home · article
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ
Wénshān hóngchá · 文山紅茶
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བོ་ཝེན་ཤན་ས་ཁུལ་ནས་བཙལ་བའི་ཚད་ལྡན་གྱི ཇ་དམར ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འབྲས་སྦྱོར་གྱི་རིགས་ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་ (青心烏龍) ལས་བཟོས་ཤིང་། དེ་སྔོན་དུ་གྲགས་ཅན་གྱི ཝེན་ཤན་པའོ་ཀྲུང་བཟོ་བར་སྤྱོད་པའི་རིགས་ཡིན། ཇ་འདི་ནི་ཨུ་ལུང་གི་ལག་རྩལ་དང་ཇ་དམར་གྱི་ལག་རྩལ་སྦྱར་མཚམས་ཤིག་ཡིན་ཏེ།…
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བོ་ཝེན་ཤན་ས་ཁུལ་ནས་བཙལ་བའི་ཚད་ལྡན་གྱི ཇ་དམར ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འབྲས་སྦྱོར་གྱི་རིགས་ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་ (青心烏龍) ལས་བཟོས་ཤིང་། དེ་སྔོན་དུ་གྲགས་ཅན་གྱི ཝེན་ཤན་པའོ་ཀྲུང་བཟོ་བར་སྤྱོད་པའི་རིགས་ཡིན། ཇ་འདི་ནི་ཨུ་ལུང་གི་ལག་རྩལ་དང་ཇ་དམར་གྱི་ལག་རྩལ་སྦྱར་མཚམས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། ལོ་བརྒྱ་མང་པོའི་རིང་ལ་ཞིབ་ཚགས་ཀྱི ཨུ་ལུང་བཟོ་སྦྱོང་བྱས་པའི་ཞིང་པས་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ ཇ་དམར་ཡོངས་སུ་ཡག་སྐྱུར་བྱེད་པར་སྤྱད་ནས། མངར་ཞིང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས་འཛིན་པ་དང་། ཇ་དམར་ལ་རྒྱུན་དུ་མངོན་པའི་འཁྲིག་རོ་མེད་པའི་ཐོན་རྫས་ཤིག་གསར་དུ་བཏོན་ཡོད།
1. དབྱེ་བ་དང་འབྱུང་ཁུངས།
- རིགས།: ཇ་དམར (紅茶, Hóngchá) — ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱས་པ། ཁྱད་ཆོས་སུ་ ཝེན་ཤན་པའོ་ཀྲུང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ནས་བསྡུས་པའི་ཨུ་ལུང་གི་ལག་རྩལ་ (萎凋攪拌, Wěidiāo Jiǎobàn — རླུང་སྐམ་དང་འཁྲུག་བྱེད་པ) བཟོ་རིམ་དུ་འདྲེས་ཡོད།
- རིགས་གཞི།: ཐའེ་ཝན་གྱི་ཚོད་ལྟའི་ (新興特色茶, Xīnxīng Tèsè Chá — ཇ་གསར་པའི་ཁྱད་ཆོས་) ཇ་དམར་ཚད་ལྡན་རིགས། བཟོ་སྒྲིག་ཆུང་བའི་ལག་ཤེས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད།
- འབྱུང་ཁུངས།: ཝེན་ཤན་ས་ཁུལ (文山, Wénshān) — དེ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཇ་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མིང་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་དེང་རབས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་ཕིང་ལིན (坪林區, Pínglín Qū), ཧྲི་ཏིང་ (石碇區), ཧྲེན་ཁེན (深坑區), ཕིང་ཞི (平溪區), ཞིན་ཏེན (新店區) བཅས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གསར་པ་ཐའེ་པེ (新北市, Xīnběi Shì) དང་། ཐའེ་པེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཝེན་ཤན་ཁུལ་དང་ནན་ཀང་ཁུལ་བཅས་འདུས་ཡོད། ཐོན་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་ཕིང་ལིན་ཡིན་ཞིང་། དེས་ཝེན་ཤན་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་ཁུལ་ཆེ་ཤོས་རེད།
- ས་གནས་ཀྱི་ཟུར་ཚད།: ཕལ་ཆེར་བྱང་ཚད་ 24°56’ དང་ཤར་རིང་ 121°43’ (ཕིང་ལིན་ཁུལ་གྱི་ལྟེ་བ།)
- སྐྱེས་སའི་མཐོ་ཚད།: རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྨི་༤༠༠–༨༠༠ ཡན།
2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན།
ལོ་རྒྱུས། ཝེན་ཤན་ས་ཁུལ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཇ་ས་ཁུལ་རྙིང་ཤོས་ཤིག་ཡིན། ཇའི་རིག་གནས་འདིར་དུས་རབས་༡༨-༡༩ པའི་རིང་ལ་ཧྥུ་ཅན་ཞིང་ཆེན་ནས་ཡུལ་སྤོས་པ་དག་གིས་མྱུ་གུ་དང་བཟོ་སྦྱོང་གི་ལག་རྩལ་དང་བཅས་ཏེ་གླིང་ཕྲན་དུ་ཁྲིད་ཡོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སླེབས་ཡོད། ཡ་ཕན་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་སྐབས (1895–1945) སུ་ས་ཁུལ་འདི་ཐའེ་ཧོ་ཁུའུ (ཐའེ་པེ) རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཝེན་ཤན་རྫོང་ (文山郡, Wénshān Jùn) གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་ནས་ས་ཁུལ་འདིའི་ཇ་ཚང་མར་མིང་དེ་བཏགས་ཡོད། དེ་ཡང་འདིར་དུས་རབས་༢༠ པའི་འགོ་སྨད་དུ་ཝེན་ཤན་པའོ་ཀྲུང་ (文山包種茶) གི་བཟོ་རིམ་ཆགས་ཤིང་། དེ་ནི་ཡང་མོའི་ཡག་སྐྱུར་བྱས་པའི་ཨུ་ལུང་ཞིག་ཡིན་ལ། ཐའེ་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་རྟགས་སུ་གྱུར་ཡོད། དེང་སྐབས་ཕིང་ལིན་ས་ཁུལ་ནི་པའོ་ཀྲུང་གི་ཐོན་སྐྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། ཇ་འདིའི་སྤྱི་ཚད་བརྒྱ་ཆ་༩༠ ལྷག་ཙམ་འདིར་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། ཇ་ཞིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ཧེཀ་ཊར་༢༣༠༠ ཡོད་ལ། ས་ཁུལ་འདིའི་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་༨༠ ཙམ་ཇ་ལས་དང་འབྲེལ་ཡོད།
ཝེན་ཤན་དུ་ཇ་དམར་བྱུང་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤོག་ངོས་གསར་ཤོས་ཤིག་ཡིན། དུས་རབས་༢༡ པའི་འགོ་སྨད་དུ་ཨུ་ལུང་གི་ཕྱི་ཚོང་ཉམས་དམས་དང་ཚོང་རའི་གནས་སྟངས་གསར་པ་འཚོལ་བཞིན་པའི་ངོགས་སུ་ས་གནས་ཀྱི་ཞིང་པས་སྔོན་དུ་པའོ་ཀྲུང་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་གི་ལོ་མ་ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱེད་པའི་ཚོད་ལྟ་འགོ་བཙུགས་ཡོད། འདིའི་གལ་ཆེའི་བསམ་བློ་ནི་ལག་རྩལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཝེན་ཤན་གྱི་ཨུ་ལུང་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་རླུང་སྐམ་དང་འཁྲུག་བྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། ཇ་དམར་ལ་རྒྱུན་གྱི་ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱེད་པ་བཅས་ཡིན། དེའི་འབྲས་བུར་ཇའི་རོ་དང་དྲི་མ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་ལྡན་ཞིང་མངར་ལ་ཇ་དམར་ལ་འཚམ་པ་ལས་ལྷག་པར་འཇམ་པོ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལོར་ཕིང་ལིན་གྱི་ཞིང་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེངས་དང་པོར་ས་ཁུལ་གྱི་ཇ་དམར་གསར་པ་ ཞང་ཡུན་ཧོང་ཆ (香韻紅茶, Xiāngyùn Hóngchá — དྲི་ཞིམ་གྱི་དབྱངས་ལྡན་ཇ་དམར) ཞེས་པའི་འགྲན་བསྡུར་གཉེར་ནས་ཝེན་ཤན་ལ་ཇ་དམར་གྱི་ཆེད་ལས་གསར་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད།
མིང་། ཝེན་ཤན (文山) ནི་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མིང་སྟེ། དོན་དངོས་སུ་ རི་བོ་མཛེས་མ ཞེས་པའམ་ཡང་ན ཡིག་རྩོམ་མཛེས་པའི་རི་བོ ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། ཧོང་ཆ (紅茶) ནི་ ཇ་དམར ཡིན། མིང་གིས་ཇ་དེའི་འབྱུང་ས་དང་རིགས་སྟོན། ཚོང་མིང་ཞང་ཡུན་ཧོང་ཆ (香韻紅茶) ཞེས་པས་དྲི་མའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞང་ཡུན (香韻) ནི་ དྲི་ཞིམ་གྱི་དབྱངས སམ་ དྲི་མའི་རྗེས་སྒྲ ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ཨུ་ལུང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ནས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་བླ་ན་མེད་པའི་དྲི་ཞིམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་བྱེད།
རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཇའི་རིག་གནས་ཀྱི་འགྱུར་བསྟུན་ནུས་པ་དང་གསོན་ཤུགས་ལྡན་པའི་རྟགས་མཚན་ཡིན། ཞིང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་མང་པོས་མི་རབས་མང་པོའི་རིང་ལ་ཨུ་ལུང་ཁོ་ནར་ཆེད་སྦྱོང་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཉམས་མྱོང་གསོག་འཇོག་དེ་ཇ་རིགས་ཡོངས་སུ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་ཐུབ་པར་བྱས་ནས་ད་ལྟའི་ཇ་དམར་ལ་རྗེས་འདེད་བྱེད་པ་མིན་པར་གཞི་རྩའི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་ཐོན་རྫས་གསར་པ་བཏོན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ཕིང་ལིན་ས་ཁུལ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ ལོ་ནས་བཟུང་ཐའེ་པེའི་འཐུང་ཆུའི་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ཧྥེ་ཚུའེ་ཆུ་མཛོད (翡翠水庫, Fěicuì Shuǐkù) ཀྱི་ཆུ་འདུ་སའི་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་ཡིན་པས། བཟོ་སྐྲུན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཚད་བཀག་དང་། ཇ་ཞིང་གི་ཁོར་ཡུག་ཁྱད་འཕགས་དེ་ཉར་ཚགས་བྱེད་སྲིད་པ་དང་བསྟུན་ནས་འདི་ཉིད་ཀྱང་དོ་སྣང་འཕེལ་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན།
3. སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་དང་སྣོན་རྒྱུ།
- ཞིང་སྐྱེས་རིགས། ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་ (青心烏龍, Qīngxīn Wūlóng — སྙིང་ལྗང་ཁུའི་ཨུ་ལུང་) ཞེས་པ་དང་། ས་གནས་ཀྱི་ཕིང་ལིན་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་ ཀྲུང་ཙི (種仔 — སོན་རིགས དམ་ མྱུ་གུ) ཞེས་ཀྱང་འབོད། འདི་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་གཞི་རྩའི་དང་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཞིང་སྐྱེས་རིགས་ཡིན་ཞིང་། Camellia sinensis var. sinensis ལ་དབྱེ་བ་ཡིན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་བཟོ་བར་དེ་ཉིད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པས། ཨ་སམ་གྱི་འདྲེས་མ་དང་ཆིང་ཤིན་ཀན་ཙི་ལ་བརྟེན་པའི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཇ་དམར་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད།
- ལྗོན་ཤིང་གི་ངོ་སྤྲོད། བསྡུས་ཤིང་ཕྱེ་ཚང་གི་དབྱིབས་ (開張形, Kāizhāng Xíng) ལྡན་པ་དང་། ཡལ་ག་མཐུག་པོ་ཡོད། ལོ་མ་ནི་ཚད་འབྲིང་ (རིང་ཚད་ལ་སྨི་ 5–6) ཡིན་ཞིང་། དབྱིབས་ཐུར་མའི་ཟུར་ཟླུམ་ལྡན་པ། ཚིལ་ཞིང་འཇམ་ལ་མཉེན་ཆ་ཡོད་པའི་སྤུ་ཕྲ་དང་། སེར་པོའི་མཚོན་ལྡན་ལྗང་ཁུའི་མདངས་འཕྲོག་ངོས་ལྡན་པ་ཡིན། མྱུ་གུ་གཞོན་ནུར་སྨུག་པོའི་དོགས་ཆ་ཁྱད་འཕགས་མངོན་ཡོད། ཞིང་སྐྱེས་རིགས་འདིས་ཐོན་སྐྱེད་ཅུང་ཞན་ཀྱང་ཇའི་སྤུས་ཚད་བླ་ན་མེད་པར་གྲགས་པས། དེའི་ཚད་ལྡན་གྱི་གནས་བབ་མངོན་གྱི་ཡོད།
- བརྒྱུབ་འཚོལ། ལག་པས་འཚོལ་བ་ཁོ་ནར་ཚད་འཛིན་བྱེད། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆར་དབྱར་ཁའི་བརྒྱུབ་འཚོལ (夏茶, Xiàchá) གཙོ་བོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལས་དབྱར་སྨད་ཀྱི་བརྒྱུབ་འཚོལ་གྱིས་རེ་རེ་སྤེལ་བ་ཡིན། དབྱར་ཁའི་ཚ་དྲོད་དང་ཉི་འོད་ཆེ་བས་པའོ་ཀྲུང་གི་སྤུས་ཚད་ཞན་པར་འགྱུར་བའི་སྣོན་རྒྱུ་དེས། ཕྱི་ལྡོག་ཏུ་ཇ་དམར་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལ་ཡག་ཤོས་སུ་བསྟུན་ཡོད་དེ། པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བས་ཡག་སྐྱུར་གྱི་ཟབ་ཚད་སྤྲོད་ཐུབ། བརྒྱུབ་འཚོལ་གྱི་ཚད་གཞི་ནི་མྱུ་གུ་དང་ཡར་གྱི་ལོ་མ་གཉིས (一芽二葉, Yī Yá Èr Yè) ཡིན། བརྒྱུབ་འཚོལ་མཁན་གཅིག་གི་ཉིན་གཅིག་གི་ལས་ཐོན་ནི་སྣོན་རྒྱུའི་སྤུས་ཚད་ཀྱི་རེ་བ་མཐོ་བས་རྙིང་པའི་ལོ་མ་ཁག་གྲངས་ལྔ་ཙམ་ལས་མི་བརྒལ་བར་ཚད་བཀག་བྱས་ཡོད།
4. ས་གཤིས་དང་སྐྱེས་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
- ས་ཁུལ། ཐའེ་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བོའི་ས་ཁུལ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཕིང་ལིན་ཁུལ་ཡིན། ས་ཁུལ་འདིའི་བཞི་གསུམ་ནི་མཐོ་ཚད་སྨི་༥༠ ལས་བརྒལ་བའི་རི་སྒང་དང་རི་བོ་ཡིན་ཞིང་། ས་གཞིའི་བྱུས་རིས་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་མཐོ་རུ་འགྲོ། ས་ཁུལ་འདི་བརྒྱུད་དེ་པེ་ཧྲི་ཞི་ཆུ་བོ (北勢溪, Běishì Xī) བསྣུར་ཞིང་། དེས་ཧྥེ་ཚུའེ་ཆུ་མཛོད་ལ་ཆུ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད།
- སྐྱེས་སའི་མཐོ་ཚད། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྨི་༤༠༠–༨༠༠ ཡན། ཇ་ཞིང་ནི་རི་ངོས་སུ་གནས་ཤིང་། ཕལ་ཆེར་ཡང་རོའི་ས་གཞི་བང་རིམ་དུ་བཀོད་ཡོད།
- ས་རྡོ། ཁ་སྐྱུར་གྱི་ས་དམར (紅壤, Hóngrǎng) ཡིན་ཞིང་། pH 4.5–5.0 ཡོད་ལ། ཧྥེ་རོ་ཁེ་སའི་ད་ནང་དོན་ཕྱུག་པས་ཇར་གཏེར་ཁ་བའི་རེག་བྱ་ཁྱད་འཕགས་སྤྲོད། ས་ཁུལ་གྱི་ས་རྡོ་ནི་ནགས་ཚལ་གྱི་སྐྱེ་དངོས་མཐུག་པོ་དང་ཆུ་སྲུང་ས་ཁུལ་དུ་རྫས་སྦྱོར་གྱི་ལུད་བེད་སྤྱོད་ཚད་བཀག་བྱེད་པས་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་དངོས་རྫས་ཀྱིས་ཕྱུག
- གནམ་གཤིས། ཡན་ལག་ཁྲོད་ཀྱི་རླུང་ཆར་གྱི་གནམ་གཤིས་ཡིན་ཞིང་། རི་བོའི་ས་གཞིའི་ཤུགས་རྐྱེན་མངོན་གསལ་དུ་འཕོས་ཡོད། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ +18°C ཡན་ཡོད་པ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཐང་ས་ཁུལ་ལས་ཅུང་དམའ་བའི་ཚད་ཡིན། རླན་ཚད་མཐོ་ཞིང་ཆར་ཆུ་མང་པོ་འབབ། འདིའི་གལ་ཆེའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་མུག་པ་མཐུག་པོ་ཡིན་ཞིང་། ལོ་རེར་ཉིན་༡༥༠ ལས་ལྷག་པའི་རིང་ལ་རི་ངོས་ཀྱི་སྒང་ལ་མུག་པས་ཁེབས་པ་དེ་ཡིན། མུག་པས་ཉི་འོད་ཁ་གཏོར་ནས་རང་བྱུང་གི་གྲིབ་གཟུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་བསྐྲུན་པས། ཇའི་ལོ་མ་དལ་པོར་སྐྱེ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་དང་། ཨ་མི་ནོ་ཨེ་སིད (l-theanine) གསོག་འཇོག་བྱེད་པ་དང་། ཁ་བའི་རོ་སྐྱེད་མཁན་གྱི་ཀེ་ཐེ་ཆིན་གྱི་ནང་དོན་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད།
- ཁོར་ཡུག་གི་ཁྱད་ཆོས། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ ལོ་ནས་བཟུང་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཧྥེ་ཚུའེ་ཆུ་མཛོད་ཀྱི་ཆུ་སྲུང་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་བབ་ཀྱིས་བཟོ་སྐྲུན་བྱ་གཞག་དང་ཞིང་ལས་ཀྱི་རྫས་སྦྱོར་བེད་སྤྱོད་ལ་ཚད་བཀག་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། ཞིང་པ་མང་པོས་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཞིང་ལས་སམ་དེ་དང་ཉེ་བའི་ཞིང་ལས་ལག་བསྟར་བྱེད། དེའི་འབྲས་བུར་ཁོར་ཡུག་གཙང་མ་དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་གིས་ཕྱུག་པ་དེ་ཇའི་ལོ་མའི་སྤུས་ཚད་ལ་ཐད་ཀར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད།
5. བཟོ་སྦྱོང་གི་ལག་རྩལ།
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆའི་བཟོ་སྦྱོང་གི་ལག་རྩལ་ནི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་འདྲེས་མ་ཞིག་སྟེ། ཇ་དམར་གྱི་གཞི་རྩའི་རིམ་པ་ལ་པའོ་ཀྲུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཨུ་ལུང་གི་བཟོ་སྦྱོང་གི་གཞི་རྐྱང་སྣོན་ཡོད།
- རླུང་སྐམ་དང་འཁྲུག་བྱེད་པ (萎凋攪拌, Wěidiāo Jiǎobàn): དེ་ནི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཇ་དམར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གལ་ཆེའི་གནས་ཡིན། བརྒྱུབ་འཚོལ་བྱས་པའི་ལོ་མ་རྣམས་བམ་བོས་བཟོས་པའི་ཇ་སྙགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྲབ་མོས་བཏིང་ནས་རྩྭ་པགས་ཀྱི་གཡོག་ཁེབས་འོག་དྲོད་ཚད་ 25°C ཙམ་ལ་ཆུ་ཚོད་ 18–22 རིང་རླུང་སྐམ་བྱེད། རླུང་སྐམ་གྱི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་ལོ་མར་དུས་མཚམས་སུ་འཁྲུག་བྱེད་ (攪拌, Jiǎobàn) ཀྱི་ཡོད་པ་འདི་ནི་པའོ་ཀྲུང་གི་ལག་རྩལ་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེས་ལོ་མའི་མཐའ་འཁོར་ལ་ཚད་འཛིན་གྱི་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་ནས་ཡག་སྐྱུར་གྱི་རིམ་པ་གཙོ་བོ་མ་བྱུང་གོང་དུ་ཡག་སྐྱུར་གྱི་རྨང་གཞིའི་འགུལ་སྐྱོད་འགོ་འཛུགས་པ་དང་། མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་སྐྱེ་མཁན་གྱི་འདུས་རྫས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱེད།
- ཕྱེད་སྒྲིལ (揉捻, Róuniǎn): རླུང་སྐམ་བྱས་པའི་ལོ་མ་རྣམས་སྐར་མ་ 45 ཙམ་རིང་ཕྱེད་སྒྲིལ་བྱེད། ཝེན་ཤན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་ལོ་མ་རྣམས་ཟླུམ་གྲུ་མཐུག་པོར་སྒྲིལ་བ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་ཨུ་ལུང་ལ་རྒྱུན་མཐོང་ཡིན་ལ། དེས་རིང་སྒྲིལ་གྱི་དབྱིབས་ལྡན་པའི་ཇ་དམར་གཞན་དག་ལས་འདི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད།
- ཡག་སྐྱུར (發酵, Fājiào): ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱེད་པ་ནི་དྲོད་ཚད་ 28°C དང་རླན་ཚད་མཐོ་པ ( ~85%) འོག་ཏུ་བྱེད། རིམ་པ་འདི་ལོ་མའི་གནས་བབ་རྒྱུན་དུ་ཞིབ་བཤེར་གྱིས་ཚད་འཛིན་བྱེད། ཁྱད་ཆོས་སུ་ཝེན་ཤན་གྱི་བཟོ་སྐྲུན་མཁན་འགས་ལྷག་པར་དུ་རིང་པོའི་ཡག་སྐྱུར་ལག་བསྟར་བྱེད་པས་ཟབ་ཅིང་རྙོག་འཛིང་ལྡན་པའི་རོ་དབྱེ་བ་གྲུབ་པར་སྐུལ་འདེད་བྱེད།
- སྐམ་པོ (烘乾, Hōnggān): ཡག་སྐྱུར་བྱས་པའི་ཇ་དྲོད་ཚད་མཐོ་པོར ( 120°C ཙམ) སྐར་མ་ 20 རིང་སྐམ་པོ་བྱེད་དེ་ཐོབ་ཟིན་པའི་རོ་དང་དྲི་མ་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཅིང་རླན་ཚད་ཉུང་དུ་གཏོང་།
- མཇུག་མཐའི་རེག་སྲེག (復焙, Fùbèi): ཝེན་ཤན་གྱི་སློབ་གྲྭའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་གཙོ་བོའི་སྐམ་པོའི་རྗེས་སུ་ཡང་བསྐྱར་དྲོད་ཡང་མོར་བྱེད་པ་ཡིན། ལག་རྩལ་འདི་ནི་ལོ་མང་བཞག་པའི་ཨུ་ལུང་ (老茶, Lǎo Chá) གི་བཟོ་རིམ་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེས་ཟབ་ཅིང་བརྟན་པའི་མངར་བའི་རྗེས་རོ — ཧུའེ་ཀན (回甘, Huígān) གྲུབ་པར་སྐུལ་འདེད་བྱེད། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ཇ་དམར་མང་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ཅིང་། དེར་ཨུ་ལུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཟབ་མོ་སྤྲོད།
6. དབང་པོའི་རྟོགས་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
- སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་ཕྱི་དབྱིབས། མཐུག་པོར་སྒྲིལ་བའི་ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་ཇ་ཚན་དམར་ནག་གི་ཚོན་མདངས་ལྡན་ཞིང་། དངུལ་མདོག་གམ་གསེར་མདོག་གི་མྱུ་གུའི་གསལ་འབུར་ཡོད། ཟླུམ་གྲུའི་དབྱིབས་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཨུ་ལུང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཇ་དམར་ལ་ཐུན་མོང་མིན།
- སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ། རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་དྲི་འདུས་མང་པོ་ཡོད་དེ། སྲེག་མའི་ཞོ་སྟོན་པ་དང་མངར་སྤོས་ཀྱི་དྲི་མ་གཙོ་བོར་སྣང་ཞིང་། དེར་ཨོ་རྐིད་དང་ཨོ་ས་མན་ཐོས་དྲན་པའི་མེ་ཏོག་གི་རྗེས་ཟེག་ཕྲ་མོ་ཡང་འདྲེས་ཡོད།
- ཇ་ཁུ་བའི་དྲི་ཞིམ། ཤུགས་ཆེ་བ་དང་མངར་ལྡན། མེ་ཏོག་རྒྱས་པའི་ཨོ་ས་མན་ཐོས (桂花, Guìhuā), རི་སྐྱེས་སྦྲང་རྩི། སྨིན་ཤིང་འབྲས་བུ་བཅས་ཀྱི་དྲི་མ་མངོན་གསལ་དུ་འཕྲོ། མེ་ཏོག་གི་ཆ་ཤས་ནི་ཨུ་ལུང་གི་རླུང་སྐམ་དང་འཁྲུག་བྱེད་པའི་བཟོ་རིམ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན་པས། ཇ་དམར་མང་པོ་ལས་འདི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད།
- རོ། ཇ་ཁུ་མཐུག་ཅིང་ཟླུམ་ལ་འཇམ་པོ་ཡོད་ལ། ཇ་དམར་རྒྱུན་ལྡན་ལས་ཞིབ་ཚགས་དང་། འཁྲིག་རོ་ཧ་ཅང་ཉུང་། རོ་དབྱེ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩིའི་ཁ་བཱ་ཏི། ལུང་ངན་གྱི་ཤ་ཚིལ། བུ་རམ་གྱི་སྒ་སྐྱ། ཤིང་སྣ་ཡང་མོའི་ཚོར་བ་བཅས་འདུས། རྗེས་རོ་ཡུན་རིང་བ་དང་། འགོ་ཚུགས་པའི་སྦྲང་རྩིའི་མངར་བ་ནས་སྤོས་ཀྱི་རེག་བྱ་བརྒྱུད་དེ་སེལ་ཁུར་གྱི་གཏེར་ཁའི་རོ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ།
- ཇ་ཁུ་བའི་མདོག དྭངས་ཤིང་གསལ་བའི་དམར་བྱུར་དམ་སེར་པོའི་དམར་མདོག་ལྡན་པ། དྭངས་ཚད་མཐོ་བས་ཡག་སྐྱུར་གྱི་སྤུས་ཚད་དང་སྣོན་རྒྱུའི་གཙང་སྦྲ་མཚོན།
- ཇ་ཐང་ (བཏུང་ཟིན་པའི་ལོ་མ།) ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་ཇ་ཚན་རྣམས་ཆ་ཚང་བའི་ལོ་མར་ཁ་ཕྱེ་སྟེ། དམར་སྨུག་གི་ཚོན་མདངས་ཆ་སྙོམས་ལྡན་ཞིང་། འཇམ་ལ་མཉེན་ཆ་ཡོད། མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་ལེགས་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ།
7. རྫས་སྦྱོར་གྱི་རྩིས་བཤེར།
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆའི་རྫས་སྦྱོར་གྱི་རྩིས་བཤེར་ནི་ཇ་དམར་རྒྱུན་ལྡན་ལས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ལོ་ཆུང་གི་ཞིང་སྐྱེས་རིགས་ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་། མུག་པས་རང་བྱུང་གིས་གྲིབ་མ་བཟོ་བའི་རི་བོའི་སྐྱེས་ཁུལ། དང་འདྲེས་མའི་ལག་རྩལ་བཅས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན།
- པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ། ཐེ་ཨ་ཧྥུ་ལ་ཝིན (TF) གི་ནང་དོན་གྱིས་ཇ་ཁུའི་གསལ་མདངས་དང་སོན་རྩི་སྤྲོད། ཐེ་ཨ་རུ་པི་ཅིན (TR) གྱིས་ཇ་ཁུའི་གཞི་རྩ་དང་ཚོན་མདངས་ཕྱུག་པོ་སྤྲོད། ཀེ་ཐེ་ཆིན་གྱི་བསྡུར་ཚད་ལ་ EGCG (ཨེ་པི་ག་ལོ་ཀ་ཐེ་ཆིན-༣-ག་ལེཊ) མངོན་གསལ་དུ་ཤུགས་ཆེ་བ་ནི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་དང་སྐྱེས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་རག་ལུས་ཤིང་། འདི་ནི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཆབས་ཅིག་བྱེད་ནུས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཀེ་ཐེ་ཆིན་ཡིན།
- དྲི་མ་སྐྱེ་མཁན་གྱི་འདུས་རྫས། མེ་ཐིལ་སེ་ལི་སི་ལེཊ་གླི་ཀོ་སའིཌི་གི་གནས་པས་སྦྲང་རྩིའི་མངར་བ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད། མེ་ཏོག་གི་རྗེས་ཟེག་ནི་སིས-ཇས་མོན (cis-Jasmone) དང་ལི་ན་ལུ་ཨོལ་གྱིས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཨུ་ལུང་གི་ལག་རྩལ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་རླུང་སྐམ་དང་འཁྲུག་བྱེད་པའི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་གྲུབ་པའི་འདུས་རྫས་ཡིན།
- ཨལ་ཀ་ལོའིཌ། ཀོ་ཧྥེ་ཡིན་གྱི་ནང་དོན་ཇ་དམར་ལ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཆ་སྙོམས་ལས་ཅུང་དམའ་བ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་བརྒྱ་ཆ་ 2.0–2.5 (ཨ་སམ་གྱི་ཇ་དམར་ལ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ 3.0–3.5 དང་བསྡུར་ན།) དེ་ནི་ལོ་ཆུང་གི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་། མུག་པ་མང་པོའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། རང་བྱུང་གི་གྲིབ་གཟུགས་ཀྱིས་ཀོ་ཧྥེ་ཡིན་གྱི་སྦྱོར་བཟོ་ཉུང་དུ་གཏོང་།
- ཨ་མི་ནོ་ཨེ་སིད།: ཇ་དམར་རྒྱུན་ལྡན་དང་བསྡུར་ན་ L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བ་ནི་རི་བོའི་གྲིབ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཁུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན། L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་རོའི་ཁྱད་ཆོས་འཇམ་པ་དང་མངར་བ་སྤྲོད་པར་ཁག་ཐེག་བྱེད།
- སྣུམ་སྐྱེས་སྐྱེད་རྫས། C (ཚད་ལྡན་ཙམ་ཡོད། — ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་གི་སྐབས་སུ་ཕལ་ཆེར་ཞིག་རྡུལ་འགྲོ།), B₁, B₂, PP.
- གཏེར་རྫས། ཁ་ལི། ཧྥོས་ཕོ་རུས། མག་ནེ་སི་ཡམ། ལྕགས། མང་ག་ནིས། ཟིང་། ས་ཁུལ་འདིའི་ལྕགས་ལྡན་གྱི་ས་དམར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ལྕགས་དང་མང་ག་ནིས་ཀྱི་ནང་དོན་མཐོ་བ་མངོན།
8. ཕན་ཡོན་གྱི་གཤིས་ཀ།
- འཇིག་སྲུང་གི་ནུས་པ། པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཐེ་ཨ་ཧྥུ་ལ་ཝིན་དང་ལྷག་མའི་ཀེ་ཐེ་ཆིན (ལྷག་པར་དུ EGCG) འདུས་པས་ཕྲ་ཕུང་ལ་ཨོཀ་སི་ད་ཏིཕ་ཤུགས་རྐྱེན་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད།
- སེམས་སྒྲིག་ཡང་མོའི་སྐུལ་འདེད། ཀོ་ཧྥེ་ཡིན་གྱི་ནང་དོན་དམའ་བ་དང་ L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱི་ཚད་མཐོ་བ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ཞི་བའི་གསོན་ཤུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐྲུན། ཇ་འདི་ནི་ཀོ་ཧྥེ་ཡིན་ལ་སྐྱོན་ཚོར་བའི་མི་ཚོར་འཚམ་ཞིང་། ཕྱི་དྲོའི་སྐབས་སུ་ཀྱང་བཏུང་ཆོག
- ཕོ་བར་འཇམ་པོའི་ཤུགས་རྐྱེན། འཁྲིག་རོ་ཉུང་བ་དང་ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱས་པས་ཇ་འདིས་ཕོ་བའི་པགས་ཤུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་འཇམ་པོ་ཐེབས། ཐའེ་ཝན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱས་པའི་ཇ་ནི་ཟས་འཇུར་ལ་ཕན་ཤོས་ཡིན་པར་འདོད།
- སྙིང་ཁྲག་རིམ་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། ཐེ་ཨ་ཧྥུ་ལ་ཝིན་གྱིས་རྩ་ཚིགས་ཀྱི་མཉེན་སྟབས་ཉར་ཚགས་དང་ཀོ་ལེས་ཊ་རོལ་གྱི་ཚད་ལྡན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད།
- བློ་རིག་གི་བྱེད་ནུས། L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་ཀླད་པའི་ཨལ་ཧྥ་རླབས་ཕྲན་གྱི་འབྱུང་སྐྱེད་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་གཙོ་བོར་འཛིན་པ། གསར་གཏོད་ཀྱི་བསམ་བློ། བསམ་གཞིག་གི་ནུས་པ་བཅས་ལེགས་སུ་གཏོང་།
- གཉན་ཚད་འཇོམ་པའི་ནུས་པ། པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་འདུས་རྫས་ཀྱིས་གཉན་ཚད་སྐུལ་མཁན་གྱི་སྨིན་རྫས་ལ་འགོག་སྲིང་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད།
- ནད་འགོག་ནུས་ཤུགས་ཤུགས་སྣོན། ཇའི་འཇིག་སྲུང་གི་འདུས་རྫས་ཀྱིས་གཟུགས་པོའི་ནད་འགོག་ནུས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད།
9. ཇ་སྙལ་སྟངས།
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆའི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆ་ཚང་མངོན་གྱུར་ཡོང་བ་ དེའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་དང་མངར་ལ་འཇམ་པའི་རོ་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་གུང་ཧྥུ་ཇའི་ཐབས་ལམ་གྲགས་ཆེན་ལག་བསྟར་བྱེད།
- ཆུའི་དྲོད་ཚད། 88–92°C. ཇ་དམར་ལ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་དྲོད་ཚད་ 95–100°C ལས་ཅུང་ཞན་པའི་དྲོད་ཚད་ཀྱིས་མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་རྗེས་ཟེག་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་། འཁྲིག་རོ་ཆེ་དྲགས་མི་འདོན།
- ཇའི་ཚད། ཆུ་སྨི་ 150 ལ་སྒྲམ་ 5 (འཐེན་སྐྱུར་གྱི་ཐབས་ལམ། གུང་ཧྥུ་ཇ) ཡང་ན་ཆུ་སྨི་ 250 ལ་སྒྲམ་ 3–4 (ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ།)
- སྣོད་ཆ། ས་རྡོའི་ཇ་ཚགས་ཆུང་ངུ (宜興紫砂壺, Yíxīng Zǐshā Hú) — ཟབ་ཚད་དང་གཞི་རྟེན་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཆེད། དཀར་ཡོལ་གྱི་ཇ་ཁོག་མ (蓋碗, Gàiwǎn) — དྲི་ཞིམ་གྱི་གཙང་སྦྲ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པའི་ཆེད། མྱངས་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་རྩིག་པ་སྲབ་པོའི་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཇ་ཕོར།
- ཇ་སྙལ་སྟངས (འཐེན་སྐྱུར་གྱི་ཐབས་ལམ།)
- སྣོད་ཆ་ཚང་མ་ཆུ་འཁོལ་མས་དྲོད་བཏོན་ནས་ཆུ་བཤལ།
- དྲོད་བཏོན་ཟིན་པའི་ཇ་ཚགས་སམ་ཇ་ཁོག་མར་ཇ་བླུགས།
- ཁྲུས་བྱེད་པ། ཆུ་ཚ་པོ་བླུགས་ནས་ལམ་སང་བཤལ། དེས་མཐུག་པོར་སྒྲིལ་བའི་ཇ་ཚན་རྣམས་གསོད་སློང་བྱེད།
- འཐེན་སྐྱུར་དང་པོ། སྐར་མ་15–20. ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་སྒྲིལ་མ་དེ་ལམ་སང་ཁ་མི་ཕྱེ་བས། འཐེན་སྐྱུར་དང་པོ་དེ་ཆ་ཚང་མིན་པར་འགྱུར་སྲིད།
- འཐེན་སྐྱུར་གཉིས་པ། སྐར་མ་25–30. ལོ་མས་རོ་ཆ་ཚང་སྤྲོད་འགོ་ཚུགས།
- འཐེན་སྐྱུར་གསུམ་པ་དང་དེ་ཕྱིན་གྱི་དག སྐར་མ་40–60 ཡན་དུ་རིམ་བཞིན་དུས་ཚོད་རིང་དུ་གཏོང་།
- ཇ་འདིས་ཐེངས་5–7 བར་གྱི་འཐེན་སྐྱུར་བཟོད་ཅིང་། རེ་རེ་བཞིན་ངོ་བོ་གསར་པ་འཕྲོ།
- ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ། ཆུ་སྨི་ 250 ལ་སྒྲམ་ 3–4 དྲོད་ཚད་ 90°C ཡིན་པའི་ཆུར་སྐར་མ་ 3–4 བཞག་ནས་སྦྱང་། འཁྲིག་རོ་ཉུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཇ་འདི་དུས་ཡུན་རིང་བར་བཞག་ཀྱང་འགྲིག
- གྲང་མོའི་སྙལ་སྟངས། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་གྲང་མོའི་སྙལ་སྟངས (冷泡, Lěng Pào) ལ་ལེགས་པོར་འཚམ་སྟེ། གྲང་མོའི་ཆུ་སྨི་ 500 ལ་སྒྲམ་ 3–4 བླུགས་ནས་འཁྱག་སྒམ་དུ་ཆུ་ཚོད་ 4–8 བཞག་ན་སེལ་ཁུར་ཚ་ལྡན་དང་། མངར་ལྡན། མེ་ཏོག་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ལྡན་གྱི་ཇ་ཁུ་ཐུབ།
10. ཉར་ཚགས།
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱས་པའི་ཇ་ཡིན་པས། ཉར་ཚགས་བྱེད་སྐབས་བརྟན་ཚད་ལེགས་པོ་ཡོད།
- སྣོད་ཆ། སྦུབས་དམ་པོའི་འོད་མི་འཕྲོ་བའི་ཐུམ་སྒྲིལ། ཟངས་ཡོལ་གྱི་ཤོག་སྙན་མང་ཚོགས་ཀྱི་གྲུ་གཟུགས་ཨང་ཕྱེད་ལྡན་པའི་ཇ་ཁུག ཡང་ན་ ཚ་ཁ་བརྟན་པོའི་ཁ་ཁེབས་ལྡན་པའི་ལྕགས་སྣོད་བཅས་ཡག་ཤོས་ཡིན། དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཉར་ཚགས་བྱེད་སྐབས་དབུགས་འཇིབ་རྫས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་གལ་ཆེན་ཡིན།
- དྲོད་ཚད། བསིལ་སའི་གནས་སྟངས། ཆེས་ལེགས་པ་ནི་ +5–15°C. མཐུག་པོར་སྒྲིལ་བའི་ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་དབྱིབས་ཀྱིས་དྲི་ཞིམ་གཡེལ་བ་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་སྣོན་དུ་གཏོང་།
- འོད་དང་དྲི་མ། ཉི་འོད་ཐད་ཀར་དུ་འཕྲོ་བ་དང་ཕྱིའི་དྲི་མ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས།
- ཁ་ཕྱེས་རྗེས། ཇ་དེ་སྦུབས་དམ་པོའི་སྣོད་ཆར་བླུགས་ན་ལེགས། རླན་པ་ལྷག་མ་འཇིབ་པའི་ཆེད་དུ་ནང་དུ་སྨྱུག་མའི་སོལ་བའི་ཇ་ཁུག་ཆུང་ངུ་ཞིག་བཞག་ཆོག
- དུས་ཡོལ། ཉར་ཚགས་ཚུལ་ལྡན་དུ་བྱས་ན་ཟླ་བ་ 36 བར། མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་གསལ་ཤོས་ནི་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་པའི་ལོ་དང་པོར་ཡོད།
11. རིན་གོང་དང་རྫུན་མ།
- རིན་གོང་གི་རིམ་པ། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་དཀོན་ཞིང་རིན་གོང་ཆེ་བའི་ཇ་ཡིན། དེའི་རིན་གོང་ནི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཞིང་སྐྱེས་རིགས་ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ། ལག་པས་བརྒྱུབ་འཚོལ་བྱེད་པ། རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་འདྲེས་མའི་ལག་རྩལ། ཐོན་ཚད་ཚད་བཀག་ཆེན་པོ (ཆུང་གྲས་ཀྱི་ལག་ཤེས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད) བཅས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས། ཚོད་གཞིའི་རིན་གོང་ (ཐའེ་ཝན་གྱི་སྒོར་མོར་སྒྲམ་ 50 / ཅིན, 斤):
- ཚོང་རིགས་ཀྱི་རིམ་པ། 600–1800 TWD
- ཉར་ཚགས་ཀྱི་རིམ་པ། 1800–3200 TWD
- འགྲན་བསྡུར་གྱི་ / མི་དབང་གི་རིམ་པ། 3200 TWD ཡན་ནས་ཡོད།
- རིན་གོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མཁན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན། ལོ་མའི་རིམ་པ། བརྒྱུབ་འཚོལ་གྱི་དུས་ཚིགས། འགྲན་བསྡུར་གྱི་བྱ་དགའ། ཞིང་པའི་སྙན་གྲགས། མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་གསལ་བའི་ཚད་བཅས་ཡིན།
- རྫུན་མ་སྤང་ཐབས།
- ཐའེ་ཝན་གྱི་ཇ་ལ་ཆེད་སྦྱོང་བྱས་པའི་ཡིད་ཆེས་འོས་པའི་ཚོང་པའི་སར་ཉོ་དགོས་པ་དང་། འདི་ནས་ཝེན་ཤན་ས་ཁུལ་ནས་ཡིན་པའི་ངོས་ལེན་ལྡན་ན་དེ་བས་ཀྱང་ལེགས།
- ལོ་མའི་དབྱིབས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ངོ་མར་ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་སྒྲིལ་མ (ཟླུམ་གྲུ) ཁྱད་འཕགས་ཡོད་པ་ནི་ཇ་དམར་མང་པོར་ཐུན་མོང་མིན། འདི་ནི་ཝེན་ཤན་གྱི་ཨུ་ལུང་སློབ་གྲྭའི་ངོ་རྟགས་ཡིན།
- དྲི་ཞིམ་དང་རོ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། རང་བྱུང་གི་ཇར་མེ་ཏོག་གི་རྗེས་ཟེག་མངོན་གསལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། འཁྲིག་རོ་ཉུང་། རིན་གོང་ཉུང་བའི་རིགས་ནས་བཟོས་པའི་རྫུན་མར་ཕལ་ཆེར་རྩུབ་པའི་འཁྲིག་རོ་དང་བརྟན་པོའི་དྲི་མ་མངོན་གྱི་ཡོད།
- ཇ་ཁུའི་མདོག་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། ངོ་མའི་ཇ་ཁུ་ནི་དྭངས་ཤིང་གསལ་བའི་བྱུར་དམར་གྱི་མདོག་ལྡན།
- འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་བྱས་ཀྱང་རིན་གོང་དོགས་པ་བྱུང་བའི་ཚད་དམའ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ངོ་མ་ཡིན་པར་དོགས་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡིན།
12. དོ་སྣང་འཕེལ་བའི་དངོས་དོན།
- ཆུ་མཛོད་ཀྱི་ཇ། ཕིང་ལིན་ས་ཁུལ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ ལོ་ནས་བཟུང་མི་འབོར་ས་ཡ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཐའེ་པེར་འཐུང་ཆུའི་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ཧྥེ་ཚུའེ་ཆུ་མཛོད (翡翠水庫) ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་དུ་གཏོགས། གནས་བབ་འདིའི་རྐྱེན་གྱིས་བཙན་ཤེད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཚད་བཀག་བྱས་པས། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ས་ཁུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བར་ཆད་བཟོ་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཇ་ལྗོན་ཤིང་གི་གནས་ཁོར་ཡུག་གཙང་མ་ལ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་དོན་དངོས་སུ་ སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་གྱི་ཇ ཡིན།
- པའོ་ཀྲུང་ལྡོག་ཕྱོགས། ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་གི་ཞིང་སྐྱེས་རིགས་ནི་བཅུ་ཕྲག་ལོ་མང་པོའི་རིང་ལ་ཡག་སྐྱུར་བརྒྱ་ཆ་ 7–13 བྱེད་པའི་ཡང་ཤོས་ཀྱི་ཨུ་ལུང་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཆ་ཚང་སྟེ། ལོ་མ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་ཡག་སྐྱུར་བརྒྱ་ཆ་ 100 བྱས་ཡོད། ལྗོན་ཤིང་གཅིག་གིས་ཞིབ་ཚགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་ཨུ་ལུང་དང་ཟབ་ཅིང་མངར་བའི་ཇ་དམར་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་ཐུབ་པ་ནི། ཇའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་བཟོ་སྦྱོང་གི་ལག་རྩལ་གྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གལ་ཆེའི་ལས་དབང་མངོན་གསལ་དུ་སྟོན་པ་ཡིན།
- ཐོད་པ་ཤུར་མའི་ཚབ་ཏུ་ཟླུམ་གྲུ། ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་སྒྲིལ་མ (球形, Qiúxíng) ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཨུ་ལུང་གི་ངོ་རྟགས་ཡིན་ལ། ཇ་དམར་ལ་ཧ་ཅང་དཀོན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ལོ་མའི་དབྱིབས་དེ་ལྟར་ལྡན་པའི་ཇ་དམར་སྣ་ཉུང་ཤས་ཀྱི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན་པས། དེ་མཐོང་བས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་ཅིང་བཟོ་རིམ་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཁྱད་འཕགས་ཡིན།
- འགྲན་བསྡུར་དང་པོ། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལོར་ཕིང་ལིན་གྱི་ཞིང་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེངས་དང་པོར་ཞང་ཡུན་ཧོང་ཆའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་འགྲན་བསྡུར་གཉེར་ཏེ། ལོ་བརྒྱའི་ཤས་ཀྱི་རིང་ལ་ཨུ་ལུང་དང་འབྲེལ་བ་ཁོ་ནར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ས་ཁུལ་དེར་ཇ་དམར་གྱི་རིགས་གཞི་གསར་པ་ཞིག་སྐྱེས་པར་རྟགས་མཚན་ཡོད།
13. ཇ་དམར་གཞན་དག་དང་བསྡུར་སྡོམ།
- སན་ཞི་ཆིང་ཤིན་ཧོང་ཆ (三峽青心紅茶): དེ་ཡང་ཐའེ་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ནས་བཙལ་བའི་ལོ་ཆུང་གི་ཇ་དམར་ཡིན་ཀྱང་། ཞིང་སྐྱེས་རིགས་ནི་ཆིང་ཤིན་ཀན་ཙི་ཡིན་པས་ཆིང་ཤིན་ཨུ་ལུང་མིན། དེར་མི་ཞང་ (蜜香) གི་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་མངོན་གསལ་དུ་ཡོད་པ་ནི་འབུ་སྙན་གྱིས་ཟོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞིང་། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆར་དེ་ལྟར་མངོན་མི་སྣང་། ལོ་མའི་དབྱིབས་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཐོད་པ་ཤུར་མའི་སྒྲིལ་མ་ཡིན་པ་མ་ཟད་ཟླུམ་གྲུ་མིན། སན་ཞིའི་དབྱེ་བ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་ཤིང་ཏོག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཝེན་ཤན་གྱིས་མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་ཁྱད་ཆོས་དང་བཅས་ཨུ་ལུང་གི་ངོ་བོ་འཛིན།
- ཞི་ཡོ་ཐན་ཧོང་ཡུ (日月潭紅玉, TTES No. 18): ཐའེ་ཝན་གྱི་ལྟེ་བའི་ས་ཁུལ་ནས་བཙལ་བའི་ཇ་དམར་སྟེ། ཨ་སམ་གྱི་འདྲེས་མ་ལས་བཟོས། ཤུགས་ཆེ་ལ་ཇ་ཁུ་ཆ་ཚང་བའི་རོ་ལྡན་ཞིང་། ཤིང་ཚ, སྣུམ་ཀུ་ཡིན་ཚ, ཨིའུ་ཀ་ལིཔ་ཐས་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ལས་ ལྕི་བ དང་། འཁྲིག་རོ་མངོན་གསལ་དུ་ཡོད། ལོ་མ་ཆེ་ཞིང་རིང་སྒྲིལ་གྱི་དབྱིབས་ལྡན།
- ཝེན་ཤན་པའོ་ཀྲུང (文山包種茶): ཇ་དམར་མིན་པར་ཡག་སྐྱུར་ཡང་མོ (བརྒྱ་ཆ་ 7–13 ཡག་སྐྱུར་) བྱས་པའི་ཨུ་ལུང་ཞིག་ཡིན་ལ། ས་ཁུལ་དང་ཞིང་སྐྱེས་རིགས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆའི་ཐད་ཀར་གྱི་ གཉེན་ཉེ ཡིན། པའོ་ཀྲུང་ནི་ཞིབ་ཚགས་དང་མེ་ཏོག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་ཇ་ཁུ་ཡང་མོ་ཡོད་ལ། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་མངར་ལྡན་དང་ཇ་ཁུ་ཆ་ཚང་བ། རྗེས་རོ་ཟབ་མོ་ལྡན། ཇ་འདི་གཉིས་བསྡུར་སྡོམ་བྱས་ན། སྣོན་རྒྱུ་གཅིག་པར་ཡག་སྐྱུར་གྱི་ཚད་མི་འདྲ་བས་གཞི་རྩའི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བའི་བཏུང་བྱེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཐུབ་པ་མངོན་གསལ་དུ་སྟོན།
- ཆི་མེན་ཧོང་ཆ (祁門紅茶): ཨན་ཧུའེ་ས་ཁུལ་གྱི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་དམར། ཨོ་རྐིད་ཀྱི་དྲི་མ་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་པ་དང་ ཆི་མེན་གྱི་དྲི་མ་ ཞེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་བཟང་སྤྱོད་དང་མེ་ཏོག་གི་ཆ་ནས་འདི་དང་མཉམ་སྡུར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱང་། དེ་ལས་མངར་བ་མངོན་གསལ་བ་དང་། འཁྲིག་རོ་ཉུང་བ། ཕྱེད་ཟླུམ་གྱི་ལོ་མའི་དབྱིབས་བཅས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད།
མཇུག་བསྡོམས།
ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་ཚོད་ལྟའི་ཇ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཇར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། ལོ་བརྒྱ་མང་པོའི་རིང་ལ་ཨུ་ལུང་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་པའི་ས་ཁུལ་འདིར་སྐྱེས་པས། དེར་རྒྱལ་ཆེན་པའོ་ཀྲུང་གི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་དང་ཝེན་ཤན་གྱི་ཇའི་ཞིང་པའི་མི་རབས་མང་པོའི་ལག་རྩལ་འཛིན་ཀྱང་། ཡག་སྐྱུར་ཆ་ཚང་བྱེད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་ཁྱབ་ཚད་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཏུ་མངོན་པར་བྱེད། དེའི་འབྲས་བུར་མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་ཞིམ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། འཇམ་ལ་མངར་བའི་རོ། འཁྲིག་རོ་ཕལ་ཆེར་མེད་པ། ཨུ་ལུང་གི་སློབ་གྲྭ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་ངོ་མཚར་བའི་ཟབ་ཚད་བཅས་ལྡན་པའི་ཇ་དམར་ཞིག་ཐོབ་ཡོད། ཇ་འདི་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཁྲིག་རོ་ལྡན་པའི་ཇ་དམར་ལ་སྐྱོ་ཟིན་པའི་དགའ་མོས་པ་དང་། ཨུ་ལུང་ལ་དགའ་བས་རང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་རྒྱ་སྐྱེད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གསར་འཚོལ་ཞིག་ཡིན། ཝེན་ཤན་ཧོང་ཆ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ཇའི་རིག་གནས་ད་ལྟའང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། གནའ་སྔ་མོའི་ལག་ཤེས་ལ་བརྗོད་སྟངས་གསར་པ་རྙེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་དཔང་རྟགས་ཤིག་ཡིན།