་དམའ་བ (800–1 600 m) དང་། བསྲེ་འབྱུང་གཤིས་དྲོད་པོ། ཇ་འདེབས་ཡུལ་དེ་ལོ་ ༢༠༡༡–༢༠༡༣ བར་དུ་ཧྥུ་ཅན་དང་ཀོང་ཏུང་གི་རིགས་བཀོལ་ནས་བཏབ། མེ་ཐོག་དམར་ཇ་ནི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་མང་ཞིང་ཡང་བ། ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་དམ་པོ་དང་། རྡོ་ཆུའི་དྲི་མ། བཞུར་འབྱུང་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཡོད།
• ཏེན་ཧུང (滇红, Diānhóng): ཡུན་ནན་གྱི་ཨ་སམ་ཆེ་འདབ་མའི་རིགས་ནས་བཟོས་པའི་དམར་ཇ། ཏེན་ཧུང་ལ་ཀོ་ཀོ་དང་། རྩི་ཤིང་། ཚ་གཤིས་ཀྱི་ཤིང་ཏོག་སོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱས་པའི་དྲི་ཞིམ་ཡོད་ཀྱང་། མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་དམའ་བར (1 200–1 800 m) སྐྱེ། ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་སྐམ་པོ་དང་། རྡོ་ཆུའི་དྲི་མ། “བསིལ་དྲོད” ཀྱི་ཆ་ཤས་བཅས་མངོན་གསལ་དུ་སྣང་ཞིང་། རོ་ཡང་དམ་ལ་ཟིམ།
• མོང་ཏིང་དམར་ཇ (蒙顶红茶, Méngdǐng Hóngchá): སི་ཁྲོན་གྱི་མོང་ཏིང་ནས་བྱུང་བའི་དམར་ཇ། ཡིད་འོང་ཇ་ལྗོན་པའི་ཡུམ་ཐོག་ཡིན། ཇ་གཉིས་ཀ་ནི་སི་ཁྲོན་གྱི་འབྲིང་འདབ་མའི་རིགས་ཤིག་གི་མཐུན་མོང་ཡིན་ཀྱང་། མོང་ཏིང་གི་ཇ་འདེབས་ཡུལ་དེ་ 800–1 100 m ཡིན་པ་དང་། ཡིད་འོང་ནི་ 1 900–2 280 m ཡིན། དེས་ན་ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ལ་རིའི་གཙང་སྤྲོའི་དྲི་ཞིམ་དང་རིང་བའི་“ཧུའི་ཀན” (hui gan) གྱི་ཚོར་བ་བས་གསལ།
• ཆི་མོང་དམར་ཇ (祁门红茶, Qímén Hóngchá): ཨན་ཧུའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་གོང་ཧྥུ་ཇ། “ཨོར་ཀིཌ” དྲི་ཞིམ་ཅན་དུ་གྲགས། ཆི་མོང་ནི་ཇེ་ཞིབ་ཅིང་སྐམ་པ། དྲི་ཞིམ་ལ་གཙོ་བོར་བཀོལ། ཡིད་འོང་ནི་དམ་ཞིང་མངར་བ། “གཟུགས་པོ” ཅན་གྱི་རོ་མངོན་གསལ་དུ་སྣང་ཞིང་། མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་ཞིབ་ཕྲ་ལས་ཆུང་།

13a. རིགས་དབྱེ་དང་གནས་ཚད།

ཡིད་འོང་ཇ་ཞིང་གིས་དམར་ཇའི་རིགས་མང་པོ་བཏོན་ཡོད།

• ཡིད་འོང་དམར་ཞེན་བདམས (易贡红·臻选, Yìgòng Hóng · Zhēnxuǎn): མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གནས་ཚད། བསྡུ་ལེན་གྱི་ཚད་གཞི་ནི་ཐེའུ་རྐྱང་ལམ་དཔྱིད་ཀའི་ཐོག་མའི་བསྡུ་ལེན་གྱི་“ཐེའུ་གཅིག་དང་འདབ་མ་གཅིག” ཡིན། གསེར་མདོག་གི་ཐེའུ་ཤས་ཆེས་ཆེན་པོ་དང་། གཏིང་ཟབ་པའི་དྲི་ཞིམ་གྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད།
• ཡིད་འོང་དམར་ཏེ་ཞོན (易贡红·特选, Yìgòng Hóng · Tèxuǎn): རིམ་པ་གཉིས་པར་གཏོགས། ཚད་གཞི་ནི་“ཐེའུ་གཅིག་དང་འདབ་མ་གཅིག་གཉིས” ཡིན། སྦྲང་རྩིའི་དྲི་ཞིམ་གསལ་པོ་དང་ལྡན།
• ཡིད་འོང་དམར་བདམས་སྒྲིག (易贡红·精选, Yìgòng Hóng · Jīngxuǎn): ཚད་ལྡན་གྱི་“ཐེའུ་གཅིག་དང་འདབ་མ་གཉིས” ཡིན་ལ། རིན་གོང་དང་སྤུས་ཚད་ཀྱི་གྲངས་ཚད་བཟང་པོ་ཡོད།
• ཡིད་འོང་དམར་རིམ་པ་དང་པོ (易贡红·一级, Yìgòng Hóng · Yī jí): ཐོབ་སླ་བའི་རིཊ་ཡིན་ཅིང་། ལོ་མ་ཆེ་བ་དང་ཐེའུ་ཉུང་ཡང་། ཇེ་དམ་པོ་དང་མངར་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད།

མཇུག་བསྡོམས་སུ།

ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་རང་གི་རྣམ་ཐར་ལྡན་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན། དེའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་ལ་དམག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་། རང་བྱུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་མང་པོ་བྱུང་བ་དེ་དག་མཐོ་སྒང་གི་བོད་ཀྱི་མཚོ་ཞིག་གི་འགྲམ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན། དམག་སྡེ་ ༡༨ པའི་དམག་མིས་སི་ཁྲོན་ནས་འདྲེན་པ་བྱས་པའི་ཇ་ལྗོན་པ་དེ་དག་ལོ་ཕྱེད་བརྒྱའི་རིང་ལ་དཀའ་ངལ་ཅན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གོམས་འདྲིས་ཆགས་ཏེ། བཞུར་འབྱུང་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཐོ་འགོད་ཀྱི་གྲངས་ཚད་ལྡན་པའི་ལོ་མ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད། ལོ་མ་འདི་ལས་བཟོས་པའི་དམར་ཇ་ནི་དམ་ཞིང་སྣུམ་པོའི་མངར་བ་དང་། གཏིང་ཟབ་པའི་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་ཞིམ། རྡོ་ཆུའི་“མཐོ་སྒང” གི་གཙང་སྤྲོའི་དྲི་མ་བཅས་ཀྱིས་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་དད་མོས་པ་སྲས་ཀྱང་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད། ཡིད་འོང་དམར་ཇ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་བའི་དམར་ཇ་ཞིག་འཚོལ་མཁན་རྣམས་ལ་འདམ་གདམ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན།