མུའུ་ཏན་ཝང་

མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་སྤྱོད་མང་དང་ཚོང་ལས་ཀྱི་མིང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་དཀར་ཇའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པའི་པའེ་མུའུ་ཏན་ (白牡丹, Bái Mǔdān) གྱི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་ཡིན། དེས་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་ (白毫银针, Báiháo Yínzhēn) དང་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་བར་གྱི་བར་མའི་གནས་སུ་ཞུགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་ལྡན་གཞིར་བཟུང་བའི་ GB/T 22291-2017 “དཀར་ཇ” ཞེས་པའི་ནང་། གྲལ་རིམ་འདིའི་གཞུང་རྩ་བའི་མིང་ནི “白牡丹特级” (Bái Mǔdān tèjí) “པའེ་མུའུ་ཏན་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རིགས” ཡིན། “མུའུ་ཏན་ཝང་” (牡丹王, “མེ་ཏོག་རྒྱལ་པོ”) ཞེས་པའི་མིང་ནི་གཞུང་རྩ་བ་མིན་ཀྱང་ཇ་བཙོང་ཁང་གི་ནང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོད།

༡. རིགས་དབྱེ་དང་ཁུངས་སྐྱེས།

• རིགས། དཀར་ཇ (སྦྲུལ་བརྫིས་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱས་པ། གཟུགས་འགྱུར་གྱི་ཚད་ 5–10%) ཡིན། ལག་རྩལ་ནི་དཀར་ཇའི་སྤྱི་ལུགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཡིན་པ་དང་། ལོ་མ་རྙིང་པ་གཏོར་བ་དང་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་མ་གཏོགས། ལྗང་ཁུ་འདོན་པ་དང་སྐྲོལ་ཐབས་མི་འཇུག
• རིགས་དབྱེ། པའེ་མུའུ་ཏན་ (白牡丹) གྱི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ (特级) ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་ལྡན GB/T 22291-2017 ནང་དུ་པའེ་མུའུ་ཏན་ལ་གྲལ་རིམ་བཞིར་དབྱེ་ཡོད་དེ། མཐོ་ཤོས (特级)། དང་པོ (一级)། གཉིས་པ (二级)། གསུམ་པ (三级) བཅས་སོ། མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་དེ་དག་གི་ནང་ནས་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་དང་མཚུངས་ཤིང་། ཆེ་ཤོས་དང་ཤ་ཆེ་བའི་ཐེའུ་ཡོད་པ། ཞིང་པའི་རྒྱུ་ཆའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཡིན། འདིར་དམིགས་བསལ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི། མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་དཀར་ཇའི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་མི་ཤོས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ཚོང་ལས་ཀྱི་མིང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིགས་དབྱེའི་ནང་དུ་མི་འདུག
• ཁུངས་སྐྱེས། རྒྱ་ནག ཧྥུའུ་ཅན་ཞིང་ཆེན (福建, Fújiàn) ཡིན། པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་རིགས་གཞན་དང་འདྲ་བའི་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན།
  • གྲོང་ཁྱེར་ཧྥུའུ་ཏིང་ (福鼎, Fúdǐng): པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། དཀར་ཇའི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གཙོ་བོའི་ལྟེ་གནས་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན། ཧྥུའུ་ཏིང་གི་མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་མངར་བ། འཇམ་ཉམས། འོ་མ་དང་སྤྲི་དཀར་གྱི་དྲ་ཚོར་མཚོན་ཆེ་བ་ཡོད། ཐའེ་མུའུ་ཧྲན་ (太姥山, Tàimǔ Shān) ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱུ་ཆ་རྩ་ཆེ་ཤོས་ཡིན།
  • རྫོང་ཀྲེང་ཧྲེ་ (政和, Zhènghé): གཙོ་བོའི་ལྟེ་གནས་གཉིས་པ་ཡིན་ཞིང་། དཀར་ཇས་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་འཐུང་ཉམས་དམ་ཟབ་དང་མེ་ཏོག་གི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་ཆེ་བ་ཡོད། ཀྲེང་ཧྲེའི་མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ཟབ་ཉམས་དང་རྒྱས་ཉམས་ཆེ་བའི་རོ་དང་ལོ་འདབ་ཆེ་བ་ཡོད།
  • ཁ་སྣོན་ས་ཁུལ། སུང་ཞི་ (松溪, Sōngxī) དང་ཅན་ཡང་ (建阳, Jiànyáng) ནས་ཀྱང་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཀར་ཇ་ཐོན་པ་དང་། དེའི་ནང་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་ཡང་ཡོད།
• ས་གནས་ཀྱི་ཟུར་ཚད། བྱང་འཕྲེད་ཚད་ 26°50’–27°30’ དང་ཤར་རིང་ཚད་ 119°00’–120°10’ བར་ཡིན (ཧྥུའུ་ཏིང་ — ཀྲེང་ཧྲེ་ས་ཁུལ)

༢. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་གལ་གནད།

• ལོ་རྒྱུས། མུའུ་ཏན་ཝང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ཡོད། དཀར་ཇ་པའེ་མུའུ་ཏན་ཐོག་མར་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་ནི་ ༢༠ པའི་ལོ་རབས་དང་པོའི་དུས་སུ་ཡིན། དེ་ནི་ ༡༩༢༠ ལོར་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པར་བརྗོད། ༡༩༢༢ ལོར་ཀྲེང་ཧྲེ་ནས་ཐོན་པའི་པའེ་མུའུ་ཏན་ཧོང་ཀོང་དུ་ཕྱི་ཚོང་གཏོང་འགོ་ཚུགས། ལོ་རྒྱུས་རིང་པའེ་མུའུ་ཏན་ནི་དཀར་ཇའི་རིམ་པའི་ནང་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་རྗེས་སུ་གཉིས་པའི་གནས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཐེའུ་ལས་བཟོས་པའི་ཇའི་འཇམ་ཉམས་དང་ལོ་ཆུང་གི་ལོ་འདབ་ནས་ཡོང་བའི་རོ་གསལ་བོ་ཞིག་གི་མཐུན་སྦྱོར་ཡིན་པས་རིན་ཐང་ཆེ། འདིས་“མུའུ་ཏན་ཝང་” ཞེས་པའི་ཚོང་ལས་ཀྱི་རིགས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་ཕྱིས་སུ་ཇ་བཙོང་ཚོང་ཁང་གིས་དཀར་ཇའི་གྲལ་རིམ་ཇེ་ཞིབ་ཇེ་ཚགས་བཏང་བའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན། དངོས་གཞིའི་ཐོག་ཚད་ལྡན GB/T 22291-2017 ཡིས་“མུའུ་ཏན་ཝང་” ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བེད་སྤྱོད་མི་བྱེད་ཀྱང་། པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་ནི་“特级” ཞེས་བཤད་ཡོད། དེར་ཧའོ་སིན་ (毫心, “སྤུ་ཆེན་གྱི་སྙིང་པོ”) མང་ཞིང་ཤ་ཆེ། ལོ་མའི་རྒྱབ་ངོས་སུ་སྤུ་བཏིངས་པ། དྲི་མ་འཇམ་པ། ཧའོ་ཞང་གསལ་བ། རོ་དྭངས་ཤིང་མངར་བ། ཆུན་ཧྲོན་ (醇爽) ཡོད་པར་བཤད། འོན་ཀྱང་། དམངས་ཁྲོད་དང་ཚོང་ལས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱིས་གྲལ་རིམ་འདི་ལ་“ཝང་” — “རྒྱལ་པོ” ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་བཏགས་ཡོད།
• མིང་།
  • “མུའུ་ཏན་” (牡丹) — མེ་ཏོག་ནགས་གླིང་གི་ཤིང་ཏོག (Paeonia suffruticosa) ཞེས་པ་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་ནང་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། མེ་ཏོག་འདིས་ཕྱུག་ཅིང་རྒྱུ་ཆེན། དར་རྒྱས་དང་མཐོ་རིམ་མཚོན། པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་ཇའི་མྱུག་པ་ཇ་བཞུ་བའི་སྐབས་སུ་མེ་ཏོག་གི་ཐེའུ་ཁ་ཕྱེ་བ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་མཐོང་། ལྗང་ཁུའི་ལོ་མས་དངུལ་དཀར་གྱི་ཐེའུ་ལ་ཁྱོན་ནས་མེ་ཏོག་གི་རྣམ་པ་ཞིག་གྲུབ།
  • “ཝང་” (王) — རྒྱལ་པོ། མི་དབང་། ཡི་གེ་འདིས་པའེ་མུའུ་ཏན་ཡོངས་ཀྱི་ནང་གྲལ་རིམ་འདིའི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གནས་བབ་མཚོན། ཐེ་ཀོན་ཡིན་ (铁观音) གི་འཇིག་རྟེན་ནང་ “观音王” ཞེས་པ་དང་འདྲ་བར། “མུའུ་ཏན་ཝང་” ནི་རིགས་འདིའི་ནང་གི་སྤུས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན།
• རིག་གཞུང་གི་གལ་གནད། མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་མཐོ་རིམ་གྱི་ཇ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་ཞིབ་ཕྲའི་སྤྲོ་སྣང་དང་། སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་“ས་གཞི་ཅན”གྱི་རྒྱུན་ཚད་བར་གྱི་“ཟམ་པ” ཞིག་ཡིན། བར་མའི་གནས་བབ་འདི་ཡིན་པས། མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་ཧའོ་ཞང་ (毫香) དངུལ་གྱི་ཁབ་ཀྱི་དྲི་མ་དང་མེ་ཏོག་གི་གསལ་མདངས་བར་སྙོམ་སྒྲིག་ཡོད་པ་འཚོལ་བའི་ཇ་ལ་དགའ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་གཅེས་སུ་འཛིན། རྟག་པར་ཆོས་འབུལ་གྱི་ཇར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། མཛེས་ཐོག་ནས་དེ་དཀར་ཇའི་ནང་མཛེས་ཤོས་ཀྱི་ཇ་ཞིག་ཡིན། ཆེ་ཞིང་དངུལ་དཀར་གྱི་ཐེའུ་དང་ལྗང་ཁུའི་“གཤོག་པ” ལྟ་བུའི་ལོ་མ་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བྱས།

༣. སྐྱེ་དངོས་དབྱེ་བའི་ཐོག་གི་རྣམ་བཤད་དང་ཞིང་རྒྱུ།

• རིགས / ཞིང་སྐྱེས། མུའུ་ཏན་ཝང་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་པར་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་དཀར་ཇ་གཞན་དང་འདྲ་བའི་ལོ་ཆེན་གྱི་ཞིང་སྐྱེས་ཁག་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
  • ཧྥུའུ་ཏིང་ཏ་པའེ་ཆྰ་ (福鼎大白茶, Fúdǐng Dàbáichá): ༡༩༨༥ ལོར་“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་རིགས” (国家级良种) ཞེས་གཞུང་རྩ་བར་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཞིང་སྐྱེས་ཤིག་ཡིན། འདི་ནི་ Camellia sinensis var. sinensis ལ་གཏོགས། ལྗོན་ཤིང་འབྲིང་ཆེད། ལོ་མའི་དབྱིབས་ལྡན་གྱི་སྦྲུལ་རིས་ཅན། ཐེའུ་ཆེ་ཞིང་ཤ་ཆེ། རིང་བའི་དངུལ་མདོག་གི་སྤུས་བཏིངས་པ། པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་དང་མུའུ་ཏན་ཝང་བཟོ་སྐྲུན་ལ་ཆེས་མཐུན་པར་བརྗོད།
  • ཧྥུའུ་ཏིང་ཏ་ཧའོ་ཆྰ་ (福鼎大毫茶, Fúdǐng Dàháochá): ཐེའུའི་སྤུ་དེ་བས་རིང་ཞིང་བཏིངས་པས་ཁྱད་པར་ཡོད། ཧའོ་ཞང་ (毫香) ཆེས་མཚོན་གསལ་བའི་ཇ་ཐོན།
  • ཀྲེང་ཧྲེ་ཏ་པའེ་ཆྰ་ (政和大白茶, Zhènghé Dàbáichá): ཀྲེང་ཧྲེའི་ཞིང་སྐྱེས་ཡིན་པ་དང་། ཐེའུ་དང་ལོ་མ་ཆེ་བ་ཐོན། རིགས་འདིའི་པའེ་མུའུ་ཏན་ནི་“ཤ་ཉམས” ཆེ་བའི་རོ་དང་ལོ་འདབ་ཀྱི་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཡོད།
  • ཧྥུའུ་ཨན་ཏ་པའེ་ཆྰ་ (福安大白茶, Fú’ān Dàbáichá): ཉུང་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱང་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནང་འཕྲད་སྲིད།
• བསྡུ་རུབ། དཔྱིད་རབས་སྔ་མ། སྤྱིར་བཏང་ལོ་འཁོར་གསུམ་པའི་ཟླ་མཇུག་ནས་ཟླ་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་དང་དཀྱིལ་མ་བར། པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་ཞིང་རྒྱུ་བསྡུ་རུབ་ཚར་རྗེས་དངོས་སུ་བསྡུ། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་དུས་ཡོལ་ཧ་ཅང་ཞིམ་པོ་ཞིག་ཐོག་ལྷག་གི་ཡོད་དེ། ཐིག་ལེ་ཉིན་ ༢–༣ ཙམ། དེའི་སྐབས་སུ་ཐེའུ་ཁ་ཕྱེ་འགོ་ཚུགས་ཀྱང་ལོ་མ་ཆུང་དྲགས་ཤིང་། ད་དུང་ཕྱེ་རྒྱུ་མ་ཚར་བར་ཐེའུ་ལ་ཁྱོན་ནས་སྦྲགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན ( “旗枪”, “དར་ཆ་དང་མདུང་རྩེ” ཞེས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ལོ་མ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་“དར་ཆ” དང་ཁ་ཕྱེ་མེད་པའི་ཐེའུ་ནི་“མདུང་རྩེ” ཡིན)
• བསྡུ་རུབ་ཀྱི་ཚད་ལྡན། ཤ་ཆེ་ཞིང་ཆེ་བའི་ཐེའུ་གཅིག་དང་། ཆེས་མཐོ་ན་ཆུང་དྲགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཁ་ཕྱེ་མེད་པའི་ལོ་མ་གཉིས་ཡོད (一芽一叶初展, yī yá yī yè chū zhǎn — “ཐེའུ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིག་ཁ་ཕྱེ་འགོ་ཚུགས་པ”) ལོ་མ་དེ་དག་ཐེའུ་ལ་ཁྱོན་ནས་སྦྲགས་ཤིང་། ཐེའུ་ནས་རྒྱང་དུ་མི་འགྲོ། སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་དང་གཙོ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ཐེའུ་མངོན་གསལ་དུ་ཆེ་ཞིང་ཤ་ཆེ་རིང་བ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་མ་ཆུང་ཞིང་དོག་པས་དབྱིབས་ཐོག་ནས་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་ལ་ཉེ་བར་སྣང་།
• ཞིང་རྒྱུའི་ཐོག་གི་དགོས་མཁོ། ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་ཆེ། ཆེས་སྔ་བ། ཆེ་བ། མ་ཉམས་པ། ཚད་མཉམ་གྱི་མྱུག་པ་ཁོ་ན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། ཟིལ་བ་བྱེར་ཚར་རྗེས་ཀྱི་སྐམ་པོའི་ནམ་ཞག་ཏུ་བསྡུ། བསྡུ་རུབ་ནི་ལག་གིས་བྱེད། ཉམས་སྐྱོན་ཅུང་ཙམ་ཡོད་ན། དཔེར་ན་ཆག་པ། ནག་པོ་ཆགས་པ། མཁྲེགས་ཆས་ཀྱིས་གནོད་པ་བཅས་ཡིན་ན་མྱུག་པ་དོར་འཇོག་བྱེད།

༤. ས་དང་ནམ་མཁའི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྐྱེ་འཚར་གྱི་དམིགས་བསལ།

• ཧྥུའུ་ཅན་ཞིང་ཆེན། རིགས་བརྗེའི་མཚོན་རླུང་གི་ནམ་ཟླ། དགུན་ཁ་དྲོ་བ (ཟླ་དང་པོའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ 8–12°C) དབྱར་ཁ་ཚ་ཞིང་རླན་པ། ཆར་ཆུ་མང་བ (ལོ་གཅིག་ལ་རླན་ཚད་ 1400–1800 mm) རི་ཐང་དང་རི་དམའ་པོའི་ས་ཁོངས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ནམ་ཟླའི་ཁོར་ཡུག་མང་པོ་གྲུབ།
• ཧྥུའུ་ཏིང་ (福鼎): མཚོ་འགྲམ་གྱི་ས་ཁུལ། ཇ་ཞིང་གི་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་ 300–800 m ཡིན། ཐའེ་ཝན་མཚོ་འགག་ལ་ཉེ་བས་རླན་ཚད་མཐོ་བའི་མཁའ་དབྱངས་དང་མཚོ་ནགས་པ་མང་བོ་འཁོར་ནས་ཉི་འོད་གཏོར། ས་གཞི་ནི་མེ་རི་ལས་བྱུང་བའི་གཏེར་རྫས་དང་ལྡན་པའི་དམར་པོའི་སྐྱུར་ས་ཡིན (pH 4.5–5.5) ཐའེ་མུའུ་རི་ (太姥山, 917 m) ནི་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་སྐྱེ་ས་ཡིན། འདིར་ས་གཞིའི་ནང་གཏེར་རྫས་ཆེ་བས་ཇའི་གཏེར་རྫས་དང་མངར་བར་ཤུགས་ཐེབས།
• ཀྲེང་ཧྲེ་ (政和): ཆེས་མང་བའི་གླིང་གཞིའི་ས་ཁུལ། ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་ 400–1000 m ཡིན། ནམ་ཟླ་ཅུང་ཟད་གྲང་བ་དང་ཉིན་མཚན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཁྱད་པར་ཆེ་བས་མྱུག་པ་དལ་བུར་སྐྱེ་ཞིང་ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་གསོག་པར་རོགས། ས་གཞི་ནི་སྐྱུར་སའི་སེར་པོའི་ས་དང་དམར་པོའི་ས་ཡིན། ཀྲེང་ཧྲེའི་པའེ་མུའུ་ཏན་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་དམ་ཟབ་ཀྱི་“ཤ་ཉམས” དང་ལོ་འདབ་ཀྱི་ནག་མདངས་ཡོད།
• སྐྱེ་སའི་མཐོ་ཚད། མཚོ་ངོས་ལས་ 300–1000 m མཐོ་བ། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་མཐོ་ཚད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་པོ་ཡོད། མཐོ་སྒང་གི་ཞིང་རྒྱུ་ (600+ m) ནི་སྤྱིར་བཏང་ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་མང་བ་དང་། རོ་ཇེ་འཇམ་ཇེ་མངར་དུ་འགྲོ།

༥. ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལག་རྩལ།

མུའུ་ཏན་ཝང་གི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ་ནི་པའེ་མུའུ་ཏན་དང་འདྲ་ཀྱང་། ཞིང་རྒྱུ་ཞིབ་འཇམ་ཡིན་པས་རིམ་པ་རེ་རེར་གཟབ་ནན་ཆེན་པོ་དགོས། དཀར་ཇ་ཡོངས་དང་འདྲ་བར། མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རིམ་པ་གཙོ་བོ་གཉིས་དང་མཇུག་མཐུད་བརྟག་དཔྱད་ཁོ་ན་བརྒྱུད་དགོས།

• བསྡུ་རུབ (采摘, cǎi zhāi): “ཐེའུ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིས་གསུམ་ཁ་ཕྱེ་འགོ་ཚུགས་པའི་གནས་སྐབས” ཀྱི་ཚད་ལྡན་ལྟར་མྱུག་པ་ལག་གིས་བསྡུ། སྔ་དྲོའི་སྐབས་སུ། ཟིལ་བ་བྱེར་ཚར་རྗེས། སྐམ་པོའི་ནམ་ཞག་ཏུ་བསྡུ། བསྡུས་པའི་ཞིང་རྒྱུ་དེ་མ་ཐོགས་ཏུ་མཉེན་པོ་མེད་པའི་སྨྱུག་མའི་སྣོད་ནང་བླུགས་ནས་ལས་བཟོའི་ཁང་པར་སྐྱེལ་དགོས།
• སྐམ་པོ་བཟོ་བ (萎凋, wěidiāo): ཇའི་སྤུས་ཚད་ངེས་གཏན་བྱེད་པའི་གནད་འགག་གི་རིམ་པ། སོས་པའི་མྱུག་པ་རྣམས་སྨྱུག་མའི་ཚགས་བྱེད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ལོ་མ་གཅིག་པུར་བཤད་ལ། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྫིས་མི་ཆོག སྐམ་པོ་བཟོ་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་གཤམ་གསལ།
  • རང་བྱུང་གི (ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རམ་རླུང་གི) སྐམ་པོ་བཟོ་བ། བཞོལ་ཁུར་རྣམས་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་ཉི་འོད་རྒྱས་པའི་འོག་ཏུ་གཞག ཐབས་ལམ་འདི་ནི་ཆེས་“གཙང་མ” དང་རང་བྱུང་གི་འབྲས་བུ་ཐོན་ཀྱང་། ནམ་ཟླར་རག་ལས་ཆེ།
  • ཁང་པའི་ནང་གི་སྐམ་པོ་བཟོ་བ། རླུང་ཡག་པོ་འགྲོ་སའི་ཁང་པའི་ནང་དུ་བྱེད། ནམ་ཟླ་མི་ལེགས་པའི་སྐབས་སུ་བེད་སྤྱོད།
  • མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ཐབས་ལམ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་དང་ཁང་པའི་ནང་གི་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྦྱོར་བ། དུས་ཚོད་ནི་ཆུ་ཚོད་ 24–72 བར་ཡིན། སྐམ་པོ་བཟོ་བའི་སྐབས་སུ་རླན་པ་དལ་བུར་འཕྲོ་བ (75–78% ནས་ 20–25% བར) པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱི་ཡང་ཕྱུར་ཅུང་ཟད་ཙམ་འགྱུར་བ། སྤྲི་དཀར་གྱི་སླ་ཞུ་ཧྲིལ་པོར་གྱུར་ནས་རང་དབང་གི་ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་དུ་འགྱུར་བ། ཁྲོ་རོ་ཕིལ་ཕྱོགས་རེ་རུ་གྱེས་པ། དྲི་བཟང་གི་འདུས་རྫས་གྲུབ་པ་བཅས་ཀྱིས་དཀར་ཇའི་མངར་ཉམས། མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ། འཇམ་པོའི་སྤུའི་དྲི་མ (毫香) བཅས་གྲུབ། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ཞིབ་འཇམ་གྱི་ཞིང་རྒྱུ་སྐམ་དྲགས་པ་དང་“ཚ་བསྲེགས” མི་ཐེབས་པ་གལ་ཆེན་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་ལས་འཇམ་པོའི་གནས་སྟངས་སུ་སྐམ་པོ་བཟོ་དགོས།
• སྐམ་པོ་བཟོ་བ (干燥, gānzào): མཇུག་མཐུད་ཀྱི་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་དྲོད་ཚད་དམའ་པོར (40–55°C) བྱས་ནས་ལྷག་མའི་རླན་ཚད་ 4–6% བར་གཏོང་། ཚ་ཁང་གི་ནང་དུ་སྐམ་པོ་བཟོ་བ (烘干, hōnggān) དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་བེད་སྤྱོད་བྱེད། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་དལ་བུར་དང་གཟབ་ནན་གྱི་སྐམ་པོ་བཟོ་བ་ལེགས་ཤོས་ཡིན་ཞིང་། ཐེའུ་ཆེན་པོ་དང་དེའི་སྤུ་མ་ཉམས་པར་སྲུང་ཐུབ།
• རིགས་དབྱེ་དང་འདེམས་སྒྲུག (拣剔, jiǎntī / 分级, fēnjí): རིགས་དབྱེའི་རིམ་པར་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ (特级) གི་ཚད་ལྡན་དང་མཐུན་པའི་མྱུག་པ་བདམས་ཏེ། ཆེ་ཤོས་ཤ་ཆེ་བའི་ཐེའུ། ལོ་མ་ཁྱོན་ནས་སྦྲགས་པ། སྐྱོན་མེད་པ། སྤུ་མང་ཤོས་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན། བདམས་པའི་མྱུག་པ་དེ་དག་གི་ལ་“མུའུ་ཏན་ཝང་” ཞེས་ཐོ་འགོད་བྱེད། ལྷག་མ་རྣམས་གྲལ་རིམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་སུ་བགོས།

༦. དབང་པོའི་ཚོར་བའི་ཐོག་གི་ཁྱད་ཆོས།

• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་ཕྱི་རྣམ། ཆེ་ཞིང་ཤ་ཆེ་བའི་མྱུག་པ། — དངུལ་དཀར་གྱི་ཐེའུ་ལ་རིང་ཞིང་འཇམ་པོའི་སྤུས་བཏིངས་པ། དེ་ལ་ལོ་མ་ཆུང་ངུ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱོན་ནས་སྦྲགས་པ། སྤྱིའི་རྣམ་པ་ནི་ཁ་ཕྱེ་མེད་པའི་མེ་ཏོག་གི་ཐེའུ་དང་འདྲ། ཁ་དོག་ནི་དངུལ་ལྗང་ཡིན། ཐེའུ་ནི་དངུལ་དཀར། ལོ་མ་ནི་སྐྱ་ལྗང་ལ་ལྗང་ནག་དང་སྨུག་པོའི་ཐིག་ལེ་ཡོད (ཡང་ཕྱུར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་པའི་རྗེས) སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་དང་པོའི་གྲལ་རིམ་ལས། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ཐེའུ་མངོན་གསལ་དུ་ཆེ་ཞིང་། ལོ་མ་ཆུང་ཞིང་དོག་པ། སྤུའི་ཚད་མཐོ་བ་ཡོད།
• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་ཚོར། ཤུགས་ཆེན། སོས་པ། མངར་ཉམས་ཅན། ཧའོ་ཞང་ (毫香) (háoxiāng) དངུལ་སྤུའི་དྲི་མ། འཇམ་པོ། འོ་མའི་སྤྲི་དཀར་གྱི་དྲི་མ། སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བཅས་གཙོ་བོར་ཡོད། གཉིས་པའི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ (ནགས་གླིང་གི་མེ་ཏོག མ་ལི་ཀ ཀོང་ཤ་མེ་ཏོག) དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཚོར་ཅུང་ཟད་ཙམ (ཁམ་དཀར། ཀྲ་ཀོའི་ཚལ་འབྲས) ཡོད།
• ཁུ་བའི་དྲི་ཚོར། གསལ་ཞིང་རིམ་པ་མང་བ། མདུན་ངོས་སུ་གསལ་བའི་ཧའོ་ཞང་ (毫香) དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ (ནགས་གླིང་གི་མེ་ཏོག) དེ་ནས་སྦྲང་རྩི། ཤིང་ཏོག (ཁམ་དཀར། ཀྲ་ཀོའི་ཚལ་འབྲས། ལི་ཏོག) དང་ཡང་བའི་སྤྲི་དཀར་གྱི་དྲི་མ། ཁ་ཐོར་གྱི་ཁ་ཁེབས་ནས་ཇ་བཤོས་རྗེས་ཀྱི་དྲི་མ (盖香, gàixiāng) ནི་ཤུགས་ཆེན། མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་ཡུན་རིང་དུ་གནས།
• རོ། གང་བ། རྒྱས་པ། འོན་ཀྱང་འཇམ་པོ་དང་“དར་ཇ་” ལྟ་བུའི་ཉམས། མངར་བ (回甘, huígān) དང་གསོ་ཁུར་གྱི་ནུས་པ་མཚོན། ཐོགས་པའི་ཉམས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ཕྲ་ཞིང་འཚང་གི་མེད། ཁ་འགག་གི་རོ་རིང་བ། “བསྐོར་བ་” ལྟ་བུ། མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་དང་བཅས། རོ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་གཙོ་བོར་འོ་མའི་སྤྲི་དཀར་གྱི་ཉམས (སྤུ་ནས་ཡོང་བ) མེ་ཏོག་གི་“ནགས་གླིང་གི་མེ་ཏོག” གི་ཁྱད་ཆོས། ཁམ་དཀར་དང་ཀྲ་ཀོའི་ཚལ་འབྲས་ཀྱི་ཉམས་བཅས་ཡོད། པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་དང་བསྡུར་ན། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ལོ་མ་ཡོད་པས་“གང་བའི” རོ་ལྡན། སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་ལས། རོ་ཇེ་“ཕྲ་ཞིང་” “འཇམ་པོ” ཡོད།
• ཁུ་བའི་ཁ་དོག གསེར་མདངས་ཀྱི་སེར་ཁྲ། དྭངས་ཤིང་གཙང་མ། འཇམ་པོའི་ལྷང་ལྷང་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་ལས་ཁ་དོག་ཅུང་ཙམ་ཡང་བ།
• ཇའི་རྨང་ (བཞུས་པའི་ལོ་མ) ཆེ་བ། རྫོགས་པའི་རྣམ་པ། མཉེན་པའི་མྱུག་པ་ཐེའུའི་རྣམ་པ་སྲུང་ཡོད། དངུལ་དཀར་གྱི་ཐེའུ་ལ་ལྗང་ཁུའི་ལོ་མ་གཅིག་གཉིས་ཡོད། ཐེའུ་ནི་དངུལ་སྤུས་བཏིངས་ཡོད། ཁ་དོག་ནི་ལྗང་སྐྱ་ནས་སྐྱ་ལྗང་བར། མུའུ་ཏན་ཝང་གི་བཞུས་པའི་ལོ་མ་ནི་དཀར་ཇའི་འཇིག་རྟེན་ནང་ཆེས་མཛེས་པའི་ཇའི་རྨང་ཞིག་ཡིན།

༧. རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲུབ་ཚུལ།

མུའུ་ཏན་ཝང་གི་རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་ (ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་མང་ཤོས། ཀའེ་ཕེན་མང་ཤོས) དང་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་ (ལོ་མ་སྨིན་པས་པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་མང་བ) བར་གྱི་བར་མའི་གནས་སུ་ཡོད།

• པོ་ལི་ཕེ་ནོལ (ཀ་ཏེ་ཁིན) སྤྱིའི་ནང་དོན་ནི་སྐམ་པའི་ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ 20–26% ཡིན། ཀ་ཏེ་ཁིན་གཙོ་བོ་ནི་ EGCG, ECG, EGC, EC བཅས་ཡིན། པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱི་ནང་དོན་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་གྲལ་རིམ་ཀྱི་པའེ་མུའུ་ཏན་ལས་ཅུང་ཟད་དམའ་བ (ཐེའུ་ངེས་ཅན་གྱིས་ལོ་མ་ལས་མང་བས) འོན་ཀྱང་ཐེའུ་ཁོ་ན་ལས་གྲུབ་པའི་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་ལས་མཐོ་བ།
• ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར། རང་དབང་གི་ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བ། — སྐམ་པའི་ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ 6–9% ཙམ (ཧོང་ཡུན་གྱིས་དཀར་ཇའི་རིགས་དྲུག་གི་ཐོག་བྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟར) L-ཐེ་ཨ་ནིན་ནི་ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་གཙོ་བོ་ཡིན (སྤྱིའི་ཚད་ཀྱི་ 70% ཙམ) དེས་མངར་ཉམས་དང་“ཨུ་མ་མི” ལྟ་བུའི་འཇམ་པོའི་རོ་གྲུབ་པར་བྱེད།
• ཨཱལ་ཀ་ལོཌ། ཀའེ་ཕེན་ — 3.5–5.5% ཙམ (ཀའེ་ཕེན་གྱི་ནང་དོན་ནི་ཞིང་རྒྱུའི་ཞིབ་འཇམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། མྱུག་པ་ཇེ་ཞོན་ལ་ཀའེ་ཕེན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ) ཐེ་ཨོ་བྲོ་མིན་དང་ཐེ་ཨོ་ཕི་ལིན་རྣམས་ཉུང་ངུ་ཙམ་ཡོད།
• ཕླ་བོ་ནོཌ། དཀར་ཇར་ཕླ་བོ་ནོཌ་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བ — 8.5–13 mg/g ཡིན། ལྷག་པར་དུ་གལ་ཆེན་པོ་ནི་དི་ཧའི་དྲོ་མི་རི་སེ་ཏིན་ — རང་བྱུང་གི་མཆིན་སྲུང་རྫས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དཀར་ཇར་དམིགས་བསལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན།
• ཇའི་ཚོན་རྫས། ཐེ་ཨ་ཕླ་བིན — 0.03–0.11% ཐེ་ཨ་རུ་བི་གིན — 0.73–2.48% (ཡང་ཕྱུར་ཉུང་བའི་ཇར་མཚོན་པའི་ཚད་དམའ་པོ་ཡིན)
• སྐྱེ་ཚད་སྲུང་རྫས། C (ཚ་དྲོད་མཐོ་བོའི་ལག་རྩལ་མ་བྱས་པས་ལྗང་ཇ་ལས་ལེགས་པོར་གནས་ཐུབ) B₁, B₂, PP, ཀ་རོ་ཏི་ནོཌ།
• གཏེར་རྫས། པོ་ཏཱ་སིམ། ཀཱལ་སིམ། མག་ནེ་ཞིམ། ཕོ་སི་ཕོ་རུས། ཛིང་ཀོ། ཕོ་རིན། མང་ག་ནིཛ། ལྕགས་རྡོ་བཅས། གཏེར་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་ས་དང་ནམ་མཁའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་རག་ལས་པ།
• རྣམ་རྫས་ཀྱི་སྣུམ་དང་དྲི་བཟང་གི་འདུས་རྫས། ལི་ན་ལུ་ཨོལ། གེ་ར་ནི་ཨོལ། β-ཨོ་ནོན། སིས་-ཛཱ་སི་མོན་བཅས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་མ་གྲུབ་པར་བྱེད། སྤུ་མང་བས། མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ཧའོ་ཞང་ (毫香) མཚོན་གསལ་བ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་དངུལ་སྤུར་མཚོན་པའི་འཕུར་ལྡིང་གི་འདུས་རྫས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན།

༨. ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས།

• ཤུགས་ཆེན་གྱི་གདུག་རྫས་འཇོམས་སྲུང་། EGCG དང་ཀ་ཏེ་ཁིན་གཞན་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བས་རང་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲ་ར་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད། དཀར་ཇས་ཇའི་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་ནང་གདུག་རྫས་འཇོམས་སྲུང་གི་ནུས་པ་ཆེས་མཐོ་བའི་གྲས་ཤིག་མཚོན།
• སེམས་ཞི་བར་གཏོང་བ་དང་དབུགས་ཕྱིན་པའི་ནུས་པ། L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱི་ནང་དོན་མཐོ་བས་α-ཀླད་རླབས་གྲུབ་པར་བསྐུལ་ཏེ། ཞི་བའི་གཅིག་སྐྱེས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐྱེད། ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་ཀའེ་ཕེན་གྱི་སྐུལ་སློང་གི་ནུས་པ་ཡང་དུ་གཏོང་སྟེ། འཚེར་བའི་སྐུལ་སློང་མེད་པར་འཇམ་པོའི་སྒུལ་ནུས་ཐོན།
• མཆིན་སྲུང་གི་ནུས་པ། དཀར་ཇར་དམིགས་བསལ་བའི་ཕླ་བོ་ནོཌ་ཞིག་སྟེ་དི་ཧའི་དྲོ་མི་རི་སེ་ཏིན་གྱིས་མཆིན་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཏེ། ཆང་གི་དུག་སྲུན་གྱི་ནུས་པ་ཆུང་དུ་གཏོང་བ་དང་མཆིན་ཕྲ་ཕུང་གསར་བསྐྲུན་མགྱོགས་སུ་གཏོང་།
• སྙིང་དང་ཁྲག་རྩའི་རིམ་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། དཀར་ཇའི་པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་དང་ཕླ་བོ་ནོཌ་གྱིས་ཁོ་ལེ་སི་ཊོ་རལ་གྱི་ཚད་སྙོམས་པར་གཏོང་བ། རྩའི་མཉེན་ཉམས་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། ཁྲག་ཤེད་དམའ་རུ་གཏོང་བ་བཅས་ལ་རོགས།
• ནད་འགོག་ནུས་པ་ཤུགས་སུ་གཏོང་བ། པོ་ལི་ཕེ་ནོལ། སྐྱེ་ཚད་སྲུང་རྫས་ C དང་ཨེ་མི་ནོ་སྐྱུར་གྱི་སྦྲེལ་མས་ནད་འགོག་རིམ་ལུགས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད། ཞིབ་འཇུག་གིས་དཀར་ཇར་ནད་འབུ་འཇོམས་པ་དང་ནད་དུག་འགོག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད།
• འཇམ་པོའི་སྒུལ་ནུས་དང་ཤེས་རིག་གི་ལས་དོན་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། ཀའེ་ཕེན་དང་ L-ཐེ་ཨ་ནིན་མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་ཡིད་རྩེ་གཅིག་སྐྱེས་ཀྱི་ནུས་པ། མྱུར་མགྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ། ལས་ཀའི་དྲན་ཚིག་བཅས་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད། ཀོ་ཕི་ལྟར་ནུས་པའི་“མཐོ་དམའ” མི་འབྱུང་།
• པགས་ཀོ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། དཀར་ཇའི་གདུག་རྫས་འཇོམས་སྲུང་རྫས་ཀྱིས་པགས་ཀོ་ཉི་འོད་ཀྱིས་བགྲེས་པ་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དང་། པགས་ཀོའི་མཉེན་ཉམས་དང་མདངས་ལེགས་སུ་གཏོང་། རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གསོ་རིག་གིས་དཀར་ཇ་ནི་“ནང་གི་ཚ་བ་བསིལ་བར་གཏོང་བ” དང་སྤྱི་བཞིན་གྱི་མདངས་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་བྱེད།
• ཁ་དང་སོ་ལ་བཅའ་བསྟེན། དཀར་ཇའི་ཕོ་རིན་དང་ཀ་ཏེ་ཁིན་གྱིས་ནད་འབུ་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་མཚོན་ཏེ། སོ་ཞིག་པ་དང་རྙིལ་ནད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཆུང་དུ་གཏོང་།

༩. ཇ་བཞུ་ཐབས།

• ཆུའི་དྲོད་ཚད། 80–90°C ཡིན། ཆུ་འཁོལ་མ་གཏོང་བར་གཟབ་ནན་གྱིས། དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་ན་ཞིབ་འཇམ་གྱི་ཐེའུ་ལ་“ཚ་བསྲེགས” ཐེབས་ཏེ། སྤུ་གཏོར་བ་དང་ཁ་ཚ་ཡོང་སྲིད། མངར་ཉམས་དང་ཧའོ་ཞང་ (毫香) ཆེས་ལེགས་པོར་ཐོན་པར་དྲོད་ཚད་ 85°C ལེགས་ཤོས།
• ཇའི་ཚད། ཆུ་རྒྱ 100–150 ml ལ་སྒམ་ཚད་ 5–7 གྲམ (ཀུང་ཧྥུའུ་ཐབས་ལམ) ཇ་ཆེན་པོའི་ཁོག་མ་ཆེན་པོར་ཆུ་རྒྱ 200–300 ml ལ་སྒམ་ཚད་ 3–4 གྲམ།
• སྣོད་ཆ། དཀར་པོའི་ཀར་ཝན (盖碗) — ལེགས་ཤོས་ཀྱི་འདེམས་སྒྲུག་སྟེ། གསལ་བའི་ལྡིར་ངོས་ཀྱིས་ཁུ་བའི་ཁ་དོག་ལྷག་པར་དུ་རོལ་བར་བྱེད་ལ། ཁ་ཁེབས་ཀྱིས་དྲི་མ (盖香) གཅིག་སྐྱེས་སུ་བསྡུས་ཏེ་རོལ། ཤེལ་གྱི་ཇ་ཆེན་ནི་མཛེས་ཐོག་གི་སྤྲོ་སྣང་ལ་མཐུན་པོ་ཡོད། ཆུའི་ནང་དུ་དངུལ་ཐེའུའི་“གར་སྟེགས” ལ་ལྟ་བར་བྱེད། ཡི་ཞིང་གི་ཇ་ཆེན་ནི་གཞོན་ནུའི་མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་མི་འོས། ཚགས་ཚགས་ཀྱི་ས་རྫས་ཀྱིས་ཕྲ་ཞིང་དྲི་མ་ལ་རག་པར་འགྱུར་སྲིད།
• རིམ་པ།
  1. ཀར་ཝན་རམ་ཇ་ཆེན་ལ་ཆུ་འཁོལ་གྱིས་དྲོ་ཁ་སྤྲོད་ལ། ཆུ་བཤོས།
  2. དྲོ་ཁ་སྤྲོད་པའི་སྣོད་ཆའི་ནང་དུ་སྐམ་པོའི་ཇ་བླུགས། དྲོ་ཁ་བྱུང་བའི་སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་མ་དབུགས་ལེན་བྱེད (སྐམ་པོའི་ཧའོ་ཞང་ (毫香))
  3. ཆུ་དྲོད་ཚད་ 80–85°C ཡོད་པ་བླུགས་ཏེ། མ་ཐོགས་ཏུ་བཤོས (འཁྲུད་པ 润茶) བཞུ་བ་འདིས་ལོ་མ་ལ་སློང་མོ་སྤྲོད།
  4. ཐེངས་གཉིས་པའི་བཞུ་བ། — ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ 10–15 བཞག (ཀུང་ཧྥུའུ་ཐབས་ལམ)
  5. ཁུ་བ་ཇ་ཕོར་ནང་དུ་གཤགས།
  6. ཐེངས་ 5–7 བཞུས་ཆོག རིམ་གྱིས་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ 5–10 རེ་བསྣོན། ཐེངས་དང་པོའི་བཞུ་བ་ 3–4 ནི་ཆེས་གསལ་ཞིང་དྲི་ཞིམ་ཡོད།

༡༠. ཉར་ཚགས།

• དུས་ཐུང་ངུའི་ཉར་ཚགས (ལོ་ 1 ལས་མི་འདས) སྐམ་པོ། བསིལ་བ། མུན་ནག་གི་ས་གནས། ཁ་རྒྱག་པའི་ཐུམ་སྒྲིལ། གཞན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པར་འཇོག དྲོད་ཚད་ — 15–25°C རླན་ཚད་ — 60% ལས་མི་མཐོ། གཞོན་ནུའི་མུའུ་ཏན་ཝང་གི་སོས་པའི་དྲི་མ་ཆེས་ལེགས་པོར་སྲུང་བར་འཁྱགས་ཁང་དུ (0–5°C) ཧ་ཡང་གི་ཤོག་བུའི་ནང་ཆ་ཚང་བར་བརྒྱབ་ནས་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཆོག
• དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཉར་ཚགས། དཀར་ཇ་ཡོངས་དང་འདྲ་བར། མུའུ་ཏན་ཝང་ཡང་ཉར་ཚགས་བྱས་ཀྱིན་ལོ་ན་སོན་དུས་སྤུས་ཚད་འཕེལ་སྲིད། འོན་ཀྱང་འགྱུར་ལྡོག་གི་ནུས་པ་ནི་ཀུང་མེ་དང་ཧྲོའུ་མེ་ལས་ཅུང་ཙམ་དམའ་བ (ཐེའུ་ངེས་ཅན་གྱིས་ལོ་མ་སྨིན་པ་ལས་མང་བས) གནས་སྟངས། དྲོད་ཚད་ 18–28°C རླན་ཚད་ 40–65% ཉི་འོད་དངོས་དང་གཞན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པར་བཞག སྣོད་ཆ་ནི་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་ཐུམ་སྒྲིལ (ཧ་ཡང་ + ཤོག་བུ་སྲ་བོ་ + ཤོག་སྒམ) ཡང་ན་རྫ་ཡོལ་གྱི་སྣོད།
• ཇའི་དགྲ་བོ། རླན་པ་རྒྱས་དྲགས། ཉི་འོད་དངོས། གཞན་གྱི་དྲི་མ། དྲོད་ཚད་ཧྲུལ་པོའི་འགྱུར་ལྡོག་བཅས་ཡིན།

༡༡. རིན་གོང་དང་བཅོས་མའི་ཇ།

མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་མཐོ་རིམ་དང་རིན་ཆེན་དཀར་ཇ་ཞིག་ཡིན། དེའི་རིན་གོང་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་དང་པོའི་གྲལ་རིམ་ལས་ལྡབ་ 1.5–3 མཐོ་བ་དང་། པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་རིན་གོང་དམའ་ཤོས་དང་འདྲ་མཉམ་ཡིན། རིན་གོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཁག་ནི། ས་ཁུལ (ཧྥུའུ་ཏིང་ཐའེ་མུའུ་ཧྲན་ — རིན་ཐང་མཐོ་ཤོས) ཞིང་སྐྱེས། སྐྱེ་སའི་མཐོ་ཚད། ཇ་བསྡུས་པའི་ལོ། བཟོ་སྐྲུན་པའི་སྙན་གྲགས་བཅས་ཡིན། སྤུས་ཚད་ལ་བལྟོས་ནས་རིན་གོང་གི་ཚད་ནི་སྒམ་ཚད་ 500 g ལ་ཡོན་ 500–2000+ བར་ཡིན།

བཅོས་མའི་ཇར་མ་ཚུད་པའི་ཐབས་ལམ།

• གཙོ་བོའི་ཉེན་ཁ་ནི་གྲལ་རིམ་བརྗེ་རེས་ཡིན། བློ་འཁོར་ཅན་གྱི་ཚོང་པས་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་དང་པོའི་གྲལ་རིམ་རམ་གཉིས་པའི་གྲལ་རིམ་ཡང་མུའུ་ཏན་ཝང་དུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དབྱིབས་ཐོག་གི་གནད་འགག་གི་ཚད་ལྡན་ནི། དངོས་ཡོད་མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ཐེའུ་ལོ་མ་ལས་མངོན་གསལ་དུ་ཆེ་ཞིང་། ལོ་མ་ཐེའུ་ལ་ཁྱོན་ནས་སྦྲགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཁ་མ་ཕྱེ་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་ལོ་མ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁ་ཕྱེ་བ་དང་ཐེའུ་ལས་མངོན་གསལ་དུ་རིང་ན། དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་ལས་“ཝང་” མིན།
• སྤུ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད། དངོས་ཡོད་མུའུ་ཏན་ཝང་ལ་ལྷག་པར་དུ་ཐེའུའི་སྟེང་དུ་དངུལ་དཀར་གྱི་སྤུ་རིང་པོས་བཏིངས་ཡོད་དགོས། སྤུ་སྐྱ་མདངས་ཆུང་བ། ཉུང་བ། ཐུང་བ་བཅས་ནི་གྲལ་རིམ་དམའ་བའི་རྟགས་ཡིན།
• དྲི་མར་དཔྱད། གསལ་བའི་ཧའོ་ཞང་ (毫香) (འོ་མའི་སྤྲི་དཀར་གྱི་དྲི་མ) དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་ནི་ངེས་པར་དུ་ཡོད་དགོས་པའི་རྟགས་ཡིན། ཧའོ་ཞང་ (毫香) མེད་ན་སེམས་འཁྲལ་གྱི་བརྡ་ཡིན།
• ཁུ་བར་ཞིབ་བཤེར། ཁ་དོག་ནི་སེར་སྐྱ། གསེར་མདངས་ཅན། ངེས་པར་དུ་དྭངས་ཤིང་གཙང་མ་ཡིན་དགོས། རོ་ནི་དར་ཇའི་ཉམས་ལྡན། མངར་བ། ཐོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད། རྩུབ་ཤིང་འཚང་གིའི་ཐོགས་པ་ཡོད་ན་གྲལ་རིམ་དམའ་བར་མཚོན།
• དོགས་པ་ཟ་བའི་རིན་གོང་དམའ་པོར་ཉེན་བརྡར་བྱེད། གལ་ཏེ་མུའུ་ཏན་ཝང་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་རིན་གོང་ལྟར་འབུལ་ན། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་གྲལ་རིམ་བརྗེ་རེས་ཡིན།

༡༢. སྤྲོ་སྣང་གི་དངོས་ཡོད།

• མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་དབྱིབས་ཐོག་ནས་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་དང་ཧ་ཅང་ཉེ་བས། བློ་འཁོར་ཅན་གྱི་ཚོང་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་“ཁབ་དབྱུང་བ (抽针, chōu zhēn) — མུའུ་ཏན་ཝང་གི་མྱུག་པ་ནས་ལོ་མ་ཆུང་ངུ་རྣམས་བཀོག་ནས། ལྷག་མའི་“རྗེན་པའི” ཐེའུ་རྣམས་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་དུ་བཤད་དེ་རིན་གོང་ཆེས་མཐོ་བོར་འཚོང་། མྱངས་རྟོགས་ཅན་གྱི་ཇ་དགའ་མཁན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཅོས་མའི་ཇ་དེ་“ཁབ” ཐུང་ཞིང་སྲབ་པས་ངོས་འཛིན་བྱེད།
• ཧྥུའུ་ཅན་གྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཇའི་ཐ་སྙད་ནང་། “牡丹王” མ་ཟད། པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་ལ་“高级白牡丹” (ཀོ་ཅི་པའེ་མུའུ་ཏན། — “མཐོ་རིམ་པའེ་མུའུ་ཏན”) ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བྱེད། ཚོང་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ནི་མུའུ་ཏན་ཝང་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་དང་པོའི་གྲལ་རིམ་བར་གྱི་ཁ་བགོས་སུ་ཕྱེ་ཀྱང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་ལྡན་ནང་དེ་ལྟར་གྲལ་རིམ་མེད།
• མུའུ་ཏན་ཝང་གི་ཇའི་རྨང་ (བཞུས་པའི་ལོ་མ) ནི་ཇའི་འཇིག་རྟེན་ནང་གི་ཆེས་མཛེས་པའི་“གསོན་པོའི་བཀོད་རིས” ཤིག་ཡིན། དངུལ་དཀར་གྱི་ཐེའུ་ལ་ལྗང་ཁུའི་ལོ་མས་བསྐོར་ནས་ཕོར་པའི་ནང་དུ་འཕུར་བའི་མེ་ཏོག་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལྟར་སྣང་། དེ་ཡིན་ན། ཇ་འདི་དང་ཐོག་མར་འཕྲད་སྐབས་ཤེལ་གྱི་སྣོད་ཆ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བྱེད།
• མུའུ་ཏན་ཝང་གི་ཞིང་རྒྱུ་བསྡུ་རུབ་བྱེད་པའི་དུས་ཡོལ་ནི་ཐིག་ལེ་ཉིན་ ༢་༣ ཙམ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་བསྡུ་ཚར་བ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་བསྡུ་འགོ་ཚུགས་པའི་བར་ཡིན། དཔྱིད་ཀར་ཆར་བ་མང་ན་དུས་ཡོལ་འདི་ཡོངས་སུ་“བརྒྱབ” ནས། ལོ་དེའི་མུའུ་ཏན་ཝང་ལྷག་པར་དུ་དཀོན་པོར་འགྱུར།
• ནགས་གླིང་གི་མེ་ཏོག་ (牡丹, mǔdān) ནི་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་ནང་“མེ་ཏོག་གི་རྒྱལ་པོ (花王, huā wáng) ཡིན། དེར་བརྟེན། “牡丹王” ཞེས་པའི་མིང་ལ་“མེ་ཏོག་གི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་པོ” ཞེས་པའི་དོན་སྙིང་གི་སྐབས་མང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དེས་ཇ་འདི་ལ་སྤྲད་པའི་མཐོ་རིམ་གྱི་གནས་བབ་དང་བསྟུན་གྱི་ཚིག་གི་རྒྱན་ལྡན་མཚོན།

༡༣. དཀར་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་བ།

• པའེ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན་ (白毫银针, Báiháo Yínzhēn): དཀར་ཇའི་མཐོ་ཤོས་རིགས། ཐེའུ་ཁོ་ན། ལོ་མ་མེད། ཧའོ་ཞང་ (毫香) མཆོག་ཏུ་གསལ། རོ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོ། “དར་ཇའི” ཉམས། འོ་མའི་སྤྲི་དཀར་གྱི་རོ། མུའུ་ཏན་ཝང་དང་བསྡུར་ན། རོ་“གང་བ” ཅུང་དམའ་བ (ལོ་མ་མེད་པས་ཇའི་“གཞི་རྩ” ཆུང་བ) འོན་ཀྱང་ཇེ་ཞིབ་ཇེ་“དབྱིངས་ཀྱི” ཉམས་ཆེ། རིན་གོང་ནི་ལྡབ་ 1.5–3 མཐོ་བ།
• པའེ་མུའུ་ཏན། དང་པོའི་གྲལ་རིམ (白牡丹一级): སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན། — ཐེའུ་གཅིག་ལ་ལོ་མ་གཉིས། ལོ་མ་ཁ་ཕྱེ་ཆེ་བ། ཐེའུ་ལ་ཤ་ཆེ་བའི་ཉམས་ཅུང་ཉུང་། རོ་ནི་མུའུ་ཏན་ཝང་ལས་ཇེ་“གང་བ” དང་མེ་ཏོག་གི་ཉམས་ཆེ་ཀྱང་། “དར་ཇའི” ཉམས་དམའ་བ། ཧའོ་ཞང་ (毫香) ཅུང་ཉམས་ཆུང་། རིན་གོང་ཆེས་དམའ་བ།
• ཀུང་མེ་ (贡眉, Gòngméi): དཀར་ཇའི་རིམ་པའི་གསུམ་པ། ཐེའུ་གཅིག་ལ་ལོ་མ་གཉིས་གསུམ། ཞིང་རྒྱུ་སྨིན་ཆེ་བ། རོ་དམ་ཟབ་ཅིང་རྒྱས་པ། རྩྭ་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་ཡོད། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་འདྲ་བ། མུའུ་ཏན་ཝང་གི”དབྱིངས་ཀྱི” དང་“མེ་ཏོག་གི” རང་བཞིན་ལ། ཀུང་མེ་ནི་“ས་གཞི་ཅན” དང་“དྲོ་བ” ཡིན། རིན་གོང་ལྡབ་ 2–5 དམའ་བ།
• ཧྲོའུ་མེ་ (寿眉, Shòu Méi): ཆེས་“རྩུབ་པའི” རིགས། — ལོ་མ་སྨིན་པ། ཐེའུ་ཉུང་ཤོས། དཀར་ཇའི་ནང་རོ་ཆེས་དམ་ཟབ་ཅིང་“ཤ་ཉམས” ཆེ་བ། མུའུ་ཏན་ཝང་གི་“དབྱིངས་ཀྱི” རང་བཞིན་དང་ཡོངས་སུ་ལྡོག་ཕྱོགས།

མཇུག་བསྡོམས་སུ།

མུའུ་ཏན་ཝང་ནི་དཀར་ཇའི་བསྡུས་དེབ་ཀྱི་ནང་གི་མུ་ཏིག་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། “བར་མའི” གནས་བབ་ཀྱིས་སྐྱོན་ཆ་མིན་པར་གཙོ་བོའི་ལེགས་ཆར་གྱུར་བའི་དཀོན་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དངུལ་གྱི་ཁབ་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གཙང་མ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་པའེ་མུའུ་ཏན་གྱི་མེ་ཏོག་གི་རྒྱུན་ཚད་བར་གྱི་ཞིམ་པོའི་སར་བཅད་ནས། “མེ་ཏོག་གི་རྒྱལ་པོ” ཡིས་མཉམ་སྙོམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་སྟོན་ཏེ། ཐེའུ་ཇའི་དར་ཇའི་འཇམ་ཉམས་དང་ཧའོ་ཞང་ (毫香) ལ་ཁ་ཕྱེ་འགོ་ཙམ་གྱི་ལོ་མའི་མེ་ཏོག་གི་དབུགས་ལེན་གྱིས་ཕྱུག་པོར་བྱས། མེ་ཏོག་གི་ཐེའུ་ལྟར་སྣང་བའི་དངུལ་དཀར་གྱི་མྱུག་པ་ཆེན་པོས་གསེར་མདངས་ཀྱི་ཁུ་བ་སྤྲོད་ཅིང་། དེའི་དྲི་མར་འོ་མ་དང་མེ་ཏོག སྦྲང་རྩི་བཅས་འདྲེས་ཡོད། རོ་ནི་ཇ་བཞུ་ཐེངས་དང་པོ་ནས་མཇུག་མཐའི་བར་དུ་སྟོབས་ཆེ་ཡང་ཞིབ་འཇམ་གྱི་ཉམས་ཀྱིས་ངོ་མཚར་འཕྲོད་འདུག