མོ་གན་ཧོང་ཡ

མོ་གན་ཧོང་ཡ (莫干黄芽, Mògān huáng yá) — འདི་ནི་ཀྲེ་ཇང་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཀོན་པའི་སེར་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མོ་གན་ཧྲན་རི་བོའི་སྨྱུག་ནགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། འདི་ནི་སྲིད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཅིན་དུས་རབས་སུ་བན་དེ་སྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་བྱས། ཐང་དུས་རབས་ཡིག་ཆར་བསྔགས་བརྗོད་བྱས། དུས་རབས་མང་པོར་བརྗེད་ནས་སོང་བ་དང་། ༡༩༧༩ལོར་ཇ་རིག་པའི་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱི་འབད་རྩོལ་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་གསོ་བྱས། དེ་ནི་ཀྲོང་ཝན་ཕྭང་ (庄晚芳) དང་ཀྲང་ཐང་ཧྭང་ (张堂恒)་ཡིན། མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་ཧུ་ཀྲོའུ་ས་ཁུལ་གྱི་སེར་ཆ་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་སུ་ཁྱད་པར་བའི་“ཁ་གཡེས”ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ། ༡༩༩༠ལོའི་ཕྱི་ལོ་ནས་བཟུང་བྱེར་བའི་མིང་གི་འོག་ཏུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སེར་ཆ་ (མེན་ཧྥང་གི་རིམ་པ་དང་བཅས་པ) དང་སྔོ་ཆ་ (མེན་ཧྥང་མེད་པ) གཉིས་ལྷན་དུ་གནས་ཡོད། འདིས་མཁས་པ་དང་ཆེད་ལས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ད་ལྟའང་གླེང་མོལ་སློང་བཞིན་ཡོད།

༡. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།

• ཇི་རིགས། སེར་ཆ (黄茶, huángchá), རིམ་པ་ཆུང་ངུར་མནན་པ། ཁོངས་སུ་“སེར་མྱུག་ཆ” (黄芽茶, huáng yá chá) ཡི་ཁག་ཏུ་གཏོགས། བརྗོད་བྱ། ཐོན་རྫས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཆེ་བ (ཚད་ལྡན་ ༨༠% ཡན) ནི་དངོས་སུ་སེར་མྱུག་ཆའི་ལག་རྩལ་མེད་པར་སྔོ་ཆའི་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། འདིའི་ཡིག་ཆུང་དུ་གཙོ་བོ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སེར་ཆའི་ངོས་ནས་དམིགས་སྐྱེད་བྱེད།
• རིགས། ཀྲེ་ཇང་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཇ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཞིང་ཆེན་གྱི་“名茶” (མིང་ཆ, 名茶, míngchá) ཡི་དང་པོ་ཡིན། ༡༩༨༢ལོར་ སི་ཧུ་ལུང་ཅིང་དང་ཅིང་ཧྲན་ཆ་བཅས་དང་མཉམ་དུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མིང་ཆ་རིགས་དང་པོའི་གྲས་སུ་བཅུག
• འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག། ཀྲེ་ཇང་ཞིང་ཆེན། (浙江, Zhèjiāng) ཧུ་ཀྲོའུ་གྲོང་ཁྱེར། (湖州, Húzhōu) ཏེ་ཆིང་རྫོང་། (德清县, Déqīng Xiàn) མོ་གན་ཧྲན་རི་བོ། (莫干山, Mògān Shān) དང་དེའི་ཉེ་ས་ཁོར་ཡུག ས་ཁམས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ མོ་གན་ཧྲན་ཤང་། (莫干山镇) ཝུ་གང་ཁྲོམ་གཞུང་། (武康街道) ཝུ་ཡང་ཁྲོམ་གཞུང་། (舞阳街道) དང་ཕུ་ཧྲེ་ཁྲོམ་གཞུང་། (阜溪街道) བཅས་སྲིད་འཛིན་སྡེ་བཞི་དང་གྲོང་ཚོ ༢༦ འདུ་ཤེས་བྱེད།
• ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས། ཤར་རིང་ 119°45′–119°57′། བྱང་འཕྲེད་ 30°26′–30°42′།

༢. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་དོན་སྙིང་།

• ལོ་རྒྱུས།

  • ཅིན (晋, 265–420) — འཕེལ་རྒྱས། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་བའི་དུས་སུ་བན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མོ་གན་ཧྲན་དུ་དགོན་པ་བཏབ་ནས་ཇ་ལྗོན་པ་འཛུགས། ལྷོ་དུས་རབས་ཀྱི་བན་དེ་ཧྥ་ཡོའུ (释法瑶, Shì Fǎyáo) ནི་ལུ་ཡུས་《ཆ་ཅིང་》 (《茶经》, Chájīng) ནང་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟའི་ཏེ་ཆིང་རྫོང་གི་ཧྲའོ་ཧྲན་དགོན་པར་བཞུགས་ནས་ཉིན་ལྟར་ཇ་བཏུང་བ་ནི་ས་ཁུལ་འདིའི་ཇའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ཡིག་རྟགས་ཤིག་ཡིན།
  • ཐང (唐, 618–907) — མཚན་སྙན། ལུ་ཡུས་《ཆ་ཅིང་》ནང་ཝུ་ཁང་ (武康, ཏེ་ཆིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མིང་) ནི་ཀྲེ་ཞི་ (浙西) ས་ཁུལ་གྱི་ཇ་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་བཀོད། མོ་གན་ཧྲན་གྱི་ཇ་ནི་ལས་བྱེད་དང་རྩོམ་རིག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་གྲགས་པ་ཐོབ།
  • ཆིང (清, 1644–1912) — དར་རྒྱས། ཆིན་ལུང་དུས་རབས་ཀྱི་《ཝུ་ཁང་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དེབ》 (《武康县志》) ནང་“མོ་གན་ཧྲན་དུ་རི་སྐྱེས་ཇ་དང་། རི་བོའི་ཇ། ས་རྡོའི་ཇ། … … རི་བོའི་བྱང་ནུབ་ཀྱི་ཇ་ནི་གཞན་ལས་རིན་ཐང་ཆེ” ཞེས་འཁོད། ཏའོ་ཀོང་དུས་རབས་ཀྱི་དེབ་དེ་ཉིད་དུ་“ཐྰ་ཧྲན་གྱི་ཇ་ནི་ལྷག་པར་དུ་བཟང་། བན་དེས་རི་རྩེར་བསྐྲུན། ཇས་སྤྲིན་དང་ན་བུན་འཐུང་བས་དྲི་ཞིམ་ཕལ་པ་ལས་བཅུ་ལྡན” ཅེས་གསལ། དེའི་དུས་སུ་ཆིང་རྩོམ་རིག་པ་ཐང་ཅིང་ (唐靖)གིས་གྲུབ་རྫས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞི་བཤད་དེ། “炙” (བསྲེགས་པ) “挼” (བཅར་བ) “焙” (སྲིད་པ) “汰” (དགར་བ) བཅས་ཡིན། འདི་དང་དེང་རབས་ཀྱི་རིམ་པའི་གོ་རིམ་ཡིད་འཐད་པར་སྣང་ངོ་།།
  • ༡༩༥༦ — མཇལ་རྙེད། ཀྲེ་ཇང་ཞིང་ལས་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཀྲོང་ཝན་ཕྭང་ (庄晚芳, Zhuāng Wǎnfāng) མོ་གན་ཧྲན་དུ་ངལ་གསོར་ཕེབས་སྐབས་ ཡིན་ཧྲན་སྲང་ལམ་དུ་བུད་མེད་ཞིག་ལས་རི་ཇ་ཉོས། དེ་མྱངས་པས་ཧ་ཅང་མཉེས་ཏེ་སྙན་ངག་ཤིག་གསར་རྩོམ་བྱས། དེ་ཡང་། “ཆུ་མིག་གི་ཆུས་སེར་མྱུག་བཏུངས་པས་དྲི་ཞིམ་གཙང་མ་དང་། རོ་བཟང་སྙན་དབྱངས་བདེན་པ་ཡིན། ཐྰ་ཧྲན་གྱི་གནའ་ཇ་གང་དུ་ཡོད། ཇ་འཚོང་མ་དེ་ངོས་མ་བརྟག” ཅེས་གསུངས།
  • ༡༩༧༩ — ཡང་བསྐྱར་གསོ། ཀྲེ་ཇང་ཞིང་ལས་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཀྲང་ཐང་ཧྭང་ (张堂恒, Zhāng Tángháng) གིས་མོ་གན་ཧྲན་དུ་རྟོག་ཞིབ་ཚོགས་པ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོ་སྒང་གི་ཇ་ཞིང་མའེ་ཀའོ་ཁོའུ་དང་། ཧྭང་ལིང་། ཧྲོན་ཆའོ། པི་ཡུ། ཕུ་ཧྲུའི་བཅས་སུ་ཞིབ་བཤེར་བྱས། དེའི་མཇུག་ས་གནས་ཀྱི་ཇ་བཟོ་བ་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་སེར་ཆའི་ལག་རྩལ་ཡང་བསྐྱར་གསོ་དང་ཚད་གཞིར་བཟོས། སྐབས་དེར་ཀྲོང་ཝན་ཕྭང་གིས་“མོ་གན་ཧོང་ཡ” (莫干黄芽) ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོག་མིང་འདི་བཏོན།
  • ༡༩༨༢ — མཚན་སྙན། མོ་གན་ཧོང་ཡ་ཞིང་ཆེན་གྱི་“名茶” རིགས་དང་པོའི་རྒྱལ་ཐང་ཐོབ། (浙江省首批一类名茶) དེ་ནི་སི་ཧུ་ལུང་ཅིང་དང་ཅིང་ཧྲན་ཆ་བཅས་དང་མཉམ་གྲས་ཡིན།
  • ༡༩༩༠ — “ཁ་གཡེས” སེར་ཆར་དགོས་མཁོ་ཉུང་བས (ཉོ་ཚོང་བས་སེར་པོའི་མདོག་ནི་རྙིང་པའི་རྟགས་སུ་འཛིན) ཐོན་སྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོ་ཆའི་ལག་རྩལ་ལ་ཤུགས་ཆེར་གྱུར། སེར་ཆའི་ངོས་ནས་མི་ཉུང་བའི་མཁས་པ་ཁོ་ནར་ལྷག
  • ༢༠༠༩–༢༠༡༧ — ཡང་བསྐྱར་དར། ༢༠༠༩ལོར་“མོ་གན་ཧོང་ཡ — ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས” (地理标志商标) ཐོབ་སྟེ་ཐོ་འགོད་བྱས། ༢༠༡༣ལོར་ཀྲེ་ཇང་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཀོང་ཧྲུའི་ཡིང་ (龚淑英) གིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཚོགས་པས་སེར་ཆའི་ལག་རྩལ་ལེགས་བཅོས་དང་ཆ་ཤས་འཕྲུལ་འཁོར་ལག་བསྟར་བྱས། ༢༠༡༧ལོར་“རྒྱལ་ཁབ་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས” (国家农产品地理标志) ཐོབ།
  • ༢༠༢༣ — དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག མོ་གན་ཧོང་ཡའི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ་ཀྲེ་ཇང་ཞིང་ཆེན་གྱི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རེའུ་མིག་ཏུ་བཅུག སྲུང་སྐྱོབ་མཁན་ནི་ཧྲེན་ཡུན་ཧོ (沈云鹤, Shěn Yúnhè) ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སེར་ཆའི་ཚད་གཞིའི་གསར་བཟོ་བ་ཞིག་ཡིན།

• མིང་།

  • “莫干” (མོ་གན) ནི་མོ་གན་ཧྲན་རི་བོ་ལ་གོ མིང་འདི་ཆུན་ཆིའུ་དུས་རབས་ (春秋) ཀྱི་གནའ་གཏམ་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་སྟེ། ཝུ་གི་རྒྱལ་པོ་ཧོ་ལུ (阖闾) གིས་མཚོན་ཆ་བཟོ་བའི་མཁས་པ་ཀན་ཅང་ (干将) དང་མོ་ཇི (莫邪) ལ་རི་བོ་འདིའི་སྟེང་དུ་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ལྕགས་སྣ་ཟུང་གཅིག་བཟོ་རུ་བཅུག མོ་ + ཀན = བཟའ་ཟླའི་མིང་ཟུང་།
  • “黄芽” (སེར་མྱུག) ནི་“སེར་པོའི་མྱུག་ཏོ” སྟེ་རྒྱུ་ཆ་ (ཇའི་མྱུག་ཏོ་ཞིབ་པོ) དང་མེན་ཧྥང་ (闷黄, mènhuáng) གི་ལག་རྩལ་བཅས་ལ་མཚོན། དེས་ལོ་མ་དང་ཇ་ཁར་སེར་མདོག་ཡོངས་སུ་སྟེར།
  • དོན་ཚང་མའི་ངོ་བོ། “མོ་གན་ཧྲན་རི་བོའི་སེར་མྱུག”

• རིག་གནས་ཀྱི་དོན་སྙིང་། མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་ཇ་ཙམ་མིན་པར་ཏེ་ཆིང་རྫོང་གི་རིག་གནས་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ལ། མོ་གན་ཧྲན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིམ་པ་གསུམ་དང་གྲལ་དུ་གནས། དེ་དག་ནི་ཆུན་ཆིའུ་དུས་ཀྱི་ལྕགས་སྣའི་རིག་གནས། ལྷོ་དུས་རབས་ཀྱི་ནང་པའི་རིག་གནས། ཆིང་དུས་མཇུག་དང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དུས་ཐོག་གི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྡོད་ཁང་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རིག་གནས་བཅས་ཡིན། ༢༠༠༣ལོ་ནས་བཟུང་ཏེ་ཆིང་དུ་ལོ་རེར་“མོ་གན་ཧོང་ཡའི་ཇ་བཟོ་བའི་འགྲན་སྡུར” (莫干黄芽茶王赛) འཚོག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཇ་ཡུལ་སྐོར་གྱི་བྱེད་སྒོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཚོང་རྟགས་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ནི་“莫干黄芽——是采自竹林中的茶” (མོ་གན་ཧོང་ཡ——ནི་སྨྱུག་ནགས་ནས་བསྡུས་པའི་ཇ་ཡིན) ཞེས་པ་དེ་ཡིན།

༣. རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་དང་རྒྱུ་ཆ།

• རིགས། གཙོ་བོའི་འདེབས་རིགས་ནི་ས་གནས་ཀྱི་མང་ཚོགས་ཁྱབ་ཕྱུག (当地群体种, dāngdì qúntǐ zhǒng) ཡིན་པ་དང་། སོན་ནས་འཕེལ་བའི་རིགས (有性系, yǒuxìng xì) ཡིན། དུས་རབས་མང་པོར་མོ་གན་ཧྲན་དུ་སྐྱེ་བཞིན་ཡོད། གཙོ་གནད་ཀྱི་འདེམས་བསྐོའི་རིགས་ནི་ཧྭང་ལིང་ཀྲུང་ (横岭种, Hénglǐng zhǒng) ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཧྭང་ལིང་ཨང་དང་པོ (横岭1号) ཞེས་ཀྱང་འབོད། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི (ཡལ་ག་བཏགས་པའི) འཕེལ་རྒྱས་ཡིན་པ་དང་། སྡོང་པོའི་དབྱིབས། ལོ་མ་འབྲིང་གི་རིགས། སྨིན་རྒྱས་སྔ་བ། ཌི་པི་ལོའི་ (diploid) རིགས་བཅས་སོ། མ་རྩ་རིང་ཞིག་མོ་གན་ཧྲན་ཤང་གི་ཧྭང་ལིང་ཇ་ཞིང་ (横岭茶场) དུ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ངོ ༡༠༠ ལྷག་སོང་། ལོ་མ་རྣོ་ཞིང་ཤ་རྒྱས་པས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ (amino acids) ཀྱི་གྲངས་ཀ་མཐོ་བ་ (༣–༦%། ལེགས་ཤོས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ལ་ ༦% ཟིན་པས་སྔོ་ཆའི་སྨྱན་བྱུས་ལས་གཉིས་ལྡན་ཡིན) ལྡན། དེ་བཞིན་ ལུང་ཅིང་ ༤༣ (龙井43) དང་ ཡིང་ཧྲོན (迎霜, Yíngshuāng) རིགས་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་ཆོག
• བསྡུ་རུབ། གཙོ་བོའི་བསྡུ་རུབ་ནི་དཔྱིད་སྔོན་ཁུ་ཡིན་ལ། ཆིང་མིང་ (清明, ~5 April) ནས་ཀུ་ཡུ (谷雨, ~20 April) དུས་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་སུ་དབྱེ་བ་ནི། “芽茶” (མྱུག་ཇ, ཆིང་མིང་བསྡུས) “梅尖” (དབྱར་བསྡུས) “秋白” (སྟོན་བསྡུས, ཟླ ༧–༨) དང་“小春” (ཟླ ༡༠ བསྡུས) བཅས་ཡིན། རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་ནི་དཔྱིད་ཀྱི་“芽茶” ཡིན།
• བསྡུ་རུབ་ཀྱི་ཚད་གཞི། ཡིད་འཕྲོག་ཤོས (特级) ཀྱི་དོན་དུ་ནི་ཁྱད་པར་བའི་མྱུག་ཏོ་ཡོངས་རྫོགས་སམ། མྱུག་ཏོ་དང་མཚོན་ཙམ་གྱི་ལོ་མ་གཅིག (一芽一叶初展, yī yá yī yè chū zhǎn) བསྡུས། རིགས་དང་པོར་མྱུག་ཏོ་དང་ལོ་མ་གཅིག་གམ་གཉིས། རིགས་གཉིས་པར་མྱུག་ཏོ་དང་ལོ་མ་གཉིས་བསྡུ།
• རྒྱུ་ཆའི་ཆ་རྐྱེན། མྱུག་ཏོ་ཡོངས་རྫོགས་དང་གནོད་པ་མེད་པ། རྩི་བཅུད་ལྡན་པ། ཚད་སྙོམས། སྤུ་ལོང་མང་བ་བཅས་དགོས། བསྡུ་རུབ་སྐམ་ས་ཁེངས་པའི་དུས་སུ་བྱེད། བསྡུས་མཐར་ལམ་སང་། ཁྱད་དབྱེ་དང་བོར་བདག་ (芽叶拣剔, yá yè jiǎn tī) བྱས་ཏེ་ཁག་དབྱེ་བྱེད།

༤. ས་ཁོར་ཡུག་དང་གསོ་སྐྱོང་གི་ཁྱད་པར།

• ས་ཁུལ། མོ་གན་ཧྲན་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ཐན་མུ་རི་རྒྱུད་ (西天目山, Xī Tiānmù Shān) ཀྱི་ཤར་གྱི་ཡན་ལག་ཅིག་ཡིན། རི་སྒང་དུ་སྨྱུག་ནགས་ཀྱིས་ ༩༢% ཡལ་ཁེབས་ཡོད་པས། ཁྱད་པར་བའི་ཞི་འཇགས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གྲུབ་ཡོད་དེ། སྨྱུག་མའི་རང་བཞིན་གྱི་གྲིབ་མས་ཇ་སྡོང་གི་འཚར་ལོངས་ལྷོད་པར་བྱེད་པས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་གསོག་འཇོག་གི་དུས་ཡུན་རིང་བར་འགྲོ། མོ་གན་ཧྲན་ནི་ཡུན་རིང་ནས་“བསིལ་ཞིང་དྭངས་པའི་འཇིག་རྟེན” (清凉世界, Qīngliáng Shìjiè) ཞེས་གྲགས་ཤིང་། དབྱར་ཁའི་སྨྱན་བྱུས་ཀྱི་ཚ་ཚད་ 28.7°C ལས་བརྒལ་མི་སྲིད།
• སྐྱེ་སའི་མཐོ་ཚད། མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད 200–758 རྨིད། གཙོ་གནད་ཇ་ཞིང་ (ཧྭང་ལིང་། ཐྰ་ཧྲན། མའེ་ཀའོ་ཁོའུ།) ནི་མཐོ་ཚད 500–700 རྨིད་བར་གནས།
• ས་རྡོ། སྐྱུར་མྱུལ་གྱི་སེར་པོའི་དང་སེར་དཀར་གྱི་འདམ་ས། (黄泥沙土, pH 5.5–6.5) བརླན་ཞིང་འཇིག་པའི་རྡོ་རིགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྟེང་དུ་གྲུབ། སྐྱེ་ལྡན་དངོས་རྫས་ (organic matter) ཀྱི་གྲངས་ཀ ≥2.5%། ས་རྡོར་ལྕགས་ (iron) དང་ཟིང་ (zinc) སེ་ལི་ནིམ་ (selenium) བཅས་ཕྱུག སོ་ཐལ་གྱི་རིམ་གཏིང་ཟབ་པ་དང་། བུ་ཡུག་པའི་གྲུབ་སྟངས། ཆུ་རྒྱུག་པའི་ནུས་པ་ལེགས་པོ་བཅས་ཡོད།
• གནམ་གཤིས། མཚོ་མཐའི་་རླུང་ཆུའི་གནམ་གཤིས། དུས་འཁོར་གསལ་པོ་ཡོད། ལོ་སྨྱན་ཚ་ཚད 15.2°C། ལོ་རེའི་ཆར་ཆུའི་ཚད་གཞི 1400–1800 ཧའོ་རྨིད། སྤྲིན་དང་ན་བུན་གྱི་ཉིན་མོ་ལོ་རེར 180 ལྷག་ཡོད་པ་དང་། ཁ་ཐོར་བའི་འོད་ཀྱི་བསྡུར་ཚད 70% ལས་བརྒལ། འདིས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་དང་དྲི་ཞིམ་གྱི་དངོས་རྫས་གསོག་འཇོག་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་སྤྲད་ཡོད་དེ། མོ་གན་ཧྲན་གྱི་དཔྱིད་ཇར་རང་དབང་གི་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ 6% ཡོད་པ་ནི་སྲིད་གཞི་བརྒལ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན།
• ཁྱད་པར། སྨྱུག་ནགས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་“གྲིབ་གཟུག་པ” (ཇ་པན་གྱི་ཇ་གསོ་སྐྱོང་གི་ཀ་བུ་སེ་ (kabuse) ལག་རྩལ་དང་འདྲ་བ) ཀྱི་ལས་འགན་བཞེས་ཏེ་དྲང་པོའི་ཉི་འོད་ཚགས་པར་བྱེད། ས་ཁུལ་འདིའི་ཆུ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་རིམ་པ་དང་པོར་གཏོགས། བཟོ་ལས་ཁག་སྤངས་ཡོད།

༥. ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལག་རྩལ།

སེར་ཆའི་ངོས་ནས་མོ་གན་ཧོང་ཡའི་ལག་རྩལ་དེ་ “边烘边闷，固质挥香” (སྲིད་བཞིན་དུ་མེན་བྱེད། དངོས་རྫས་བརྟན་པར་བྱེད་ཅིང་དྲི་ཞིམ་ཕྱིར་འདོན) ཞེས་པའི་གཞི་རྩ་དེས་མཚོན། ཐོན་སྐྱེད་དུ་རིམ་པ་བརྒྱད་ཡོད།

• སོས་པ་དང་རླན་ཉམས་པར་གཏོང་བ (鲜叶摊青 — xiān yè tān qīng): གསར་དུ་བསྡུས་པའི་མྱུག་ཏོ་རྣམས་སྲབ་ཙམ་གྱི་རིམ་པར་སྨྱུག་མའི་ཚགས་བུའམ་རླུང་འགྲོ་སའི་སྣོད་བུར་ཆུ་ཚོད ༤–༦ གཞག རླན་ཉམས་པར་གཏོང་སྐབས་བོར་བདག་ཚད་ 13–18% ཡིན། ལས་འགན་ནི་རླན་པ་ཆ་ཤས་ཕྱིར་འདོན་དང་། སྨིན་རྫས་ (enzyme) སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་ལོ་མ་སྔོན་འགྲོ་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ་ཡིན། དྲང་པོའི་ཉི་འོད་ཞུགས་མི་ཆོག ཁག་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་ཆ་སོ་སོར་རླན་ཉམས་པར་གཏོང་དགོས།
• “སྔོ་ཞིང་གསོད་པ” (杀青 — shā qīng): ལག་པས་ཞང་ཁོག་ཏུ་བསྲེགས་པའི་ལས། (手工抛炒, shǒugōng pāo chǎo) ཚ་ཚད་ 180°C ཙམ། རྩ་དོན་ནི་“ཚ་ཚད་མཐོ་བ། མགྱོགས་པར་བཅོས་བསྒྱུར” ཞེས་པ་སྟེ། ལོ་མའི་སྔོ་མདོག་སྲུང་བ་ཡིན། བོར་བདག་ཚད་ 40–45%། ཞིབ་པོའི་མྱུག་ཏོར་ཤིན་ཏུ་བག་ཡོད་པའི་ལག་རྩལ་དགོས་ཏེ། སྨུག་པོའི་རྩ་ལག་དང་། མུར་བའི་མཐའ། ཚ་ཚད་སྙོམས་མེད་པ་བཅས་མི་རུང་། 杀青་མཇུག་ལམ་སང་བསིལ་བར་བཞག
• བཅར་བ (揉捻 — róuniǎn): ཡང་ཡང་གི་བཅར་བ་“ཡང་བ → ལྗིད་པ → ཡང་བ” (轻—重—轻) ཀྱི་གནོན་ཤུགས་བརྒྱུད་བྱེད་པ་སྟེ། དབྱིབས་སུ་“太极抱球” (ཐའེ་ཅིའི་རིལ་བོར་འཁྱིལ་བ) ལྟ་བུ་ཡིན། ལས་འགན་ནི་མྱུག་ཏོ་དམ་པོའི་རྒྱུད་བུའི་དབྱིབས་སུ་གྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞིབ་པོའི་རྒྱུ་ཆར་གནོད་པ་མི་བཟོ་བ་ཡིན། ཡིད་འཕྲོག་རིགས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་བཅར་བའི་བསྡུར་ཚད་ 85–95% ཡོད།
• ཚ་ལངས་ཀྱི་མེན་ཧྥང / མེན་ཧྥང (加温闷黄 — jiā wēn mèn huáng): སེར་ཆའི་ངོས་ནས་སྔོ་ཆ་ལས་ཁྱད་པར་བའི་གལ་ཆེའི་རིམ་པ་ཡིན། བཅར་བའི་མྱུག་ཏོ་རྣམས་རས་ནང་དུ་དཀྲིས་ཏེ་བསྡམས་པའི་“ཇའི་རིལ་བུ” (茶团, chá tuán) གྲུབ། རིལ་བུ་དེ་དག་སྨྱུག་མའི་ཚགས་བུ (竹制大箩筐) ནང་དུ་བཞག་སྟེ། ཇ་སྡོང་གི་ཤིང་པགས་སམ་གང་ཐན (冈炭, gāng tàn) ལས་བྱུང་བའི་དྲོད་འཇམ་པོའི་སྟེང་དུ་བཞག ཚ་ཚད་ནན་ཏན་དུ་ 60–70°C དམ་བཅད་བྱེད་དགོས། མེན་པའི་དུས་ཡུན་ནི་ཆུ་ཚོད ༤༠ ཙམ་ཡིན་ལ། དུས་དེར་བཟོ་བས་རྒྱུན་དུ་རིལ་བུ་ཕྱིར་སྐོར་བྱས་ཏེ་མདོག་དང་དྲི་ཞིམ་ལ་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད། མེན་ཧྥང་གི་དུས་སུ་ཚ་བ་དང་རླན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཁློ་རོ་ཕིལ་ (chlorophyll) མནན་མེད་པར་ཞིག་པ་དང་། ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ་ (polyphenols) ཆ་ཤས་གཉེར་འགྱུར་བྱུང་བས། སེར་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སེར་མདོག་དང་མངར་ཞིང་གཙང་མའི་དྲི་ཞིམ་གྲུབ། དུས་ཡུན་ལྷག་ན་ཁ་བསྐྱུར་དང་དྭངས་མེད་ཀྱི་ཇ་ཁ་འབྱུང་ཞིང་། དུས་ཡུན་ཚང་མིན་ན་“སེར” གྱི་ཁྱད་ཆོས་མི་འབྱུང་། རིམ་པ་འདི་འཕྲུལ་ཆས་སུ་མི་རུང་བར་བཟོ་བའི་ལག་རྩལ་ཁོ་ནར་རག་ལས་ཡོད།
• དང་པོའི་སྐམ་སྲིད (初烘 — chū hōng): རླན་པ་ཉུང་དུ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་མགྱོགས་པར་སྐམ་སྲིད་བྱེད།
• དབྱིབས་གཏོང་བ (做形 — zuò xíng): མཐའ་མའི་དབྱིབས་སྤྲོད་པ་སྟེ། དམ་ཞིང་སྲབ་པའི་རྒྱུད་བུ་དང་། “པད་མའི་སྙིང་པོ” (似莲心, sì liánxīn) དང་འདྲ་བ།
• མཐའ་མའི་སྐམ་སྲིད (足干 — zú gān): རླན་པའི་ཚད་ ≤6.5% ཡོང་བར་སྐམ་སྲིད། གང་ཐན (སོལ་བའི་ཚ་ཁ) མ་གཏོགས་གློག་སྐམ་ཡོ་བྱད་སྤྱོད་མི་ཆོག་པ་ནི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་ཚད་གཞིར་བཀོད་ཡོད། ཚ་ཚད་དམའ་བའི་སོལ་སྐམ་གྱིས་དྲི་ཞིམ་གཙང་མར་གནས་པར་བྱེད།
• གྲུབ་ཇའི་ཁྱད་དབྱེ (干茶整理 — gān chá zhěnglǐ): ཚགས་འདེམས་དང་བོར་བདག་། ཁག་དབྱེ་བྱེད།

བརྗོད་བྱ། སྔོ་ཆའི་ངོས (绿茶类) ནི་གོ་རིམ་ཆ་ཚང་མཚུངས་ཀྱང་མེན་ཧྥང་གི་རིམ་པ་མི་འཇུག་པ་སྟེ། བཅར་བའི་མཇུག་ལམ་སང་དང་པོའི་སྐམ་སྲིད་དུ་སོང་། དེའི་གཞི་རྩ་ནི་ “火里抢金，定色挥香” (“མེའི་ནང་ནས་གསེར་འཕྲོག མདོག་ཐག་གཅོད་ཅིང་དྲི་ཞིམ་འདོན”) ཞེས་པའོ།

༦. དབང་པོའི་ཁྱད་པར།

སེར་ཆའི་ངོས (黄茶类):

• སྐམ་ལོ་མའི་ཕྱི་དབྱིབས། ཕྲ་ཞིང་དམ་པ། ཅུང་ཟད་གུག་པའི་རྒྱུད་བུ་དང་། དབྱིབས་སུ་པད་མའི་སྙིང་པོ་དང་འདྲ་བ (细紧略曲似莲心)། དཀར་པོ་དང་གསེར་མདོག་གི་སྤུ་ལོང་མང་བ (显毫)། མདོག་ནི་འཇམ་པོའི་སེར་མདོག་ཅན་དང་སྣུམ་ལྡན་གྱི་མདངས (嫩黄油润) ཡོད།
• སྐམ་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ། གཙང་མ་དང་མངར་ཆུང་། སྨྱུག་མ་གསར་པ་དང་། སྦྲང་རྩི། སྣུམ་ཆུང་གི་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་བཅས་ལྡན།
• ཇ་ཁའི་དྲི་ཞིམ། འཇམ་པོ། “清甜香” (གཙང་མར་མངར་བའི་དྲི) — གཙང་ཞིང་མངར། ཡིད་འཕྲོག་ཤོས་ཀྱི་རིགས་ལ་ “嫩香” (གཞོན་ནུའི་དྲི) ཟེར་བའི་བསིལ་ལྗོངས་ཀྱི་དྲི་ཞིམ་གསལ་པོ་འབྱུང་། ལོ་ཟླ་བསྒོམས་པའི་དཔེ་མཚོན་ལ་ “玉米香” (འོ་མའི་ཀོང་ཙེའི་དྲི) ཞེས་པའི་ཚ་འཇམ་གྱི་དྲི་ཐོན།
• རོ། 甘醇 (གན་ཆུན) — མངར་ཞིང་འཇམ་པོ། དར་གྱི་རེག་ཚོར་ལྡན། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཀྱི་གྲངས་ཀ་མཐོ་བས་ཀྲུང་གོའི་སེར་ཆའི་ནང་དུ་དཀོན་པའི་ཨུ་མ་མི་ (umami) ཡི་རོ་གསལ་པོར་འབྱུང་། བསྐྱུར་རོ་ཕལ་ཆེར་མེད་དེ། མེན་ཧྥང་གི་རིམ་པས་ཀ་ཏེ་ཆིན་ (catechins) འཇམ་པོར་བཅོས་ཤིང་ L-theanine ཡི་མངར་རོ་མི་གཏོར། མཇུག་རོ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་། མངར་བའི་“ཕྱིར་ལོག” (回甘) ཡོད། རོ་ནི་ “鲜醇甘爽” (བསིལ་ལྡན། འཇམ་པོ། མངར་བ། སེམས་གསོ) ཞེས་བཤད།
• ཇ་ཁའི་མདོག འཇམ་པོའི་སེར་མདོག་དང་། དྭངས་ཤིང་གསལ་བའི་མདངས (嫩黄明亮) ལྡན། ལོ་མ་ཆེ་བའི་སེར་ཆ (大叶青, 黄大茶) ལས་མངོན་གསལ་དུ་ཞོལ།
• ཇའི་གཞི་མ (བཏུངས་ཟིན་པའི་ལོ་མ): ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་འཇམ་པོའི་སེར་མྱུག་ཏོ་ཞིག་སྒྲིག་པ་ལྟ་བུར་འདུས་ (嫩匀成朵、嫩黄明亮) ཡོད། ཇའི་གཞི་མ་ཚད་སྙོམས་ཡིན་པ་ནི་ཁག་དབྱེ་ཡང་དག་པའི་རྟགས་ཡིན།

༧. རྫས་འགྱུར་གྱི་ཆ་ཚད།

• ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ། ཇའི་ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ་ (polyphenols) ཀྱི་གྲངས་ཀ་སྐམ་དངོས་རྫས་ཀྱི ≥25% ཡོད། མེན་ཧྥང་གི་རིམ་པས་ཀ་ཏེ་ཆིན་ཆ་ཤས་གཉེར་འགྱུར་བྱས་ཏེ། བསྐྱུར་རོ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་གཟུགས་ཟིན་གྱི་ནུས་པ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད། “ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ / ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས” ཀྱི་བསྡུར་ཚད་སྔོ་ཆ་ལས་དམའ་བས་རོ་འཇམ་པོ་ཡོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན།
• ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས། སྐམ་དངོས་རྫས་ཀྱི་ 3–6% — ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་སྨྱུག་ནགས་ཀྱི་གྲིབ་གཟུག་དང་མཐོ་སྒང་གི་གནམ་གཤིས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། གཙོ་བོའི་ཆ་རྫས་ནི་ L-theanine ཡིན་པ་དང་། མངར་རོ་དང་ཨུ་མ་མི། ལྷོད་པའི་ཕན་ནུས་བཅས་ལ་འགན་འཁུར། ཧྭང་ལིང་ཇ་ཞིང་གི་དཔྱིད་བསྡུས་སུ་ 6% ཟིན་ཐུབ་པ་དེ་སྔོ་ཆའི་སྨྱན་བྱུས (2–3%) ལས་གཉིས་ལྡན་ཡོད།
• ཨལ་ཀ་ལོའི་ (alkaloids): ཀོ་ཕེ་ཡིན་ (caffeine) — སྐམ་དངོས་རྫས་ཀྱི་ 2–3.5%། L-theanine དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བས་འཇམ་ཞིང་ཡུན་རིང་གི་སེམས་གསོའི་ནུས་པ་སྤྲོད་ཅིང་། འཚབ་འཚུབ་ཀྱི་སྐུལ་སློང་མི་བྱེད།
• ཝི་ཏ་མིན། ཝི་ཏ་མིན་ C (ཞིབ་པོའི་མྱུག་ཏོར་བག་ཡོད་པའི་ལག་རྩལ་སྤྱོད་པས་སེར་ཆའི་རིགས་གཞན་ལས་མཐོ)། ཝི་ཏ་མིན་ B རིགས།
• གཏེར་རྫས། ཕོ་ཏ་སིམ། (potassium) ཟིང་། (zinc) སེ་ལི་ནིམ། (selenium) ཕློ་རིན། (fluorine) མག་ནི་སིམ། (magnesium) སེ་ལི་ནིམ་ནི་མོ་གན་ཧྲན་གྱི་རི་བོའི་ས་རྡོ་ནས་འོང་བ་ཡིན།
• ཞལ་འཇུ་སྐྱེད་པའི་སྨིན་རྫས། མེན་ཧྥང་གི་རིམ་པས་ཞལ་འཇུ་སྐྱེད་པའི་སྨིན་རྫས (消化酶) ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཏེ་གྲུབ་ཇའི་ནང་དུ་གནས་ཡོད།

༨. ཕན་པའི་ཁྱད་ཆོས།

• ཞལ་འཇུ་ལེགས་པར་གཏོང་བ། མེན་ཧྥང་གི་སྐབས་སུ་གྲུབ་པའི་ཞལ་འཇུ་སྐྱེད་པའི་སྨིན་རྫས་ཀྱིས་ཟས་ཞིག་གཏོང་བར་རོགས་རམ་བྱེད། སྲོལ་རྒྱུན་དུ་མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་ཟས་མཇུག་ལྗིད་པོ་ཚོར་བ་དང་། ལྟོ་བ་སྐྲངས་པ། ཞལ་འཇུ་ཞན་པ་བཅས་ལ་སྦྱར་འོས་སུ་གསུངས།
• འཇམ་པོའི་སེམས་གསོའི་ནུས་པ། L-theanine གི་མཐོ་བའི་གྲངས་ཀ་དང་ཀོ་ཕེ་ཡིན་གྱི་ཚད་ལྡན་གྲངས་ཀ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ “ཞི་བདེའི་སེམས་གསོ” ཞེས་བརྗོད་ཆོག་པའི་གནས་སྟངས་སུ་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་གཅིག་ཏུ་གཅོད་པའི་མཐོ་རིམ་སྤྲོད་ཅིང་། སེམས་ཁྲལ་མི་བྱེད།
• ལྟོ་བར་ཕན་པ། སྔོ་ཆ་དང་བསྡུར་ན། མེན་ཧྥང་གིས་རྫས་དྲག་པོའི་ཀ་ཏེ་ཆིན་གྱི་གྲངས་ཀ་ཉུང་དུ་གཏོང་བས། སེར་ཆའི་ངོས་ནས་མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་ལྟོ་བ་མཉེན་པོ་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་ལ་དེ་བས་འཚམས།
• གཟུགས་ཟིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ། ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ་དང་ཀ་ཏེ་ཆིན་གྱིས་རང་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲན་ (free radicals) མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྲ་ཕུང་གི་བདེ་ཐང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད།
• ཚ་དྲོད་འཁོར་སྐྱོང་། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྒྱ་ནག་གསོ་རིག་དུ་མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་“བསིལ་རང་” (凉性) ཅན་གྱི་ཇར་གཏོགས་པ་དང་། “ཚ་བ་སེལ་ཞིང་ཚ་གདུང་འཇོམས” (清热解暑) ཀྱི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་སྲོལ་ཡོད།
• མིག་ལ་ཕན་པ། ཝི་ཏ་མིན་ C དང་ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ་མིག་གི་བདེ་ཐང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པར་བརྗོད། སྲོལ་རྒྱུན་གསོ་རིག་དུ་སེར་ཆས་“མཆིན་པ་གསལ་བཅད་ཅིང་མིག་གསལ་བར་བྱེད” (清肝明目) ཅེས་གྲགས།
• རྫས་འགྱུར་ (metabolism) ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། ཕོ་ལི་ཕི་ནོལ་གྱིས་ཞག་རྫས་ཀྱི་རྫས་འགྱུར་མགྱོགས་སུ་གཏོང་།

༩. ཇ་བཏུང་བ།

• ཆུའི་ཚ་ཚད། སེར་ཆའི་ངོས་ལ་ 85–90°C། སྔོ་ཆའི་ངོས་ལ་ 80–85°C། ཆུ་འཁོལ་མི་རུང་སྟེ། འཇམ་པོའི་མྱུག་ཏོ་ཚ་ཚད་མཐོ་དྲགས་པས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཞིག་པ་དང་བསྐྱུར་རོ་སློང་བར་བྱེད།
• ཇའི་ཚད་གཞི། ཆུ་ཧའོ་རྨིད ༡༥༠ ལ་ཇ་སྲན ༣ (བསྡུར་ཚད 1:50)།
• སྣོད་བུ། ཞེལ་དམ་ཤེལ་ཁུག (玻璃杯, bōlí bēi) — མྱུག་ཏོའི་“གར་སྟེགས” ལ་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དོན་དུ། ཇ་བཏུང་སྐབས་ཡར་ལྡང་། མར་བབས། ཡང་བསྐྱར་ཡར་ལྡང་བཅས་ཀྱི་ཡིད་འཕྲོག་པའི་རྣམ་པ་མངོན། དེ་བཞིན་དཀར་པོའི་ཚ་རྫས་ཀྱི་གའེ་ཝན (白瓷盖碗) ཀྱང་འཚམས་ཏེ། དེས་ཇའི་དྲི་ཞིམ་དེ་བས་གསལ་པོར་འདོན།
• བྱེད་རིམ།
  1. ཆུ་འཁོལ་གྱིས་སྣོད་བུ་དྲོ་ཁ་བྱས་ཏེ་ཆུ་འདོར།
  2. ཇ་སྲན ༣ བླུགས། དྲོ་ཁ་བྱས་པའི་མྱུག་ཏོའི་དྲི་ཞིམ་དབུགས་ཀྱིས་འཐུང་།
  3. ཆུ་ (85–90°C) བླུགས་ཏེ་སྣོད་བུའི་གསུམ་ཆ་ཞིག་ལྷག་པར་བྱས། ཡང་པོའི་སྒོར་འགུལ་གྱིས་མྱུག་ཏོ་ཡོངས་ལ་རླན་པར་བྱས (རུན་ཇ་ (润茶, rùnchá) ཞེས་པའི་ཐབས་ལམ)། སྐར་ཆ ༡༥–༢༠ བསྒུག
  4. ཆུ་ཚང་པོར་བླུགས། དང་པོའི་བཏུང་གི་དོན་དུ་སྐར་ཆ་ཚོད ༡–༢ བསྒུག
  5. ཇ་ཁའི་མདོག་དང་དྲི་ཞིམ་ལ་དཔྱད། ལྷོད་ལྷོད་ཀྱིས་དལ་བུར་འཐུང་།
  6. ཡང་བསྐྱར་བཏུང་བ། ཐེངས ༣–༥ བར་བཏུང་ཆོག་པ་དང་། ཐེངས་རེར་སྐར་ཆ ༣༠ ཡར་རྒྱས་བྱེད།

༡༠. ཉར་ཚགས།

མོ་གན་ཧོང་ཡའི་ཞིབ་པོའི་མྱུག་ཏོ་ཉར་ཚགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་མཉེན་པོ་ཡོད། ལེགས་ཤོས་ནི་རླུང་སྲུང་ཅན་གྱི་ཐུམ་སྒྲིལ (ཝ་ལྷ་ཤོག་གི་ཁུག་མ་ལྕགས་ཀྱི་ཌབ་བམ་ཚ་རྫས་ཀྱི་ཏོའུ) དུ་བསྒྲིལ་ནས་འཁྱག་སྒམ་དུ་ཚ་ཚད 0–5°C ཡོད་པའི་སར་དྲི་ཞིམ་ཆེ་བའི་ཟས་རིགས་དང་ལོགས་སུ་བཞག་ན་ལེགས། ཁང་པའི་ཚ་ཚད་དུ་མུན་ནག་དང་སྐམ་སའི་སར་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཆོག་ཀྱང་། དུས་ཚོད་ཐུང་ངུར་འགྲོ། ཇའི་དགྲ་བོ་ནི་རླན་པ་དང་། དྲང་པོའི་ཉི་འོད། ཚ་བ། ཕྱིའི་དྲི། དབྱང་རྫས་ (oxygen) བཅས་ཡིན། སེར་ཆའི་ངོས་ནི་འཁྱག་སྒམ་དུ་བཞག་ན་ཟླ ༣༦ ཡན་གྱི་སྤུས་ཚད་སྲུང་ཐུབ་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ལོ་ཟླ་བསྒོམས་པའི་དུས་སུ་ “玉米香” (འོ་མའི་ཀོང་ཙེའི་དྲི) ཞེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དྲི་ཞིམ་འཕེལ་ཞིང་། དེ་ནི་བརྡར་ཤས་ཀྱིས་སྨིན་ཚད་ཀྱི་རྟགས་སུ་འཛིན། སྔོ་ཆའི་ངོས་ནི་ཟླ ༡༢–༡༨ ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཡུན་འགྲོ་བཞིན་བསིལ་ཆ་ཉམས་པར་འགྱུར།

༡༡. རིན་གོང་དང་བརྫུས་མ།

མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་དཀོན་ཞིང་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་ཇ་ཡིན། སེར་ཆའི་ངོས་ནི་ཐོན་ཚད་བཅད་ཁྲོམ་(སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ ༢༠% ཙམ) བྱས་ཡོད་པས། སྔོ་ཆ་ལས་རིན་གོང་ཧ་ཅང་ཆེ། སེར་ཆའི་ངོས་ནས་མོ་གན་ཧོང་ཡའི་ཡིད་འཕྲོག་རིགས་ཀྱི་རིན་གོང་ནི་ཅིན་ (500 སྲན) རེར་ཡོན་སྒོར ༡༥༠༠ ཡན་ནས་ཡོད། སྔོ་ཆའི་ངོས་ཀྱི་རིན་གོང་དེ་ལས་བརླན། རིན་གོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ནི། ཁག་དབྱེ (芽茶 > 梅尖)། བསྡུས་པའི་ལོ། ཇ་ཞིང་གི་ས་ཆ (ཧྭང་ལིང་། ཐྰ་ཧྲན།) དང་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ཀྱི་ལག་ཁྱེར་ཡོད་མེད་བཅས་ཡིན།

• བརྫུས་མ་སྤང་ཐབས།
  • རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས (国家农产品地理标志) ཀྱི་རྟགས་བྱང་ལྡན་པའི་ཆེད་ལས་ཇ་ཚོང་ཁང་ནས་ཉོས། ༢༠༡༧ ལོ་ནས་ཚོང་རྟགས་ལག་ཁྱེར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
  • དབྱིབས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད། དངོས་གནས་ཀྱི་མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་ཕྲ་ཞིང་དམ་པའི་རྒྱུད་བུ་དང་། “པད་མའི་སྙིང་པོའི་དབྱིབས” ལྡན་པ། སྤུ་ལོང་མང་བ་ཡིན། ཆེ་ཞིང་ཉག་པའི་ལོ་མ་ནི་ཇ་དེ་མིན།
  • སེར་ཆའི་ངོས་ཀྱི་སྐམ་ལོ་མའི་མདོག་ནི་འཇམ་པོའི་སེར་མདོག (དམར་སྔོ་མིན) ཡིན། གལ་ཏེ་ལོ་མའི་མདོག་སྔོ་ཆག་ཆག་ཡིན་ན། སེར་ཆའི་མིང་ཐོག་ནས་སྔོ་ཆ་བཙོང་བ་ཡིན་ཡོང་བ་སྲིད།
  • ཇ་ཁ་ནི་“嫩黄明亮” (འཇམ་པོའི་སེར་མདོག་དང་དྭངས་ཤིང་གསལ་བ) ཡིན་དགོས། གསལ་མེད་དམ་དྭངས་མེད། ཡང་ན་སྔོ་ཆག་ཆག་གི་ཇ་ཁ་ཡིན་ན་དོགས་པ་སློང་རྒྱུ་ཡོད།
  • “སེར” མོ་གན་ཧོང་ཡའི་རིན་གོང་དོགས་ཅན་གྱིས་དམའ་བ (ཅིན་རེར་ཡོན་སྒོར ༥༠༠ མན་ཆ) ཡིན་ན། ཕལ་ཆེར་སེར་ཆའི་མིང་ཐོག་ནས་སྔོ་ཆ་བཙོང་བ་ཡིན་ནུས་ཆེ།

༡༢. སྤྲོ་སྣང་གི་དངོས་དོན།

• ཏེ་ཆིང་རྫོང་གི་ཧྲའོ་ཧྲན་དགོན་པའི་བན་དེ་ཧྥ་ཡོའུ་ནི། ལུ་ཡུས་《ཆ་ཅིང་》གི་“བྱ་བ་བདུན” (七之事) ལེའུར་བཀོད་པའི་ནང་པའི་ཇ་བཏུང་མཁས་པ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན། འདིས་མོ་གན་ཧྲན་ནི་སྤྱི་ལོ་ལྔ་པའི་དུས་རབས་ནས་བཟུང་ཡིག་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཇའི་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་རྙིང་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
• ༡༩༨༧ལོར་དགེ་རྒན་ཀྲོང་ཝན་ཕྭང་མོ་གན་ཧྲན་གྱི་“ཇ་མིའི་རི་ཁང” (茶人山庄) དུ་མགྲོན་དུ་ཕེབས་སྐབས་བྲིས་པའི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡིག་རྙིང་དུ་ “泉水沏黄芽，清香诱客家” (ཆུ་མིག་གི་ཆུས་ཧོང་ཡ་བཏུངས་པས། དྲི་ཞིམ་གཙང་མས་མགྲོན་པོ་ཁང་པར་འགུག) ཅེས་གསལ། ཇ་འདི་ལ་ “名茶中之佳品” (མིང་ཆའི་ནང་གི་ལེགས་ཤོས) ཞེས་མཚན་གསོལ།
• ༡༩ དུས་རབས་མཇུག་དང་ ༢༠ དུས་རབས་དང་པོའི (ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཁྲལ་ཁང་གི་དུས་རབས) མོ་གན་ཧྲན་གྱི་རྙིང་པའི་འཕྲིན་བྱང་སྟེང་དུ་ “MoKanShan — Tea Plantation” ཞེས་ཇ་བཟོ་བ་ལས་ཀར་ཞུགས་པའི་རི་མོ་དང་བཅས་པ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། དེའི་དུས་སུ་མོ་གན་ཧྲན་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཕོ་ཉ་དང་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱར་གནས་སྐྱིད་པའི་ས་གནས་སུ་གྲགས་ཤིང་། ས་གནས་ཀྱི་ཇ་ནི་ཡོ་རོབ་ཀྱི་འཐུང་ཡག་དང་མཉམ་དུ་མགྲོན་པོར་འབུལ་སྲོལ་ཡོད།
• ཐྰ་ཧྲན་ (塔山) རི་བོའི་རྙིང་ཤོས་ཀྱི་ཇ་སྡོང་དེ་དག་གི་ལོ་ན་ ༡༠༠–༨༠༠ ཡིན་པར་ཞིབ་འཇལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་མོ་གན་ཧྲན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཇ་ཞིང་ཡིན། ཧྭང་ལིང་ཨང་དང་པོ་རིགས་ཀྱི་མ་སྡོང་ནི་ལོ་ ༡༠༠ ལྷག་སོང་བ་དང་། དེ་ལས་ཡལ་ག་བཏགས་པའི་སྡོང་ཚང་མ་བྱུང་བ་ཡིན།
• མོ་གན་ཧྲན་གྱི་སྨྱུག་ནགས (ནགས་ཁེབས་ཀྱི་ ༩༢%) ནི་ཇ་པན་གྱི་ཀ་བུ་སེ (被せ) ལག་རྩལ་དང་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གྱི“གྲིབ་གཟུག་པ” ཞིག་གི་ལས་འགན་བཞེས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཇ་པན་དུ་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་གྲིབ་མ་བཟོ་བ (རས། དྲ་བ) ཡིན་ན། མོ་གན་ཧྲན་དུ་རང་བྱུང་གིས་དེ་བྱེད་པ་སྟེ། སྨྱུག་མའི་མཐོ་བའི་ཡལ་ག་ཚགས་མས་འོད་འཚགས་པས་སོ།།

༡༣. སེར་ཆ་གཞན་དང་བསྡུར་ན།

• ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན (君山银针, Jūnshān Yín Zhēn): གཉིས་ཀ་ “黄芽茶” ཡིན་ཀྱང་། ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ནི་ཧུ་ནན་གྱི་དུང་ཏིང་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཐོན་པ་དང་། ཆེ་ཞིང་དྲང་པོའི་མྱུག་ཏོ་སྤྱོད་ཅིང་། ཇ་བཏུང་སྐབས་གྲགས་ཅན་གྱི“ཡར་མར་ལྡང་བབ་གསུམ” གྱི་གར་སྟོན་བྱེད། ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་རོ་ནི་སྣུམ་ལྡན་དང་རྒྱས་པ་ལྡན་ལ། མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་དེ་ལས་ཞིབ་ཅིང་བསིལ་བ། མེ་ཏོག་དང་སྨྱུག་མའི་དྲི་ཞིམ་གསལ་བ་ལྡན།
• མེང་ཏིང་ཧོང་ཡ (蒙顶黄芽, Méngdǐng Huáng Yá): སི་ཁྲོན་གྱི“སྤུན་ཟླ” ཡིན་པ་དང་། འདིའང་མྱུག་ཏོ་ནས་བཟོ། མེང་ཏིང་ཧོང་ཡར་མངར་རོ་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་གསལ་བ་ལྡན་ལ། མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་བསིལ་བ་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི། “སྨྱུག” གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། མེང་ཏིང་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཇའི་གོ་གནས་ཡོད་ལ། མོ་གན་ནི་མཁས་པ་ཞིབ་འཇུག་པའི་ཇ་ཡིན།
• ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཡ (霍山黄芽, Huòshān Huáng Yá): ཨན་ཧུའེ་གི་སེར་ཆ་ཡིན་པ་དང་། འདིའང་མྱུག་ཏོ་དང་གཞོན་ནུའི་ལོ་མ་ལས་བཟོ། མོ་གན་དང་བསྡུར་ན་ཅུང་ཟད་བསྐྱུར་རོ་ཆེ་བ་དང་“རྩྭ” གི་དྲི་ལྡན། མངར་རོའི་གསལ་ཆ་ཉུང་། ཧོ་ཧྲན་ལ་“སེར ཡང་ན་སྔོ” གི་དཀའ་ངལ་ཉུང་ཞིང་། སེར་ཆ་ཞེས་པའི་ངོ་བོ་དེ་བས་བརྟན་པོ་ཡོད།
• ཏ་ཡེ་ཆིང (大叶青, Dàyèqīng): ཀོང་ཏུང་གི་ལོ་མ་ཆེ་བའི་སེར་ཆ (黄大茶) ཡིན། རྩ་བའི་ཐོག་ནས་བརྗིད་ཆ་མི་འདྲ་བ་སྟེ། དམ་ཞིང་ལྗིད་པ། འབྲས་ཆང་གི་དྲི། སྲིད་པའི་པགས་པའི་དྲི་བཅས་ལྡན་པ་དང་། དེ་ནི་ཞིབ་ཅིང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལྡན་པའི་མོ་གན་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་གནས། ཇ་འདི་གཉིས་བསྡུར་ན་“སེར་ཆ” ཞེས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཇི་ཙམ་ཆེ་བ་མངོན་གསལ་དུ་མཚོན་ཐུབ།

མཇུག་བསྡོམས།

མོ་གན་ཧོང་ཡ་ནི་ཞི་འཇགས་དང་སྨྱུག་མའི་གྲིབ་མའི་ཇ་ཡིན་པ་དང་། རི་བོའི་ན་བུན་དང་ཆུ་མིག་གི་ཆུའི་ཇ། མོ་གན་ཧྲན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྔའི་ཁུར་འཁྱེར་བའི་ཇ་ཡིན། དེའི་འཇམ་ཞིང་མངར་བའི་རོ་དང་། ཞིབ་པོའི་སྨྱུག་མའི་དྲི་ཞིམ་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ལྡན་པ། དྭངས་ཤིང་གསལ་བའི་གསེར་མདོག་གི་ཇ་ཁ། སྦྲང་རྩི་དང་། གཞོན་ནུའི་སྔོ་ཞིང་། སྔ་དྲོའི་བསིལ་དྲོད་བཅས་འདྲེས་པའི་དྲི་ཞིམ་འདི་དག་ཀུན་གྱིས་སྔོ་ཆ་དང་དཀར་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་མི་སྤྲོད་པའི་ཉམས་མྱོང་སྟེར་བ་ཡིན། དེ་ནི་དལ་བུར་བསམ་གཞིག་གི་ཇ་དང་། དུས་ཚོད་ལྷོད་པར་གྱུར་ཏེ་རི་ཁའི་རླུང་གིས་སྨྱུག་གུའི་ཡལ་ག་བསྒུལ་བའི་སྒྲ་ཐོས་ཐུབ་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་དག་གི་ཆེད་དུའོ།