ཝུ་ཡོན་ཞན་ཀྲི།

ཝུ་ཡོན་ཞན་ཀྲི། (婺源仙枝, Wùyuán xiān zhī) ནི་ཝུ་ཡོན་རྫོང་གི་ཇའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། རྫོང་འདིས་སྔོན་ནས་དུས་ཐོག་མེད་པར་ལྗང་ཁུ་ཇའི་སྐོར་གྱི་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད། མིང་དེ “ཞན་ཀྲི” (仙枝, «ལྷ་ཡུལ་གྱི་ཡལ་ག») ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་༡༥ པའི་མཇུག་གི་《ཧུང་ཀྲི་ཧུའི་ཀྲོའུ་ཕུའུ་གཞུང་དེབ》 (弘治徽州府志) ཞེས་པར་ཐོ་བཀོད་བྱས་པའི་ཧུའི་ཀྲོའུ་ཡི་མིང་ཅན་ཇའི་རིགས་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གཏོགས། དེང་རབས་ཀྱི་ཝུ་ཡོན་ཞན་ཀྲི་ནི་རི་མཐོའི་གཙང་མའི་ལྗང་ཁུ་ཇ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཇ་དེར་ཞིམ་པའི་ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུའི་དྲི་ཞིམ་དང་། འཇམ་ལ་བསིལ་སྣོམ་པའི་མངར་བྲོ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད།

༡. རིགས་དབྱེ་དང་ཁུངས་སྐྱེས།

• རིགས། ལྗང་ཁུ་ཇ (མ་ཕབ་སྦྱངས་པ།), 炒青 (ཚའོ་ཆིང་། 炒青 — ཁོག་པར་བསྲེགས་ནས་བཟོ་བའི་ཇ།)།
• རིགས་སྡེ། ས་གནས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཇ (地方名茶, དི་ཕང་མིང་ཆ) སྟེ། “ཝུ་ཡོན་ལུའི་ཆ” (婺源绿茶, ཝུ་ཡོན་ལུའི་ཆ) ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཇའི་མ་ལག་ནང་གི་ཞིག་ཡིན། (地理标志产品)།
• ཁུངས་སྐྱེས། རྒྱ་ནག། ཅང་ཞི་ཞིང་ཆེན། (江西省, ངང་ཞི་ཞིང་ཆེན།) ཧྲང་རའོ་གྲོང་ཁྱེར། (上饶市, ཧྲང་རའོ་གྲོང་ཁྱེར།) ཝུ་ཡོན་རྫོང་། (婺源县, ཝུ་ཡོན་རྫོང་།) ། ཐོན་སྐྱེད་གཙོ་བོའི་ས་ཁུལ་ནི་རི་རྒྱུད་ཏ་ཀྲང་ཧྲན། (大鄣山, ཏ་ཀྲང་ཧྲན།) དང་དེའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་ཚོ་སྟེ། ཏོན་ཞིན། (段莘) ཞི་ཁོའུ། (溪口) ཆིང་ཧྭ། (清华) ཐོ་ཁྲོན། (沱川) ཀྲོ་ཡོན། (浙源) སོགས་བཅུ་དྲུག་གི་ཞང་། སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་ནང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ཡིན།
• ས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས། ཆ་སྙོམས་༢༩°༠༡′–༢༩°༣༥′ བྱང་། ༡༡༧°༢༢′–༡༡༨°༡༡′ ཤར། (“ཝུ་ཡོན་ལུའི་ཆ” ཡི་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ས་ཁུལ་གྱི་མཚམས་ལྟར།)།

༢. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན།

• ལོ་རྒྱུས། ཝུ་ཡོན་རྫོང་ལ་ལོ་༡༢༠༠ ལྷག་གི་ཡིག་ཐོག་གི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལུའུ་ཡུས། (陆羽, ལུའུ་ཡུས།) མཛད་པའི་《ཇའི་གཞུང་ལུགས》 (茶经, ཆ་ཅིང་།) ནང་། ཧྲེ་ཀྲོའུ། (歙州, ཧྲེ་ཀྲོའུ། — དུས་སྐབས་དེའི་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་དུ་ཝུ་ཡོན་འདུས་པ) ནང་། “ཇ་ནི་ཝུ་ཡོན་གྱི་རི་སྐེད་ལུང་པར་སྐྱེ” (茶生婺源山谷) ཞེས་གསལ། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཡང་ཧྭ། (杨华) གྱིས་མཛད་པའི་《བཙོ་བྱན་མའི་ལག་དེབ》 (膳夫经手录, ཧྲན་ཧྥུ་ཅིང་ཧྲོའུ་ལུ།) ནང་། (ཏ་ཀྲུང་དུས་སྐབས། 大中, སྤྱི་ལོ་༨༥༦ ཙམ) “ཝུ་ཡོན་གྱི་ཇ་ལེབ (婺源方茶) ཞེས་པ་ནི་ཡག་པོ་བཟོས་ཡོད་ལ། ཤིང་གི་ལོ་མ་མ་འདྲེས་པར། ལང་ནས་སུང་བར། ཡན་ནས་པིང་བར་མིས་རིན་ཐང་ཆེར་བརྩི” ཞེས་དྲང་པོར་བཤད་ཡོད། མིང་དེ “ཞན་ཀྲི” (仙枝) ཞེས་པ་ཐོག་མར་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་《ཧུང་ཀྲི་ཧུའི་ཀྲོའུ་ཕུའུ་གཞུང་དེབ》 (弘治徽州府志, ཚོད་ཙམ་༡༤༨༨–༡༥༠༥) ནང་དུ་ཐོ་བཀོད་ཡོད། ས་གནས་ཀྱི་ཇའི་རིགས་ཁྲོད། “ཧྲེང་ཅིན། ནེན་སང་། ཞན་ཀྲི། ལའི་ཆོན། ཀྲུ་ཆུན། ཡུན་ཧོ། ཧྭ་ཡིང་།” (胜金、嫩桑、仙枝、来泉、朱春、运合、华英) ཞེས་པ་རྣམས་བཀོད་ཡོད། མིང་རྒྱལ་རབས་སུ་ཝུ་ཡོན་གྱི་ཇ་ནི་ཕོ་བྲང་ལ་ཕུལ་བའི་ཇ (贡茶, ཀུང་ཆ) རུ་ཕུལ། དུས་རབས་༢༠ པའི་འགོ་ལ། ཨ་རིའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཝིལ་ལིམ་ཡུ་ཁེར་སིས་མཛད་པའི་《ཇའི་ཚིག་མཛོད》 (All About Tea) ནང་། ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇ་ནི “ལུའུ་ཆའི་རིགས་ཁྲོད་ཀྱི་ལེགས་ཤོས་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཁུ་ཇ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་ནས་ཀྱང་སྤུས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཡིན” ཞེས་བསྔགས། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ ལ། “ཝུ་ཡོན་ལུའི་ཆ” ལ་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་གནས་ཚད། (原国家质检总局2008年第122号公告) སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ལ། ཀྲུང་གོའི་ཞིང་ལས་པུའི་ཞིང་ལས་ཀྱི་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་གནས་ཚད། (农业部地理标志) སྤྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལ། ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇ་ནི་ཀྲུང་གོ་དང་ཡོ་རོབ་མཉམ་འགྲོལ་གྱིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ཇ་དང་པོའི་ཐོ་ནང་འཇུག་པར་གྱུར། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལ། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་གྱི་རྟགས་ཅན་(地理标志) ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་དར་རྒྱས་ཀྱི་ཐོ་སྨིན་བརྒྱ་ཕྲག་གི་ནང་ཚོད་པར་གྱུར།
• མིང་། 婺源 (ཝུ་ཡོན།) ནི་རྫོང་གི་མིང་ཡིན་ལ། དོན་དངོས་སུ “ཝུ་ཆུའི་ཆུ་མགོ” (婺江) ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། 仙 (ཞན།) ནི “ལྷ་ཡུལ་གྱི” “འཆི་མེད་” ཞེས་པའི་དོན། 枝 (ཀྲི།) ནི “ཡལ་ག” “མྱུ་གུ” ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། མིང་དེ “ཞན་ཀྲི” ཞེས་པ་ནི་ཇ་ཆགས་ཚར་བའི་རྣམ་པ་ལ་གཞིགས་ནས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད། སྐམ་པོའི་ཇའི་ཟུར་ཚན་དེ་དག་ནི་སྐྱ་བོའི་ཐང་ཤིང་གི་ཡལ་ག་དྲང་སྲབ་ཡར་བསྒྲེངས་བྱས་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་ལ། ཇི་ལྟར་ན “ལྷ་མིའི་ཡལ་ག” ཡིན། མིང་དེ་“仙芝” (ཞན་ཀྲི། — “ལྷ་ཡུལ་གྱི་གླིང་ཀྲིའི་སྨན་སྲང་”) ཞེས་པའི་འབྲི་སྟངས་ཀྱང་ཡོད་ནའང་། 仙枝 (“ལྷ་ཡུལ་གྱི་ཡལ་ག”) ནི་གཞུང་ལུགས་སུ་གྱུར་བའི་འབྲི་སྟངས་ཡིན།
• རིག་གཞུང་གི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན། ཝུ་ཡོན་ནི་མིང་རབས་ཀྱི་གསར་བརྗོད་པ་ཆེན་པོ་ཀྲུ་ཞི། (朱熹, ཀྲུ་ཞི། སྤྱི་ལོ་༡༡༣༠–༡༢༠༠) གི་ཕ་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་ཇ་ལ་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་རང་ཉིད་ལ “ཇའི་ལྷ” (茶仙, ཆ་ཞན།) ཞེས་མིང་བཏགས། རྫོང་འདི་ནི་དུས་རབས་༨ པ་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ བར་ཧུའི་ཀྲོའུ། (徽州, ཧུའི་ཀྲོའུ།) — རྒྱ་ནག་གི་གལ་ཆེའི་རིག་གཞུང་ས་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་གཏོགས་ཡོད། འདིའི་ཇའི་རིག་གཞུང་ནི་ཧུའི་ཀྲོའུའི་ཚོང་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ཁ་བྲལ་དུ་མི་རུང་བར་འདྲེས་ཡོད། ཧུའི་ཀྲོའུའི་ཚོང་པས་དུས་རབས་༡༩ པར་ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇ་“婺绿” (ཝུ་ལུའི། — “ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ”) ཞེས་པའི་རྟགས་ཅན་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་རར་སྤྲད། གྲགས་ཅན་གྱི “ཐུན་ཞི་ལུའི་ཆ” (屯溪绿茶, ཐུན་ཞི་ལུའི་ཆ — “屯绿”) ཡི་ཆ་ཤས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཝུ་ཡོན་གྱི་ཇ་རྒྱུ་ཆ་ནས་བཟོས། དེང་སང་རྫོང་འདི་ནི “རྒྱ་ནག་གི་མཛེས་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་སྡེ” (中国最美的乡村) ཞེས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལ། ཇ་ནི་དེའི་ངོ་རྟགས་ལྟ་བུར་གྱུར། ཇའི་ར་བའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་མུའུ་༡༦༨,༠༠༠ ལྷག (ཧེག་ཏར་༡༡,༢༠༠ ཙམ) ཡིན་ལ། ལོ་རེའི་དཔྱིད་དུས་ཇའི་ཐོན་ཚད་ནི་ཊཱན་༧,༤༠༠ ལྷག་ཡིན།

༣. སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་དང་ཇ་རྒྱུ།

• རིགས། Camellia sinensis var. sinensis.
• རིགས་སྡེ། / ཞིང་ལས་རིགས། རྨང་གཞིའི་ཐོག་ནས་འདེབས་གཏོའི་ཆེས་མང་བ་ནི་ལོ་བརྒྱ་མང་པོའི་རིང་རི་བོའི་ས་ཁམས་སུ་འཚམས་པའི་ས་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཇའི་རིགས (群体种, ཆུན་ཐི་ཀྲུང་།) ཡིན། དེའི་ནང་ནས་ཧྲང་མེ་ཀྲོའུ། (上梅洲, ཧྲང་མེ་ཀྲོའུ།) ཞེས་པ་ནི་མིང་དུ་གྲགས། འདི་ནི་ཝུ་ཡོན་རྫོང་མེ་ལིན་ཞང་ཧྲང་མེ་ཀྲོའུ་གྲོང་སྡེར་འཕེལ་རྒྱས་བྱས་པའི་ཀློན་མེད་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན། འདི་ནི་སྨན་ཤིང་རིགས་ཀྱི་སྡོང་པོ་ཆེ་བའི་ལོ་མ་ལྡན་པ། སྔ་མྱུར་དུ་སྨིན་པ། མྱུ་གུར་སྤུ་མང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གྲགས་ཅན་གྱི “ཝུ་ཡོན་མིང་མེ” (婺源茗眉) ཞེས་པའི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཇ་རྒྱུར་བརྩི། ཞན་ཀྲིའི་ཆེད་དུའང་འདི་དང་འདྲ་བའི་ས་གནས་ཀྱི་རིགས་གཞན་གྱི་མྱུ་གུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
• བསྡུ་སྒྲུབ། གཙོ་བོའི་བསྡུ་དུས་ནི་དཔྱིད་དུས་ཡིན་ལ། ཟླ་༣ ཚེས་ཉི་ཤུ་ནས་ཟླ་༤ ཚེས་བཅུ་བཞི་བར (ཆིང་མིང་གི་མདུན་དང་རྗེས།) ཡིན། རིན་ཆེའི་ཚོགས་པའི་ཆེད་དུ། དཔྱིད་དུས་སྔ་མོར (མིང་ཆེན། 明前, མིང་ཆེན།) བསྡུ། རི་མཐོའི་ས་རུ (མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་༨༠༠ ཡན) སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་ཕྱིས་པས་ཅུང་ཕྱི་ནས་བསྡུ་སྲོལ་ཡོད།
• བསྡུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚད་གཞི། མྱུ་གུ་གཅིག་དང་ཡར་གྱི་ལོ་མ་གཉིས (一芽二叶, ཡི་ཡ་ཨར་ཡེ།) ཁ་ཕྱེ་འགོ་ཚུགས་པ (初展, ཆུ་ཀྲན།) ཁོ་ན་བསྡུ། ཞན་ཀྲིའི་ཆེད་དུ་མྱུ་གུའི་ཆ་ཚང་བ་དང་། སོས་དར་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ། འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་གནོད་པ་མ་བྱུང་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།
• ཇ་རྒྱུ་ལ་དགོས་མཁོ། མྱུ་གུ་དེ་དག་ནི་རིང་ཚད་དང་ཚོས་མདོག་སྙོམས་པ། སྨུག་པོའི་ལོ་མ་མེད་པ། སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་པ། ཕྱིའི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ལོ་མ་འདྲེས་མེད་པ་བཅས་ཡིན་དགོས།

༤. ས་ཁམས་དང་སྐྱེད་སྲིང་གི་ཁྱད་ཆོས།

• སྐྱེ་ཡུལ་གྱི་མཐོ་ཚད། མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་༢༠༠ ནས་༡༦༣༠ བར། (མཐོ་ཤོས་རྩེ་མོ་ནི་ཀྲང་ཀུང་ཧྲན་རི་བོ། 鄣公山, སྨི་༡༦༢༩.༨ ཡིན།) རིན་ཆེའི་ཞན་ཀྲིའི་ཚོགས་པ་དེ་དག་གཙོ་བོ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་༨༠༠ ནས་༡༠༠༠ དང་དེ་ཡན་གྱི་མཐོ་ཚད་ནས་བསྡུ།
• ས་གཞིའི་དབྱིབས། རྫོང་འདི་ནི་ཞིང་ཆེན་གསུམ (ཅང་ཞི། ཨན་ཧོའི། ཀྲོ་ཅང་།) གྱི་མཐུད་སར་ཡོད་ལ། ཧོའེ་ཡུའུ་ཧྲན (怀玉山) དང་ཧོང་ཧྲན (黄山) རི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྐོར་ཡོད། རི་བོས་ས་ཁྱོན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་༨༥ ཡན་ཟིན། ས་གནས་ཀྱི་གཏམ་དཔེར། “ཆ་བརྒྱད་ཕྱེད་ནི་རི་བོ། ཆ་གཅིག་ནི་ཞིང་ཁ། ཕྱེད་ཀ་ནི་ཆུ་བོ་དང་ར་བ” (八分半山一分田，半分水路和庄园) ཞེས་ཟེར།
• གནམ་གཤིས། ས་ཁུལ་འདྲེས་ཉེའི་རླུང་བསྒྱུར་གྱི་གནམ་གཤིས། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་༡༦.༧ °C ཡིན། ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་དཔེར། “གནམ་དྭངས་སྐབས་ནངས་དང་དགོང་མོར་ན་བུན་པས་ས་ཁྱབ། གནམ་འཐིབས་སྐབས་ཉིན་ཧྲིལ་པོར་སྤྲིན་པས་རི་ཁྱབ” (晴时早晚遍地雾，阴雨成天满山云) ཞེས་ཟེར། དྭངས་ཆུང་གི་འོད་ཟེར་མང་བས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་གསོག་པར་ཕན།
• ཆར་ཆུ། ལོ་རེར་ཆ་སྙོམས་མི་ལི་སྨི་༡༨༠༠ ཙམ། དཔྱིད་དུས་དང་དབྱར་འགོར་མང་ཤོས་ཡིན།
• ས་རྫས། དམར་སེར་གྱི་ས་རྫས (红黄壤, ཧུང་ཧོང་རང་།) ཏེ་ pH ༤.༥–༦.༥ ལྡན་པ། ས་མདའི་ཧུམ་ས་ཟབ་མོ། སྐྱེ་དངོས་རྫས་མང་བ། ཆུ་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་ཡག་པོ་ལྡན་པ་ཁྱབ་ཆེ། ཇའི་ར་བའི་ས་རྫས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༩༠ ཙམ་འདིའི་རིགས་ཡིན།
• སྐྱེ་ཁམས། རྫོང་གི་ནགས་ཚལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་བརྒྱ་ཆ་༨༦ ཙམ་ཡིན། ཇའི་འདེབས་གཏོ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལོ་མའི་ནགས་ཚལ་གྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ནང་གནས་ཡོད་པས། “རང་བྱུང་གི་གྲིབ་སྲུང་” གི་གནས་སྟངས་དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་ལྡན་པས་འབུ་སྨན་གྱི་དགོས་མཁོ་ཆུང་དུ་གཏོང་།

༥. བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ལག་རྩལ།

ཝུ་ཡོན་ཞན་ཀྲི་ནི་ཧུའི་ཀྲོའུའི་སློབ་གྲྭའི་བསྲེགས་ཏེ་བཟོ་བའི་ལྗང་ཁུ་ཇ (炒青, ཚའོ་ཆིང་།) གི་ངོ་བོ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཞིག་ཡིན། ལག་རྩལ་དེའི་ནང་གི་རིམ་པ་ནི་གཤམ་གསལ།

• བསྡུ་སྒྲུབ། (采摘, ཚའེ་ཀྲའེ།) “བཞི་འདམ” (四选, སི་ཞོན།) — ཇའི་ར་བ། སྨན་ཤིང་། ཡལ་ག མྱུ་གུ་བཅས་འདམ་པའི་ཚད་གཞི་ལྟར་ལག་ཐོག་ནས་བསྡུ། “བརྒྱད་མི་བསྡུ” (八不采, པ་པུ་ཚའེ།) ཞེས་པའི་རིམ་གྲོས་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས། ཚད་གཞི་མིན་པ་མི་བསྡུ། ཧ་ཅང་སྲབ་པའམ་ཧ་ཅང་སྦོམ་པོའི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ། ནད་ཀྱིས་གནོད་པའམ་རྨས་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ལོ་མ་མི་བསྡུ། མྱུ་གུ་མེད་པའི་འཚར་སྟངས་མི་བསྡུ། ཚིགས་བར་ཅུང་རིང་བའི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ། པགས་པའམ་“ལྕམ་རྨིག”ལྟ་བུའི་ལོ་མ་མི་བསྡུ། ཆར་ཆུ་འབབ་སྐབས་མི་བསྡུ། ཉིན་གུང་གི་ཚ་དྲོད་ཆེ་སྐབས་མི་བསྡུ།
• ཁ་ཕྱེ་བ། / རླན་པ་བསྐམ་པ། (摊青, ཐན་ཆིང་།) སོས་དར་བསྡུས་པའི་མྱུ་གུ་དེ་དག་སྨྱུག་མའི་སྟེགས་བུའི་སྟེང་དུ་གྲིབ་ཆུང་རླུང་འགྲོ་བའི་ཁང་ནང་སྲབ་མོ་བཞག་ནས་སྒྲིག་སྟངས་བྱེད། ལས་འགུལ་འདིར་ཆུ་ཚོད་༤–༨ (ཆུ་ཚོད་༡༠ ལས་མི་བརྒལ) དགོས། ལོ་མས་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་འོད་མདངས་ཤོར་ཞིང་། འཇམ་པོར་གྱུར་ལ། རླན་པ་བརྒྱ་ཆ་༧༠–༧༢ བར་ཆག སོས་དར་གྱི་དྲི་ཞིམ་ཚོར་བར་བྱེད།
• ཤ་ཁྲག་གཅོད་པ། / ཧྲ་ཆིང་། (杀青, ཧྲ་ཆིང་།) གལ་ཆེའི་རིམ་པ་ནི་ཚ་ཆེའི་ཁོག་པ (ལེབ་མོ་ཉ་ཟོའི་ཁོག་པ) ནང་དུ་བསྲེགས་པ་ཡིན། རྩིག་པའི་དྲོད་ཚད་ནི་༡༡༠–༢༠༠ °C ཡིན་ལ། “ཐོག་མར་མཐོ་བ། རྗེས་སུ་དམའ་བ” (先高后低) ཞེས་པའི་རྩ་དོན་ལྟར་བྱེད། ལག་ཐོག་ནས་བསྲེགས་སྐབས་ཚད་ལྡན་གྱི་ལྗིད་ཚད་ནི་ག་རེ་འདྲ་༢༢༠–༢༥༠ ཡིན། སྐར་མ་༡–༢ ཐོག་མར་ཚ་བ་མགྱོགས་པོར་ཚུད་པའི་ཕྱིར་དལ་བུར་བསྲེ། དེ་ནས་རླན་པ་དང་རྩྭ་དྲི་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཆེར་གཡུག་སྟངས་བྱེད། སྐར་མ་༥ ཙམ་ནས་ལོ་མའི་མདོག་ལྗང་ཁུ་བསང་གི་ནས་ལྗང་ཁུ་ནག་པོར་འགྱུར། འཇམ་པོར་གྱུར་ལ། ཇའི་དྲི་ཞིམ་ཐོག་མཐོང་བར་འབྱུང་། རླན་པའི་ཚད་བརྒྱ་ཆ་༦༠ ཙམ་དུ་ཆག
• བསླང་སྦྱོང་། (揉捻, རོའུ་ཉན།) ཕྲ་རགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་བཟོ་ནས་ཁུ་བ་ཕྱིར་འདོན་པ་དང་ཇའི་ཟུར་ཚན་གྱི་དབྱིབས་གཏོད་པ་ཡིན། ལག་རྩལ་མཐོ་པོ་དགོས་ཤིང་། གཅུན་པའི་ཤུགས་ཚད་ལ་གཞིགས་ནས་མ་འོངས་པའི་ཁུ་བའི་རྒྱས་པ་ངེས་པར་བྱེད།
• དབྱིབས་གཏོད་པ། / ཙོ་ཞིང་། (做形, ཙོ་ཞིང་།) ཞན་ཀྲིའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དབྱིབས་ཏེ། སྲབ་ལ་དྲང་པོའི “ཡལ་ག” ལྟ་བུ་དམ་པོར་བསྒྲིལ་བ་བཟོ་བ།
• ཐོག་མར་སྐམ་པ། (初烘, ཆུ་ཧུང་།) དྲོད་ཚད་ཚད་བརྒལ་མེད་པར་སྔོན་ལ་སྐམ་པོ་བཟོ་བ།
• སྒྲིག་སྟངས། / བསིལ་བར་བཞག་པ། (摊凉, ཐན་ལང་།) ལོ་མའི་ནང་གི་ལྷག་མའི་རླན་པ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་བཟོ་བ།
• མཐའ་མར་སྐམ་པ་དང་དྲི་ཞིམ་འདོན་པ། (复烘/提香, ཧྥུ་ཧུང་། / ཐི་ཞང་།) བརྟན་པོའི་རླན་ཚད (བརྒྱ་ཆ་༦–༧ ཙམ) དུ་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་དང་། “དྲི་ཞིམ་ཡར་འདེགས” — འདི་ནི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུའི་དྲི་ཞིམ (栗香, ལི་ཞང་།) གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡིན།

༦. དབང་རྩ་ཚོར་བའི་ཁྱད་ཆོས།

• སྐམ་པོའི་ཇའི་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་རྣམ་པ། སྲབ་ལ་དྲང་པོ། དམ་པོར་བསྒྲིལ་བའི་ཇའི་ཟུར་ཚན་ཏེ། ཐང་ཤིང་གི་ཁབ་ལྡན་ནམ་ཡལ་གལྟ་བུ། མདོག་ནི་རྒྱས་པའི་ལྗང་ཁུ་ནག་པོ (翠绿, ཚུའེ་ལུའི།) ཡིན་ལ། སྣུམ་གྱི་འོད་མདངས་ཀྱང་ཡོད། དཀར་པོའི་སྤུ (白毫, པའེ་ཧའོ།) ཕྱི་ངོས་སུ་མངོན་གྱུར་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་མྱུ་གུའི་རྨང་སར་གསལ།
• སྐམ་པོའི་ཇའི་དྲི་ཞིམ། གཙང་མ། མཐོ་བ། གསལ་པོའི་ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུའི་དྲི་ཞིམ (栗香) དང་སྤང་མེ་ཏོག་གི་ཉམས་ཅུང་ཟད་ལྡན།
• ཁུ་བའི་དྲི་ཞིམ། བརྟན་པོ་དང་གཙང་མ། གཙོ་བོ་ནི་བསྲེགས་པའི་ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུ (板栗香, པན་ལི་ཞང་།) དྲི་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྦྲ་མེ་ཏོག་གི་ཉམས (兰花香, ལན་ཧྭ་ཞང་།) ཕྲ་མོ་ཞིག་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། དྲི་ཞིམ་དེ་ཇ་གསར་པ་ཁ་ཤས་བསྐོལ་ཡང་གནས་ཐུབ།
• བྲོ། སོས་དར་གྱི་ཉམས (鲜爽, ཞན་ཧྲོང་།) ལྡན། འཇམ་པོ། གསལ་པོའི་མངར་ཆ། ཁུ་བ་རྒྱས་པ། བྲོ་ལྷག་ཡུན་རིང་པོར་གནས་ལ། ཇེ་མངར་དུ་འགྲོ་བ (回甘, ཧུའེ་ཀན།) དང་གཙང་མའི་ཚོར་བ་ལྡན།
• ཁུ་བའི་ཁ་མདོག གཙང་མ། དྭངས་གསལ། ལྗང་ཁུ་ཡང་ཙམ་ནས་སེར་ལྗང་ཁུ (碧绿清澈明亮) བར་ཡིན། དྭངས་ཚད་མཐོ་བོ་ཡོད།
• ཇའི་ལྷག་མ། (叶底, ཡེ་ཏི།) འཇམ་པོའི་ལྗང་ཁུ། སྙོམས་པ། མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་གཉིས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ལེགས་པོར་གནས་ཡོད། ལོ་མ་ནི་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པོ་ཡོད།

༧. རྫས་འགྱུར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ།

• ཕོ་ལི་ཕེ་ནོལ། (茶多酚) སྤྱི་ཁྱབ་ནི་སྐམ་པོའི་གདོང་གྲུ་ལ་བརྒྱ་ཆ་༢༠–༢༧ ཙམ། (ཅང་ཞིའི་རི་མཐོའི་ལྗང་ཁུ་ཇའི་ཁྱད་ཆོས།) གཙོ་བོའི་ཆ་ཤས་ནི་ཁ་ཏེ་ཆིན། (EGCG, EGC, ECG) ཡིན་ལ། དེས་བསྐྱུར་བའི་ཉམས་དང་གནོད་སེལ་གྱི་ནུས་པ་སྤྲོད།
• ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས། (氨基酸) བརྒྱ་ཆའི་ཚད་མཐོ་བ། — ཀྲུང་གོའི་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཇ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས། (中国农业科学院茶叶研究所, ༢༠༠༥) ཀྱི་གནས་ཚད་ལྟར་ན། ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇར་ཁ་ཏེ་ཆིན་གྱི་ཚད་གཞི (儿茶素品质指数) རྒྱལ་ཡོངས་སུ་མཐོ་ཤོས་ཡིན་ལ། ཆུར་ཞུན་པའི་ཕྱིར་འདོན་རྫས་ཀྱི་ཚད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལས་མངོན་གསལ་དུ་མཐོ་བ (水浸出物 ≥ ཧྲིལ་གྲངས་༣༦.༠ % ཡོད) ཞེས་གསལ། L-ཐེའ་ཨན། (L-茶氨酸) ནི་མངར་བྲོ་དང་ཞི་འཇམ་གྱི་ཕན་ནུས་ལ་གཙོ་བོའི་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཡིན་ལ། རི་བོའི་ན་བུན་དང་དྭངས་ཆུང་གི་འོད་ཟེར་སྒྲོམ་གཞིས་ཀྱིས་ཇེ་ཚབས་ཆེར་གསོག་ཐུབ།
• ཨལ་ཀ་ལོའིད། ཁོ་ཧྥེ་ཡིན། (咖啡碱) — སྐམ་པོའི་གདོང་གྲུ་ལ་བརྒྱ་ཆ་༢–༤ ཙམ། ཐེའོ་བྷྲོ་མིན་དང་ཐེའོ་ཕི་ལིན་ནི་རྗེས་ཤུལ་ཙམ་ཡོད།
• ཝི་ཏ་མིན། C (ཨས་ཁོར་པིག་སྐྱུར་རྫས།), B₁, B₂, E, K. ཝི་ཏ་མིན་C ཡི་ཚད་མཐོ་བ་ནི་ལྗང་ཁུ་ཇའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཚ་བའི་སྦྱོང་བརྡར་དལ་པོས་དེ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ།
• གཏེར་རྫས། ཁ་ལིའམ། མང་ག་ནིས། ཧྥུ་རིན། ཟིང་ཁ། སེ་ལེ་ནིའམ (རྗེས་ཤུལ་ཙམ། ས་རྫས་ལ་རག་ལས།)།
• དྲི་གཟུགས་སྣུམ་ཁུ་དང་འཕུར་རྫས། ལི་ན་ལོ་ཨོལ། གེ་ར་ནི་ཨོལ། ནེ་རོ་ལི་ཌོལ། མེ་ཐིལ་ས་ལི་སི་ལེཊ། བཅས་ཀྱིས་ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུ་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་དེ་དག་ལ་གཙོ་བོའི་འགན་འཁུར།
• ཁྱད་ཆོས། ཞིབ་བཤེར་གྱི་གནས་ཚད་ལྟར་ན། ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ཆུར་ཞུན་པའི་ཕྱིར་འདོན་རྫས་ཀྱི་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་དང་། ཕོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱི་ཚད་ཚད་བརྒལ་མེད་པ་ཡིན་པས། “རྒྱས་ལ་འཇམ་པོའི” བྲོའི་ཁྱད་ཆོས་གྲུབ་ཡོད།

༨. ཕན་ནུས།

• གནོད་སེལ་གྱི་ནུས་པ། ཁ་ཏེ་ཆིན། (ལྷག་པར་དུ་ EGCG) ཡི་ཚད་མཐོ་བས་ཕྲ་ཕུང་ལ་གནོད་སེལ་གྱི་ཚེ་གསོ་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཤུགས་ཆེན་པོ་སྤྲོད།
• འཇམ་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་གཙིགས་སུ་འཛིན་པ། ཁོ་ཧྥེ་ཡིན་དང་ L-ཐེའ་ཨན་མཉམ་དུ་འདྲེས་པས་ཞི་འཇམ་དང་། དོ་སྣང་གི་རྦ་རླབས་སྙོམས་པོར་འཕེར་བ་སྟེ། རྣོ་ངར་ཆེ་བའི་སྐུལ་སློང་མེད་པར་བྱེད། — དེ་ནི “ཇའི་དོ་སྣང་” ཞེས་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན།
• སྙིང་དང་ཁྲག་རྩའི་མ་ལག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། ལྗང་ཁུ་ཇ་རྒྱུན་དུ་འཐུང་བས “ཉེས་ལྡན” ཁོ་ལེས་ཊོ་རོལ (LDL) དམའ་རུ་གཏོང་བ་དང་ཁྲག་རྩ་མཉེན་འཇམ་ཡོང་བར་བྱེད།
• ཞལ་གསོལ་བྱེད་སྟངས། ཕོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱིས་རྒྱུ་མའི་འགུལ་སྐྱོད་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་པ་དང་རྒྱུ་མའི་སྦྱིར་བཏང་གི་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་གནས་སྟངས་བདེ་ཐང་ལྡན་པར་སྲུང་། ཇ་ནི་ཟས་ཡང་མོ་དང་མཉམ་དུ་མཐུན་པོར་གནས།
• ཁ་ཡི་གནས་སྟངས། ཧྥུ་རིན་དང་ཁ་ཏེ་ཆིན་གྱིས་སྲོག་ཆགས་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་ཆུང་ངུ་ལྡན་པ་དང་སོ་སྤྱིའི་བདེ་ཐང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད།
• ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་དོན། L-ཐེའ་ཨན་གྱིས་ཀླད་པའི་ཨལ་ཧྥ་རྦ་རླབས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་པས། ལྷོད་གློད་དང་གཙིགས་སུ་འཛིན་པའི་གནས་སྟངས་ལེགས་སུ་གཏོང་།
• པགས་པ་དང་ཕྲ་ཕུང་གི་ལང་ཚོ། ལྗང་ཁུ་ཇའི་གནོད་སེལ་གྱི་རྫས་ཀྱིས་པགས་པ་ཉི་མས་བགྲེས་པ་འགོག་ཐབས་བྱེད།
• གལ་ཆེན། ཁོ་ཧྥེ་ཡིན་ལ་བརྟན་པོ་མིན་པའི་མིས་ཚད་ལྡན་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། ལྗང་ཁུ་ཇ་གར་པོ་སྟོང་ལྟོར་འཐུང་མི་རུང་།

༩. ཇ་བཟོ་སྟངས།

• ཆུའི་དྲོད་ཚད། ༧༥–༨༥ °C དཔྱིད་དུས་སྔ་མོའི་ཇ་ཕྲ་མོའི་ཆེད་དུ་༧༥–༨༠ °C ། ཇ་རྒྱུ་སྨིན་ཚད་ཅུང་ཆེ་བའི་ཆེད་དུ་༨༥ °C བར་བཏང་ཆོག
• ཇའི་ཚད། སྤར་༡༥༠ དུ་ག་རམ་༣ (ཤེལ་ཀུན) ཡང་ན་སྤར་༡༥༠ གྱི་ཀའེ་ཝན་དུ་ག་རམ་༥
• སྣོད་ཆ། དྲང་པོའི་ངོས་ལྡན་གྱི་དྭངས་གསལ་གྱི་ཤེལ་ཀུན (ཇའི་ཟུར་ཚན་“ཡལ་ག” ཇི་ལྟར་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བར་ཆེས་ལེགས།) ཡང་ན་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཀའེ་ཝན། ཡང་ན་སྲབ་པོའི་ངོས་ལྡན་གྱི་དཀར་ཡོལ་ཇ་བཟོའི་ཡོལ་གོ།
• བྱ་རིམ། ༡. སྣོད་ཆ་ཆུ་ཚོད་པས་དྲོད་བཏང་ལ། ཆུ་བཞོས། ༢. སྐམ་པོའི་ཇའི་ལོ་མ་བླུགས་ཤིང་། དེ་དྲོད་འཇམ་པོའི་སྣོད་ཆའི་ནང་དུ་སྐར་མ་༡༥–༢༠ གནས་སུ་བཅུག་ནས་“སད་” དུ་བཅུག དྲོད་ཡོད་པའི་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ་སྣོམས། ༣. ཐོག་མའི་ཇ་གསར་པ། ཆུ་རླངས་དྲོད་ཚད་༧༥–༨༠ °C ཡོད་པ་སྤར་གྱི་ཆ་༢/༣ ཙམ་བླུགས་ལ། སྐར་མ་༤༠–༦༠ བསྒུག ༤. ཇ་ཀུན་དུ་གཡར། ༥. གཉིས་པ་དང་དེ་ཕྱིའི་ཇ་གསར་པའི་ཆེད་དུ། ཇ་གསར་པ་རེ་རེར་སྐར་མ་༡༠–༡༥ རེ་སྣོན་གྱིས། ཤེལ་ཀུན་ནང་དུ་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལྟར་བཟོ་སྐབས། ཐོག་མའི་སྦང་སྟངས་ལ་སྐར་མ་༡.༥–༢.༥ དགོས། ༦. ཇ་གསར་པའི་གྲངས་ཀ། ༤–༦ (ཀའེ་ཝན་ནང་།) ཤེལ་ཀུན་ནང་དུ་སྦང་སྟངས་བྱེད་སྐབས་ཇ་ཆུ་༢–༣ རེ་སྣོན་བྱེད་ཆོག

༡༠. ཉར་ཚགས།

• སྣོད་ཆ། རླུང་ཚད་བརྟན་པོ་ཡིན་པ་དང་། འོད་མི་འགྲོ་བའི་སྣོད་ཆ — ལྕགས་ཀྱི་སྡེར་ཁ་དམ་པོའམ་རླུང་ཚད་ཀྱི་ཧ་ཡང་གི་ཤོག་བུའི་ཁུག་མ་ནི་ཆེས་ལེགས། ཕྱིའི་དྲི་མ་དང་འདྲེས་མི་རུང་།
• དྲོད་ཚད། ཆེས་ལེགས་པ་ནི་རླུང་ཚད་བརྟན་པོའི་སྣོད་ནང་འཁྱག་སྒམ་ནང་དུ་༠–༥ °C ཡིན། འཁྱག་སྒམ་མེད་ན། བསིལ་ཞིང་སྐམ་པོའི་ས་ཆ (༡༠ °C ལས་མི་མཐོ) རུ་ཉར།
• འོད་ཟེར་དང་རླན་པ། ལྗང་ཁུ་ཇའི་དགྲ་བོ་ཡིན། སྤྱི་ཐད་ཀྱི་འོད་ཟེར་དང་རླན་པའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་རྒྱང་རིང་དུ་ཉར།
• དུས་ཡོལ། བྲོ་ཆེས་ལེགས་པོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། བཟོས་ཚར་ནས་ཟླ་བ་༦–༡༢ ནང་ཟ་དགོས། ཞན་ཀྲི་ནི་ལོ་འཁོད་པས་བྲོ་མི་ལེགས་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན། སོས་དར་གྱི་ཉམས་ལྡན་པ་ནི་གཙོ་བོའི་ཡོན་ཏན་ཡིན།

༡༡. རིན་གོང་དང་རྫུན་བཟོ།

• རིན་གོང་གི་ཚད་རིམ། རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཁུ་ཇའི་ནང་དུ་འབྲིང་དང་འབྲིང་མཐོའི་ཚོགས་པར་གཏོགས། ཏ་ཀྲང་ཧྲན་རི་མཐོའི་འདེབས་གཏོ་ནས་བསྡུས་པའི་དཔྱིད་དུས་སྔ་མོའི (明前) ཇ་ནི་དབྱར་དུས་ཀྱི་བསྡུ་སྒྲུབ་ལས་རིན་གོང་མངོན་གསལ་དུ་མཐོ། ཞན་ཀྲི་ནི “ཝུ་ཡོན་ལུའི་ཆ” ཞེས་པའི་ཇའི་རིགས་ཁྲོད་ཀྱི་ནང་ནས་རིན་གོང་ཆེས་མང་པོའི་ཞིག་ཡིན་ལ། རིན་ཆེའི “ཝུ་ཡོན་མིང་མེ” (婺源茗眉) ལས་རིན་གོང་དམའ།
• རྫུན་བཟོ་ཇི་ལྟར་སྤོང་དགོས།
  • ཡིད་རྟོན་འོས་པའི་ཚོང་པ་ལས་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་གྱི་རྟགས་ཅན “婺源绿茶” དང་ GI (地理标志) རྟགས་ཡོད་པའི་ཇ་ཉོས།
  • ཕྱི་ངོས་ལ་དཔྱད་པ། ཞན་ཀྲི་ངོ་མ་ནི་སྲབ་ལ་དྲང་པོའི “ཡལ་ག” ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དཀར་པོའི་སྤུ་མངོན་གསལ་དུ་མངོན་ཡོད། མདོག་ནི་སྣུམ་གྱིས་ལྗང་ཁུ་ཡིན་པ་ལས་མདངས་ཟད་སེར་པོ་མིན།
  • དྲི་ཞིམ་ལ་དཔྱད་པ། ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུའི་དྲི་ཞིམ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཉམས་ལྡན་དགོས་པ་ལས། སྔར་མེད་ཀྱི་བཙན་རྣོ་མི་འདུག སྔར་མེད་ཀྱི་དྲི་བསྣན་པ་ནི་རྫུན་བཟོའི་ལག་རྩལ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཐབས་ལམ་ཡིན།
  • ཁུ་བར་དཔྱད་པ། དྭངས་གསལ། དྭངས་ཆུའི་ལྗང་ཁུ། རྙོག་རྫི་མེད་པ། རྙོག་རྫི་ཡོད་པའམ་སྨུག་པོའི་ཁུ་བ་ཡོད་ན། ཇ་རྒྱུའི་སྤུས་ཚད་དམའ་བའམ་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ལག་རྩལ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་མཚོན།
  • དོགས་པ་སྐྱེ་རུང་བའི་དམའ་བའི་རིན་གོང་ཡིན་ན་ཟབ་ཟབ་བྱེད་དགོས། — ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཁུལ (GI ཟོན་ནང་མི་འདུས) གྱི་ཇ་རྒྱུས་བརྗེ་སྒྱུར་བྱས་པའམ་ན་ནིང་གི་ཇ་ཁུག་མ་གསར་བཟོས་པའི་གདོང་ལེན་ཡོད་སྲིད།

༡༢. ཉེན་འཕྲིན་སྣ་ཚོགས།

• མིང་དེ “ཞན་ཀྲི” ཞེས་པ་ལ་དུས་ཡུན་ལོ་༥༠༠ ལྷག་གི་ཡིག་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པར། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་《ཧུང་ཀྲི་ཧུའི་ཀྲོའུ་ཕུའུ་གཞུང་དེབ》 (弘治徽州府志, དུས་རབས་༡༥ པའི་མཇུག) ནང་དུ་ཧུའི་ཀྲོའུའི་མིང་ཅན་ཇ་བརྒྱད་ཀྱི་ཐོ་ནང་ཐོ་བཀོད་ཡོད།
• ཝུ་ཡོན་གྱི་མིང་ཅན་གྱི་མི་སྐྱེས་བུ་ཀྲུ་ཞི། (朱熹, སྤྱི་ལོ་༡༡༣༠–༡༢༠༠) ནི་གསར་བརྗོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཀ་བ་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་ཇ་ལ་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་ཡོད་པས། ཧྥུ་ཅན་ནས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་སྐབས། ཝུ་ཡན་བྲག་རིའི་ཇའི་མྱུ་གུ་ཁྱེར་ནས་ཕ་མེས་ཀྱི་ར་བར་འདེབས་ཤིང་། ཕ་མེས་ཀྱི་གཞིས་ཁང་ལ “ཇའི་ར་བ” (茶院, ཆ་ཡོན།) ཞེས་མིང་བསྒྱུར།
• ཝུ་ཡོན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཧུའི་ཀྲོའུ་ནང་དུ་གཏོགས་ཤིང་། དེ་ནི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཧུའི་ཀྲོའུའི་ཚོང་པ (徽商, ཧུའི་ཧྲང་།) གི “ཆུང་བའི་ཕ་ཡུལ” ཡིན། ཁོང་ཚོས་དུས་རབས་༡༩ པར་ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་རར་སྤྲད། གྲགས་ཅན་གྱི “ཐུན་ཞི་ལུའི་ཆ” (屯溪绿茶) ཡི་ཆ་ཤས་ནི་ཝུ་ཡོན་གྱི་ཇ་རྒྱུ་ཆ་ནས་བཟོས།
• ཝུ་ཡོན་རྫོང་དུ་མིང་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཕ་མེས་ཀྱི་མཆོད་ཁང་ (祠堂) ༡༡༣ ལྷག གཞིས་ཁང་ ༢༨ དང་སྔོན་བྱོན་གྱི་ཟམ་པ ༡༨༧ སོགས་གནས་ཡོད་ལ། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཧུའི་ཀྲོའུའི་ཨར་སྐྲུན་རྒྱུད་ཀྱི་ལེགས་ཤོས་ཡིན། ཇའི་ར་བ་དེ་དག་ནི་ས་ཁམས་འདིར་རང་བཞིན་གྱིས་འཚམས་པོར་སྦྱར་ཡོད་པས། ཝུ་ཡོན་ནི་ཇ་དང་རིག་གཞུང་གི་ཡུལ་སྐོར་གྱི་འགུག་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
• ཀྲུང་གོའི་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གི (༢༠༠༥) གནས་ཚད་ལྟར་ན། ཝུ་ཡོན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཆེས་མཐོ་བའི་ཁ་ཏེ་ཆིན་གྱི་ཚད་གཞི་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་གནོད་སེལ་གྱི་ཤུགས་ཆེན་དང་འཇམ་པོའི་བྲོ་གཉིས་མཉམ་དུ་ལྡན་པའི་དཀོན་པའི་འདྲེས་སྦྱོར་ཞིག་ཡིན།

༡༣. ལྗང་ཁུ་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་ན།

• ཝུ་ཡོན་མིང་མེ (婺源茗眉, ཝུ་ཡོན་མིང་མེ) ཝུ་ཡོན་གྱི་ཇའི་རིགས་ཁྲོད་ཀྱི་དར་རྟགས། ཇ་རྒྱུ་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་བ (མྱུ་གུ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིག ཡང་ན་མྱུ་གུ་ལོ་མ་ཁ་ཕྱེ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་བཅས) ནས་བསྡུ། འཁྱོག་པོའི་དབྱིབས་ཀྱིས་མིག་ཏུ (眉) འདྲ། བྲོ་ནི་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་ཞིང་ཕྲ་མོ་ཡིན། རིན་གོང་མཐོ། ཞན་ཀྲི་ནི ‘མི་དམངས་ཀྱི’ རྣམ་པ་ཡིན་ལ། བྲོ་ཤུགས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ། གསལ་པོའི་ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།
• ཧོང་ཧྲན་མའོ་ཧྥེང་། (黄山毛峰, ཧོང་ཧྲན་མའོ་ཧྥེང་།) ཉེ་འཁོར་གྱི་ཨན་ཧོའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་གྲགས་ཅན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇ། དབྱིབས་ནི་ཅུང་ཟད་འཁྱོག་པའི་མཆིལ་པའི་ལྕེ་ལྟ་བུ། དྲི་ཞིམ་ནི་འཇམ་པོའི་མེ་ཏོག་དང་མངར་ཆ། ཤིང་ཏོག་ཞེ་འབྲུའི་དྲི་ཞིམ་མེད། མའོ་ཧྥེང་ནི་པའོ་ཆིང་། (烘青, ཧུང་ཆིང་། — ཚ་བས་སྐམ་པོ་བཟོ་བ) ཡིན་ལ། ཞན་ཀྲི་ནི་ཚའོ་ཆིང་། (炒青 — བསྲེགས་པ) ཡིན།
• ཞིན་ཡང་མའོ་ཅན། (信阳毛尖, ཞིན་ཡང་མའོ་ཅན།) ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལྗང་ཁུ་ཇ། དཀར་པོའི་སྤུ་ཤུགས་ཆེན་དང་དམ་པོའི་བསྐྱུར་བྲོ་ལྡན། ཞན་ཀྲི་དང་བསྡུར་ན། བསྐྱུར་ཆ་ཆེ་ཞིང་“བྱང་ཕྱོགས་” ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཞན་ཀྲི་ནི་ཇེ་འཇམ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན།
• ལུའུ་ཧྲན་ཡུན་ཝུ། (庐山云雾, ལུའུ་ཧྲན་ཡུན་ཝུ།) ཅང་ཞིའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་འགྲན་སློང་བ་གཞན་ཞིག སྤྱིར་བཏང་དུ “སྦོམ་པོའི” ལོ་མ། ཤུགས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པའི་བྲོ། ཞན་ཀྲི་ནི་བཟོ་ལྟ་སྙོམས་ཤིང་སྐམ་པོའི་རྣམ་པ་ཡིན།

མཇུག་བསྡོམས་སུ།

ཝུ་ཡོན་ཞན་ཀྲི་ནི་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱ་ཡན་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་ལྡན་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཀྲུ་ཞི་དང་ཧུའི་ཀྲོའུའི་ཚོང་པ་རྣམས་ལ་བློ་གསལ་སྤྲས་པའི་རི་བོ་དང་ན་བུན་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་སྐྱེ། དེ་ནི་ལུང་ཅིང་དང་མའོ་ཧྥེང་སོགས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་མིང་གི་མདུན་དུ “ཀ་ཆུང་བ” ཞིག་མིན་པར། དོན་དངོས་སུ “རང་གི” ཇ་ཞིག་ཡིན། དྲང་པོ། དྲང་བདེན། དྲི་ཞིམ་ནང་དུ་ཤིང་ཏོག་གི་དྲོད་འཇམ་དང་བྲོར་གཙང་མའི་མངར་ཆ་ལྡན། ཤེལ་ཀུན་ནང་དུ་ཇ་བཟོས་ཏེ། སྲབ་མོའི “ལྷ་ཡུལ་གྱི་ཡལ་ག” དེ་དག་དལ་གྱིས་ཐིམ་རོད་དུ་ཐིམ་པ་ལ་བལྟས་ན། ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱའི་སྔོན་དུའང་དེ་དག་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ནང་དུ་ཐོ་བཀོད་འོས་པར་བརྩིས་པ་ཤེས་ཐུབ་བོ།།