མ་ཁྲེན་གུས་ཧྲན་ལྗུ་ཡ་ཆ

མ་ཁྲེན་གུས་ཧྲན་ལྗུ་ཡ་ཆ (麻城龟山绿茶, Máchéng guī shān lǜchá) ནི་ «མ་ཁྲོན་རུས་སྦལ་རིའི་ལྗང་ཆ» ཞེས་པ་སྟེ། ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་མ་ཁྲོན་ (麻城市) ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ད་པེ་ཧྲན་ (大别山) རི་རྒྱུད་ཀྱི་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ (龟峰山, Guīfēngshān, «རུས་སྦལ་སྤྱིའི་རྩེ་མོ», སྨི་ 1320) ཞེས་པའི་རི་བོའི་སྟེང་ནས་ཐོན་པའི་ལྗང་ཆ་ཞིག་ཡིན། ལུ་ཡུས་ (陆羽, Lù Yǔ) ཀྱིས་ «ཇའི་གཞུང་ལུགས» (《茶经》, Chájīng) ནང་དུ་ «黄州山谷茶生麻城县» ཞེས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་སྟེ། ཧོང་ཀྲོའུ་རི་ཁུག་གི་ཇ་ནི་མ་ཁྲོན་རྫོང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། ཏང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་གོང་མ་ཐའེ་ཙོང་ (太宗, Tàizōng, 李世民, Lǐ Shìmín) གིས་ཇར་སྙན་ངག་གི་བསྟོད་པ་སྤྲད་དེ། «龟涎煮龟茶，天下第一家» ཞེས་པ་སྟེ། རུས་སྦལ་རིའི་ཆུ་ཡིས་རུས་སྦལ་ཇ་བཏུངས་པ་ནི་གནམ་འོག་ན་ཁྱིམ་ཚང་གི་མཆོག 1999 ལོར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི «གུས་ཧྲན་ཡུན་ཝུ» (龟山云雾, «རུས་སྦལ་རིའི་སྤྲིན་ནག») ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་ «གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས» (龟山岩绿, «རུས་སྦལ་རིའི་རྡོ་གཞོང་འཇང») ཞེས་པ་བཟོས། 1962 ལོར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་དབུ་འཛིན་ཚབ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚབ་ཀྲུའུ་ཞི་ཏུང་པི་ཧྭུ (董必武, Dǒng Bìwǔ, 1886–1975) གིས་ཇར་བསྟོད་པའི་སྙན་ངག་བྲིས། 1980 ལོར་ཇ་དེ་ «རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་མཆོག་ལྔ» (全国五大名茶) ཞེས་པའི་ནང་དུ་འཛུད་པ་དང་། 2012 ལོར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གནས་ཚད་ཐོབ།

1. དབྱེ་འབྱེད་དང་འབྱུང་ཁུངས།

• རིགས: ལྗང་ཆ (绿茶, lǜchá), ཟར་མི་འགྱུར་བའི་ཆ། སྲེག་ལག་རྩལ་གྱིས་བདེ་འཇགས་བྱེད་པའི་ཐག་རིགས་ཀྱི་ལྗང་ཆ (条形绿茶, tiáoxíng lǜchá) ཡིན། ཇ་བང་གི་དབྱིབས་ནི་དམ་པོ་དང་དྲང་པོ། ཕྲ་མོ། སྤུ་ཚ་མངོན་གསལ་ཡིན (紧细圆直、锋毫显露)། རྩོམ་པ་པོའི་ལག་རྩལ་ནི་ «མེ་ཆུང་བསྲེགས་པས་ཡུན་ཐུང་བསྲེགས་ནས་མེ་ཆེན་པོས་དྲི་ཞིམ་མཐོ་རུ་གཏོང་བ» (小火长炒+旺火提香, xiǎohuǒ chángchǎo + wànghuǒ tíxiāng) ཡིན།

• རིགས་ཀྱི་གནས་ཚད: ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ཐོན་སྐྱེད (国家地理标志产品, 2012)། «རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་མཆོག་ལྔ» (全国五大名茶, 1980) གི་ཡ་གྱལ། ཞིང་ལས་དང་ས་བེད་སྤྱི་ཆུང་བཙོང་ཁུངས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་བྱ་དགའ (农牧渔业部优质奖, 1988)། རྒྱ་ནག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་ཇའི་ཞིབ་འཇུག་ཟུར་འཇུག (《中国名茶研究选集》) ནང་དུ་འཛུད་པ། ཏང་རབས་ཀྱི «གུང་ཆ» (唐代贡茶)། སུང་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་དངོས་པོ (宋代御品)། ལུ་ཡུས་ཀྱི «ཇའི་གཞུང་ལུགས» ནང་དུ་གསལ་བཤད་ཡོད། 2024 ལོའི་གནས་ཚད་ལྟར་ན། ཇ་ཞིང་རྒྱ་ཁྱོན་མུ་ 35,000 (ཧེག་ཏར་ 2,333) ཡིན་པ་དང་། ལོ་རེའི་ཐོན་སྐྱེད་ཚད་ཊན་ 150 ཡིན། སྤྱི་བསྡོམས་རིན་ཐང་ཡོའན་ 60 སྨི་ཡིན།

• འབྱུང་ཁུངས: རྒྱ་ནག་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན (湖北省, Húběi Shěng), ཧོང་ཀང་སྲིད་འཛིན་མངའ་སྡེ་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཆ (黄冈市, Huánggāng Shì), མ་ཁྲོན་རྫོང་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར (麻城市, Máchéng Shì)། ད་པེ་ཧྲན་རི་བོའི་རྒྱུད (大别山), གུས་ཧྲོན་ཧྲན་རི་བོ (龟峰山, སྨི་ 1320)། ཇ་ཐོན་པའི་ས་ཁུལ་ལྔ་ཡོད་པ་སྟེ། གུས་ཧྲན་ཇ་ཞིང (龟山茶场, «གུས་ཧྲན་ཇ་ཞིང་ཁོངས»), གུས་ཧྲན་གྲོང་ཚོ (龟山镇), སན་ཧོ་ཁོའུ་གྲོང་ཚོ (三河口镇), མུ་ཙི་ཏེན་གྲོང་ཚོ (木子店镇), ཀྲང་ཅ་ཧྥན་གྲོང་ཚོ (张家畈镇) བཅས་ཡིན།

• ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་གཞི་གྲངས: གཅིག་བསྡུར་ 31°10′ བྱང་། 115°10′ ཤར།

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་གཞི་རྟེན།

• ལོ་རྒྱུས:

མ་ཁྲོན་གྱི་ཇའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་ནང་དུ་ཡིག་ཐོག་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་སྔ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན། དཔེ་མཚོན་དང་པོ་ལུ་ཡུས་ (陆羽, 733–804) ཀྱིས་བྲིས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་གིས་ «ཇའི་གཞུང་ལུགས» (《茶经》) ནང་དུ་ «黄州山谷茶生麻城县» ཞེས་གསལ་བཤད་བྱས་པ་སྟེ། ཧོང་ཀྲོའུ་རི་ཁུག་གི་ཇ་ནི་མ་ཁྲོན་རྫོང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། དེས་མ་ཁྲོན་ནི་ «ཇའི་འཕགས་པ» རང་ངོས་ནས་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནང་དུ་བཀོད་པའི་ཉུང་ཤས་ཀྱི་ས་ཆ་ཡིན། ཏང་རབས་ (618–907) སྐབས་སུ་ཏང་གོང་མ་ཐའེ་ཙོང་ (太宗, 李世民) གིས་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ལ་ཕེབས་ཏེ་ «龟涎煮龟茶，天下第一家» ཞེས་པའི་སྙན་ངག་གི་བསྟོད་པ་བཞག་པ་སྟེ། རུས་སྦལ་རིའི་ཆུ་ཡིས་རུས་སྦལ་ཇ་བཏུངས་པ་ནི་གནམ་འོག་ན་ཁྱིམ་ཚང་གི་མཆོག «龟涎» (རུས་སྦལ་གྱི་མཆེལ་མ) ཞེས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་དེས་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་གྱི་རྡོ་ཁུག་ནས་འབྱུང་བའི་གཙང་མའི་སྨན་ཆུའི་ངོ་བོ་མཚོན་ཡོད།

སུང་རབས་ (960–1279) སྐབས་སུ་མ་ཁྲོན་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེད་ལས་སྡེ་ཚན་ཅིག་གིས་དོ་དམ་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་ཀྵོ་ཆ་ཧྲི་སི (榷茶使司, Quèchá Shǐsī, «བཙོང་སྒེར་ཇའི་ཚོང་དོ་དམ་ཁང») ཞེས་པ་སྟེ། ཕོ་བྲང་ལ་ཇ་འབུལ་བའི་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། སུང་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་དེབ «སུང་ཧྲི · ཧྲི་ཧོ་ཀྲི» (《宋史·食货志》) ནང་དུ་ «海州榷茶之所…茶善而易售» ཞེས་གསལ་བཤད་ཡོད་པ་སྟེ། ཧའེ་ཀྲོའུ་ (མ་ཁྲོན་དང་ཚོང་རྒྱུད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡིན) ནས་ཐོན་པའི་ཇ་ནི་ཉོ་ཚོང་སླ་བོ་ཡིན། ཇ་དེ་ «ཡུས་ཕིན» (御品, «གོང་མའི་དངོས་པོ») ཞེས་པའི་གོ་གནས་ཀྱིས་ཕོ་བྲང་ལ་ཕུལ་ཡོད།

1958 ལོར་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་གྱི་སྒེག་ལྷུག་སྟེང་དུ་གཞུང་གི་ཇ་རིག་ལས་ཁུངས «གུས་ཧྲན་ཇ་ཞིང» (国营龟山茶场) བཙུགས། དེའི་ལག་རྩལ་པས་ «གུས་ཧྲན་ཡུན་ཝུ» (龟山云雾, «རུས་སྦལ་རིའི་སྤྲིན་ནག») གི་ཐོན་སྐྱེད་གོམས་གཤིས་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས། 1959 ལོར་ལེགས་བཅོས་བྱས་པའི་ཇ་ «གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས» (龟山岩绿, «རུས་སྦལ་རིའི་རྡོ་གཞོང་འཇང») བཟོས་པ་དང་། 1960 ལོའི་དུས་མཇུག་ཙམ་ནས་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་བཞི་ཡི་ནང་དུ་ཚུད་ཡོད།

1962 ལོར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚབ་ཀྲུའུ་ཞི་ཏུང་པི་ཧྭུ (董必武, 1886–1975) ཞེས་པ་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་དབུ་འཛིན་ཚབ་གཅིག་པོ་དེས་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཇ་དེ་སྙན་ངག་ཏུ་བསྟོད། «昔日游击地，今为产茶区。龟峰名久著，牯岭德不孤…» — «སྔོན་གྱི་དམག་རྒྱུག་པའི་ཡུལ་དེ་དེང་ཇ་ཐོན་ཁུལ་དུ་གྱུར། རུས་སྦལ་རྩེ་མོའི་སྙན་གྲགས་ཡུན་རིང་ནས་ཡོད། གུ་ལིང་གི་གཟི་བརྗིད་ཁེར་རྐྱང་མིན།…» ཞེས་པ་སྟེ། ཏུང་པི་ཧྭུས་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ལ་ «ལུས་ཧྲན་གཉིས་པ» (第二庐山) ཞེས་མཚོན་པ་དང་། དེས་ཇ་དེར་གསར་བརྗེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཇའི་ལོ་རྒྱུས་འདྲེན་པའི་ «དམར་པོའི» ཁྱབ་ཁོངས་སྤྲད་ཡོད།

1980 ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཚོད་དཔག་ཐོག་ཇ་དེ་ «རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་མཆོག་ལྔ» (全国五大名茶) ཞེས་པའི་ནང་དུ་འཛུད་པ་ནི་དུས་དེའི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ངོས་འཛིན་ཡིན། 1988 ལོར་ «ཞིང་ལས་དང་ས་ཁུལ་གཏོང་གི་སྤུས་ཚད་བྱ་དགའ» (农牧渔业部优质奖) ཐོབ། 2005 ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཐེངས་དྲུག་པའི་ «ཀྲུང་ཆ་པེ» ཐེངས (第六届”中茶杯”全国名优茶评比一等奖) ནང་དུ་ཨང་དང་པོའི་བྱ་དགའ་ཐོབ། 2012 ལོར་གཞུང་གི་སྤུས་ཚད་དོ་དམ་ཁང་གིས་ «གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས» (龟山岩绿) ལ་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ངོས་འཛིན་བྱས། 2024 ལོའི་བར་དུ་ «གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས» ཞེས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་རིམ་པས་རྒྱལ་ཡོངས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བྱ་དགའ་ཁྱོན་ 19 ཐོབ་ཡོད།

• མཚན་གཞི:

«མ་ཁྲོན» (麻城) ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་སྟེ། བྱང་ལྷོའི་རིམ་པའི་རྒྱལ་རབས་ (420–589) དུས་སུ་སྲོལ་ཐོག་ཡིན། «གུས་ཧྲན» (龟山) ནི་ «རུས་སྦལ་རི» སྟེ་གུས་ཧྲོན་ཧྲན (龟峰山) གི་ཁ་གཉིས་བཤད་ཡིན། རི་བོ་དེ་རུས་སྦལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་དེ་སྐད་ཐོགས་པ་ཡིན། «ལྗུ་ཡ» (绿茶) ནི་ «ལྗང་ཆ» ཡིན།

• རིག་གཞུང་གི་གཞི་རྟེན:

གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ནི་མ་ཁྲོན་གྱི་ངོ་རྟགས་གཅིག་སྟེ། དབྱིབས་ཀྱིས་ «གནམ་འོག་གི་རུས་སྦལ་ཨང་དང་པོ» (天下第一龟) ཞེས་ངོས་འཛིན་བྱེད། རི་བོ་དེ་ནི་ད་པེ་ཧྲན་འཛམ་གླིང་ས་ཁམས་སྤྱི་གླིང (大别山世界地质公园) གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། 2024 ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་རིམ་པ་ 5A ཡི་གནས་ཚད་ཐོབ། རུས་སྦལ (龟, guī) ནི་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་ནང་དུ་འཕགས་མཆོག་སེམས་ཅན་བཞི་ (四灵, sìlíng) ཡི་གྲས་ཤིག་སྟེ། ཚེ་རིང་དང་ཤེས་རབ། བརྟན་པོའི་མཚོན་བྱེད་ཡིན། «རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ» སྟེང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཇ་དེའི་ལོ་མ་རེ་རེར་དེའི་མཚོན་རྟགས་ཡོད། ཐའེ་ཙོང་གི་སྙན་ངག་གི་ཚིག་སྦྱོར་ «རུས་སྦལ་གྱི་མཆེལ་མ + རུས་སྦལ་གྱི་ཇ = གནམ་འོག་ན་མཆོག» ཞེས་པ་དེས་གནའ་བོའི «ཇའི་མིང་ཐོགས» ཀྱི་དཔེ་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་མཚོན་ཡོད། དེ་ནི་ཡུལ་མིང་དང་ལྷ་སྒྲུང་། ཚོར་ཤེས་ཚུལ་བཅས་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་བ་ཡིན། དེ་མིན་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ནི་ «དམར་པོའི་ཡུལ་སྐོར» གྱི་གལ་ཆེའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དམག་འཁྲུག་སྐབས་སུ་ས་ཁུལ་དེ་དམག་རྒྱུག་པའི་རྨང་གཞི་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཏུང་པི་ཧྭུའི་སྙན་ངག་གིས་ཇ་དེ་གསར་བརྗེའི་འདས་པ་ནས་ཞི་བདེའི་ཇ་འདེབས་ལ་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་མཚོན་བྱེད་དུ་གྱུར་ཡོད།

3. བཅུད་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་དང་ཞོའི་དངོས་པོ།

• ཁྱད་རིགས / ལོ་གཞོན་རིགས: ཞོའི་དངོས་པོའི་རྨང་གཞིའི་རིགས་རྒྱུད་ནི་ས་གནས་ཀྱི་མི་འབོར་རིགས་ གུས་ཆ་-1 (龟茶一号, Guīchá Yīhào) དང་ གུས་ཆ་-2 (龟茶二号, Guīchá Èrhào) ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་བར་མ་དང་ཆུང་ངུའི་ལོ་མའི་རིགས (Camellia sinensis var. sinensis) སྟེ། གྲང་བརྟན་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་ཤ་ཚ་ཆེ་བའི་ཚེར་མ། དེ་ནས་ «གཞོན་ཉམས་འཛིན་པའི་ནུས་པ» (持嫩性强) མངོན་གསལ་དུ་ཡོད། གུས་ཧྲོན་ཧྲན་གྱི་སྒེག་ལྷུག་སྟེང་དུ་ལོ་ངོ་ 100 ལྷག་གི་རྙིང་པའི་རི་སྐྱེས་ཇ་ཤིང་ཡང་ལྷག་ཡོད། སོས་པའི་ལོ་མའི་རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲངས་ཐོ: པོ་ལི་ཕེ་ནོལ (polyphenol) 17.69%, ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས (amino acid) 4.36% (ཧོ་པེའི་ཐང་གཞིའི་ལྗང་ཆ་ལས་བརྒྱ་ཆ་ 20% མཐོ་བ)།

• ཞོ་བསྡུ: དཔྱིད་དུས་གཙོ་བོར་བསྡུ། མཐོ་གྲས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ནི་ཆིང་མིང (清明, Qīngmíng, སྤྱི་ལོའི་ཟླ་ 4 ཚེས་ 5 ཙམ) གི་སྔོན་དུ་བསྡུ། ཨང་དང་པོའི་གྲས་ནི་ཀུས་ཡུས (谷雨, Gǔyǔ, སྤྱི་ལོའི་ཟླ་ 4 ཚེས་ 20 ཙམ) གི་སྔོན་དུ་བསྡུ། མཐོ་གྲས་ཀྱི་བསྡུ་ཚད་ནི་ཚེར་མ་གཅིག་པུའམ་ཚེར་མ་གཅིག་དང་ཡལ་ག་གཅིག་གི་ཚད་ཡིན།

• གྲས་རིམ:

  • མཐོ་གྲས (特级, tèjí): ཆིང་མིང་གི་སྔོན་དུ་བསྡུས་པའི་ཚེར་མ་གཅིག་པུའམ་ཚེར་མ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིག སྤུ་ཚ་མང་པོ་ཡོད། ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་ལ «གཞོན་དྲི» (嫩香) ལྡན། རིན་གོང་ནས་སྐྱོར་ 500 ལ་ཡོའན་ 450 ཡན་ཡིན།
  • ཨང་དང་པོ (一级, yījí): ཀུས་ཡུས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བསྡུས་པའི་ཚེར་མ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིག རིན་གོང་ནས་སྐྱོར་ 500 ལ་ཡོའན་ 200–300 ཡིན།
  • ཨང་གཉིས་པ (二级, èrjí): ཚེར་མ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཉིས། མང་བོའི་གྲས་རིམ་ཡིན་པ་དང་བསྡུ་སྒྲིལ་བྱས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ལའང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད།

• ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྙིང་པོ: ལོ་པེ་ཁྲོན་ཚུན་ (罗百川村), གུས་ཝེ་ཚུན་ (龟尾村, «རུས་སྦལ་མཇུག་གྲོང») དང་ཧྲི་པིང་ཧྲན་ཚུན་ (柿饼山村, «ཧུར་མའི་རི་བོའི་གྲོང») བཅས་སྨི་ 800 ཡན་གྱི་མཐོ་ཚད་དུ་ཡོད་པ་དང་། གྲོང་ཚོ་འདི་དག་ནས་མཐོ་གྲས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ 70 ཐོན་གྱི་ཡོད།

4. ས་ཕྱོགས་ཁྱད་ཆོས་དང་སྐྱེ་འཚར་གྱི་ཁྱད་ཆོས།

• ནམ་ཟླའི་གནས་ཚད: ས་ཁུལ་འདི་ནི་ཧོ་པེ་དང་ཧོ་ནན། ཨན་ཧོས་བཅས་ཞིང་ཆེན་གསུམ་འདྲེས་ཀྱི་ད་པེ་ཧྲན་རི་རྒྱུད་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་གནས། ནམ་ཟླ་ནི་བྱང་གི་མཚོ་འགྲམ་ (subtropic) དང་བསིལ་ལྡན་ (temperate) བར་གྱི་ས་ཆ་ཡིན། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་ 16°C ཡིན། ལོ་རེའི་ཆར་ཆུའི་ཚད་ནི་སྨི་ 1200–1300 ཡིན། ལོ་རེར་སྤྲིན་དང་ནག་ཁུག་གི་ཉིན་གྲངས་ 180 ལྷག་ཡོད། སོང་ཁའི་འོད་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་ 70% ལྷག ཉིན་མཚན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཧྲལ་ > 8°C ཡོད་པས། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་གསོག་པར་ཕན་པ་དང་ L-theanine གྱི་ཞིག་རྫས་ལྷུང་བ་འགོག་པས་ཇའི «སོས་ཉམས» (鲜爽, xiānshuǎng) མཐོ་རུ་གཏོང་།

• མཐོ་ཚད: ཇ་ཞིང་ནི་སྨི་ 600–1000 ཡི་མཐོ་ཚད་དུ་གནས། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་སྨི་ 800 ཡན་ཡིན། རི་བོའི་མཐོ་ཤོས་ནི་སྨི་ 1320 (ཞན་ཏོ་ཧྲོན་རྩེ་མོ། 险刀峰)

• ས་རྡོ: སེར་པོ་སྨུག་པོའི་རི་ས (黄棕壤, huángzōngrǎng), pH 4.0–6.5. སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོའི་འདུས་ཚད ≥1% ས་རྡོར་ལྕགས་ (Fe) དང་གངས་མཉེན་ (Zn) ཕྱུག་པས་པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱི་སྐྱེ་ལྡན་འཕྲོད་བསྡུར་ལ་ཕན། ས་རིམ་གྱི་མཐུག་ཚད་ནི་སྨི་ 60 མི་དམན།

• ཁོར་ཡུག: གུས་ཧྲོན་ཧྲན་གྱི་ནགས་གཡོགས་ཚད་ 95% ཡིན་ (རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ཐོན་ས་ཁུལ་ཁྲོད་དུ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས) དམིགས་བསལ་གྱི་ཡོན་རྡུལ་གྱི་འདུས་ཚད་ནི་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ 1 ལ་ 200,000 ཡིན། ཆུ་ཁུངས་ནི་གཙང་རིམ་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་། ཀྲུས་ཧྲོས (举水) དང་པ་ཧྲོས (巴水) གཙང་པོའི་མགོ་ཁུངས་ཇ་ཞིང་གི་ས་ཁུལ་ནང་དུ་གནས། གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཡུལ་སྐོར་གཞི་རྟེན་ས་ཁུལ (国家生态旅游示范区) གྱི་གོ་གནས་ཡོད།

5. བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ལག་རྩལ།

རྩོམ་པ་པོའི་ལག་རྩལ «小火长炒 + 旺火提香» (xiǎohuǒ chángchǎo + wànghuǒ tíxiāng) — «མེ་ཆུང་བསྲེགས་པས་ཡུན་ཐུང་བསྲེགས་ནས་མེ་ཆེན་པོས་དྲི་ཞིམ་མཐོ་རུ་གཏོང་བ» ནི་གོ་རིམ་གཉིས་ཀྱི་སྐམ་སྐྱེལ་ཡིན་པ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ངོ་རྟགས་ཡིན།

• བཀྲམ་འཇོག (摊放, tānfàng): ཁང་པའི་དྲོད་ཚད་ 20–25°C ཡིན་པའི་ཐོག་ཆུ་ཚོད་ 3–4 བཞག རིམ་པའི་མཐུག་ཚད་ནི་སྨི་ 5 མི་བརྒལ། ལོ་མ་དེར་རླན་གཤེར་མི་དགོས་པ་ (བརྒྱ་ཆ་ 60–65 བར) དང་ «རྩྭ་བོའི» དྲི་ཟད་འགྲོ།

• ཞི་དྲོད་ — «འཇང་གསོད» (杀青, shāqīng): ཁྲོམ་སྙ་ཡི་དྲོད་ཚད་ 120–150°C འཇམ་པོའི་སྲེག དེས་ཨོག་སི་ད་སེས (oxidase) མེད་པར་བཟོས་ཀྱང་ལོ་མའི་འཇམ་ཉམས་འཛིན། ལག་པས་ཚོན་འགྱུར་དང་རེག་བྱའི་ཉམས་འགྱུར་ལྟར་ཚོད་འཛིན་བྱེད།

• དཀྲུས་སྦྱོར (揉捻, róuniǎn): «ཡང་→ ལྗིད་→ ཡང» (轻→重→轻) གི་རྩ་དོན་ལྟར་བྱེད། དམིགས་ཡུལ་ནི་ཕྱི་ནས་ཆུ་རྒྱུ་འདོན་པར་ཇ་བང་གི་ཕྲ་ཚད་ལ་གནོད་པ་མི་འཚལ་བར་ཕྲ་ཕུང་གི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་གཏོང་བ་ཡིན།

• ཐོག་མའི་སྐམ་སྐྱེལ (初干, chūgān): 80–120°C རླན་གཤེར་བར་མའི་ཚད་ལ་མར་ཕབ།

• ལག་པའི་དབྱིབས་སྒྱུར (手工整形, shǒugōng zhěngxíng): «ལག་མཐིལ་གྱི་དཀྲུས་སྦྱོར» (掌心搓揉, zhǎngxīn cuōróu) ཀྱི་ཐབས་ཤེས་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ལག་མཐིལ་གཅིག་པུས་དམ་པོ་དང་དྲང་པོ། ཕྲ་མོའི་ཐག་པ་ཞིག་བཟོ་བར་བྱེད། ཚད་ལྡན་གྱི་ཁྲིམས་ལྟར་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཙིར་སྦྱོར་རྩ་བ་ནས་བཀག་ཡོད་པ་སྟེ། ལག་པའི་ལས་ཁུངས་ཁོ་ནས་ «紧细圆直» (དམ་པོ། ཕྲ་མོ། དཀྱིལ་རིང་། དྲང་པོ) གི་ཆ་རྐྱེན་འཛིན་ཐུབ།

• «མེ་ཆུང་ — ཡུན་རིང་སྲེག» (小火长炒, xiǎohuǒ chángchǎo): དྲོད་ཚད་ 60°C བུར་བུར་གྱིས་རླན་གཤེར་བརྒྱ་ཆ་ 20 ཙམ་ལ་མར་ཕབ་པའི་བར་དུ་ཡུན་རིང་དུ་སྲེག རིམ་པ་འདིས་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་གྱི «གཟུགས་པོ» གྲུབ།

• «མེ་ཆེན་པོ — དྲི་ཞིམ་མཐོ་རུ་གཏོང» (旺火提香, wànghuǒ tíxiāng): དྲོད་ཚད་ 120°C མྱུར་བའི་མཇུག་སྐྱོང་དྲོད་སྤྲོད་ཀྱིས་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་ཇ་བང་ནང་དུ་ «གཅོད» དྲི་ཞིམ་གྱི་འདུས་རྫས་རིམ་གྱིས་གསོག་པ་དང་དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་ཐོག་ནས་གློག་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བར་གྱི་འགལ་ཟླ་ནི་གལ་ཆེའི་ལག་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པ་དང་། དེས་གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས་ཧོ་པེའི་ལྗང་ཆ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་བྱེད།

6. དབང་སྤྱོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན།

• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་ཕྱི་རྣམ: དམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ། དྲང་པོའི་ཐག་པ (紧细圆直) དེར་དངུལ་དཀར་གྱི་སྤུ་ཚ་མངོན་གསལ (锋毫显露)། ཚོན་མདོག་ནི་མར་གྱི་སྣུམ་འོད་ལྡན་པའི་ཨིན་ཛྲའི་ལྗང་སྔོན (翠绿油润)། ཇ་བང་ནི་ཚད་སྙོམས་ཡིན་པ་དང་ཞིག་རྡུལ་མེད།

• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི: ཐག་ཐིག་ཡིན་པ་དང་མཐོ་བ། ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་མངོན་གསལ (栗香, lìxiāng)། མཐོ་གྲས་ལ་དེ་ལས་ «གཞོན་དྲི» (嫩香, nènxiāng) ཡང་འཕྲོ་སྟེ། སོས་པའི་སྔོ་ཚལ་དང་གཞོན་ནུའི་མ་མོན་གྱི་ཞིབ་ཆ་ཡིན།

• ཁུ་བའི་དྲི: ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་ནི་བརྟན་པོ་ཡིན་པ་དང་རྩ་བོ (栗香持久)། དཔྱིད་ཇར་ «དྲི་མ་གཙང་མ» (清香, qīngxiāng) དང་མེ་ཏོག་གི་ཞིབ་ཆ་ལྡན། ཇ་ཁོག་སྒྲོལ་རྗེས་ མིན་ཚད་ 10 ལྷག་ལ་དྲི་ཞིམ་འཛིན་པ་ནི་རླངས་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དྲི་ཞིམ་འདུས་རྫས་མང་བའི་རྟགས་ཡིན།

• ཞིམ་རོ: འཐེན་ཤུགས་ལྡན (醇厚, chúnhòu) དང་སོས་ཉམས (鲜爽, xiānshuǎng) མངར་བའི་ལོག་ལྡན (回甘, huígān) གསལ་ཞིང་ཡུན་རིང་། ཞིམ་རོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་ནི་ «བསྐམ་པའི་ནང་དུ་མངར་ཞིམ་འཕྲོ» (涩中泛甜, sè zhōng fàn tián) སྟེ། དང་པོའི་ཡང་བའི་འཇམ་ཉམས་དེ་གཙང་མའི་གཏེར་རྫས་ཀྱི་མངར་ཞིམ་དུ་འགྱུར། ཞལ་རྗེས་ཡུན་རིང་དུ་འཛིན་པ་དང་ «ཁྲག་བྲོའི་སེམས་རྗེས» ལྡན།

• ཁུ་བའི་ཚོན་མདོག: མར་གྱི་ལྗང་སྔོན་གཙང་མ་དང་གསལ་བ (碧绿清亮, bìlǜ qīngliàng)། དྭངས་ཉམས་མཐོ་བ་དང་རྙོག་རྫས་མེད།

• ཇའི་རྨང (བཏུངས་པའི་ལོ་མ): སེར་ལྗང་འཇམ་པོ་དང་ཚད་སྙོམས (黄绿嫩匀)། ལོ་མ་དེ་ཐེངས་ 3–4 བཏུངས་ཀྱང་ཉམས་ལྡན་ཡིན་པ་དང་བཏུངས་བརྟན་མཐོ་བའི་རྟགས་ཡིན།

7. རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲུབ་ཚོད།

• པོ་ལི་ཕེ་ནོལ (茶多酚): 17.69% — ལྗང་ཆའི་རིམ་པ་ལྟར་ན་བར་འབྲིང་ཡིན་ (ཆ་སྙོམས་ 20–30%) དེ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་སོང་ཁའི་འོད་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་མཐོ་བའི་རྐྱེན་པས་ཡིན། པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་དམའ་བས་ཁ་བ་དང་བསྐམ་པ་ཉུང་དུ་གཏོང་།

• ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས (氨基酸): 4.36% — ཧོ་པེའི་ཐང་གཞིའི་ལྗང་ཆ་ལས་བརྒྱ་ཆ་ 20% མཐོ་བ། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་མཐོ་བས་གཙོ་བོ L-theanine གྱི་རྐྱེན་པས་སོས་ཉམས (鲜爽) མངོན་གསལ་དང་མངར་བའི་རོ་ལྡན། པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་དང་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་ནི་ 4:1 ཙམ་ཡིན་པ་དེ་ «醇厚鲜爽» (འཐེན་ཤུགས་ལྡན་དང་སོས་ཉམས) ཞིམ་རོའི་ཆ་ལྡན་གྱི་བསྡུར་ཚད་ཡིན།

• ཁོ་ཧྥེང (咖啡碱): ~4.5% — ལྗང་ཆའི་ཆ་སྙོམས་ (2–4%) ལས་མཐོ་བས་སེམས་སྒྲིམ་གྱི་ནུས་པ་ལྕི་བར་བྱེད།

• ཆུ་ཁུ་ནང་དུ་འདྲེས་པའི་དངོས་པོ (水浸出物): 39.93% — མཐོ་བའི་ཚད (ཚད་ལྡན་གུ ≥39%) དེས་ནང་གི་གྲུབ་ཚོད་ཕྱུག་པོ་ཡིན་པ་མཚོན།

• ཞུ་རུང་གི་བཀར (可溶性总糖): 2.65% — མངར་བའི་ལོག་ལྡན་དང་ཞིམ་རོའི་སྒོར་ཉམས་ལ་ཕན།

• ནུས་སྨན་ཆུང་བ།: ནུས་སྨན་ C, ནུས་སྨན་ B རིགས (B₁, B₂), ནུས་སྨན་ E — ལྗང་ཆ་ལེགས་པོའི་རྒྱུན་ལྡན་གྲུབ་ཚོད།

• གཏེར་རྫས: Fe, Zn, K, Mg, Mn གངས་མཉེན (Zn) གི་འདུས་ཚད་མཐོ་བ་ནི་ད་པེ་ཧྲན་གྱི་རི་སའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན།

8. ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།

• ཆོ་ཨོག་མནན་ནུས (Anti-oxidant): ཀ་ཊེ་ཆིན (catechin) (EGCG, ECG) དང་ནུས་སྨན་ C མཉམ་འདྲེས་ཀྱིས་རན་པར་གྲུབ་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ཟད་གསོམ་བྱས་ཏེ་ཚེ་ཕུང་བགྲེས་པ་འགོག

• སེམས་སྒྲིམ་གྱི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ: ཁོ་ཧྥེང (~4.5%) L-theanine དང་མཉམ་འདྲེས་ཀྱིས་«འཇམ་པོའི་གསོ་སྣུན» སྤྲོད་པ་སྟེ། ཆེས་ཆེར་སྙིང་རླུང་མི་སློང་བར་སེམས་གཞིགས་མཐོ་རུ་གཏོང་།

• རྩ་སྒྲོམ་ལས་སླར་གསོར་རོགས།: ཁོ་ཧྥེང་གིས་ལུས་རྩལ་རྗེས་ཀྱི་རྩ་སྒྲོམ་ནས་འོ་སྐྱུར་བསྐྲད་དེ་སླར་གསོར་མགྱོགས་པར་སྐྱོང་།

• སྙིང་རྩའི་རིམ་ལུགས་ལ་རོགས།: པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱིས་«ངན་པའི» ཁོ་ལེས་ཏེ་རོལ (LDL) གི་ཚད་མར་འཇོག་པ་དང་རྩའི་ཉམས་ལྡན་སྲུང་།

• འཇུ་རྫས་ལ་རོགས།: ཏ་ནིན (tannin) དང་ཞུ་རུང་གི་བཀར་གྱིས་འཇུ་བའི་རྫས་སྦྱོར་གྱི་ཆུ་རྒྱུ་སྐྱེད་པར་སྐུལ་ལ་རྒྱུ་བའི་རྣམ་པ་སྙོམས་པར་བྱེད།

• ནད་འབུ་གསོད་པའི་ནུས་པ: ཀ་ཊེ་ཆིན་གྱིས་ནད་དུག་ཕལ་ཆེ་བར་འཚོ་འགོག་བྱེད།

• བློ་རིག་ལ་རོགས།: L-theanine གྱིས་ཀླད་པའི་ཨལ་ཧྥ་རླབས་སྐྱེད་པར་སྐུལ་ལ། སེམས་གཞིགས་དང་འཁོར་ཡུན་གྱི་དྲན་ཤེས་ལེགས་སུ་གཏོང་།

• ནད་འགོག་ནུས་པ་སྟོབས་སུ་གཏོང་།: ནུས་སྨན་ C དང་གངས་མཉེན། པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་བཅས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱིས་ལུས་པོའི་ནད་འགོག་རིམ་ལུགས་ལ་རོགས།

9. གསོལ་སྟོན།

• ཆུའི་དྲོད་ཚད: ཨང་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་གྲས་ལ 85–90°C; མཐོ་གྲས་ལ 80°C (ཉམས་ལྡན་གྱི་ཞོ་དངོས་ལ་ཁ་བ་སྔོན་འགོག་གི་དྲོད་ཚད་དམའ་བ་དགོས)།

• ཇའི་ཚད: ཆུ་སྨི་གྲུ་ 150 ལ་སྐྱོར་ 3 (བསྡུར་ཚད 1:50)།

• སྣོད་ཆ: ཤེལ་གྱི་ཁོག་མ (玻璃杯) — ཇ་བང་གི «གར་སྟངས» ལྟ་རུ་བཅུག གའེ་ཝན (盖碗) སྨི་གྲུ་ 120–150 ཡིན་པ་དང་། ས་ཁམས་ཀྱི་ཇ་སློང་ — རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གསོལ་སྟོན་ལ།

• རིམ་པ:

  1. སྣོད་དེ་ཆུ་ཚ་པོས་དྲོད་བཏང་ནས་ཕྱིར་བཤོངས།
  2. ཇ་སྐྱོར་ 3 བླུག
  3. «དཀྱིལ་གྱི་བླུག་ཐབས» (中投法, zhōngtóufǎ) སྤྱོད་པ་སྟེ། ཆུ་སྣོད་སྨི་གྲུ་ 1/3 ཙམ་བླུགས་ནས་མིན་ཚད་ 1 བཞག་ལ་ཇ་དེར «ཁ་ཕྱེ» དུ་བཅུག
  4. ཆུ་དེ་སྣོད་ཀྱི་ཆ་ 7/10 ཙམ་ལ་སྐོང་།
  5. ཐེངས་དང་པོའི་བླུག་པར་མིན་ཚད་ 1–2 བཞག
  6. ཡང་བསྐྱར་གསོལ་སྟོན་ — ཐེངས་ 3–4 བཏུངས། དུས་ཚོད་རེ་རེར་མིན་ཚད་ 15–20 བསྣོན། ཆུ་སྣོན་སྐབས་ཁུ་བའི་ཆ་ 1/4 ལྷག་པར་འཇོག་རྒྱུ།

10. ཉར་ཚགས།

• སྣོད་ཆ: ཧ་ལུ་མི་ནིམ་གྱི་དབུགས་ཆོད་ཀྱི་ཐུམ་སྒྲིལ (aluminum foil vacuum pack) ནི་མཆོག་གྱུར་ཡིན། ལྕགས་ཀྱི་སྒམ་དམ་པོའི་ཁ་གཅོད་ཅན་དུའང་ཉར་ཆོག

• དྲོད་ཚད: མཐོན་སྒམ། 0–5°C ཡུན་རིང་དུ་ཉར་ན་དྲོད་མཐོའི་ཁང་པ (−18°C) ནང་དུ་འོད་མི་འཇུག་པའི་དབུགས་ཆོད་ཀྱི་ཐུམ་སྒྲིལ་ནང་དུ་ཉར་དགོས།

• ཉར་ཚགས་ཀྱི་དུས་ཡུན: ཆ་རྐྱེན་ལྡན་ན་ཟླ་བ་ 12 ཐུམ་སྒྲིལ་ཁ་ཕྱེ་རྗེས་ཟླ་བ་ 1 ནང་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དགོས།

• ཇའི་དགྲ་བོ: རླན་གཤེར། འོད། ཟུར་དྲི། དྲོད་ཚད་མཐོ་བ། དྲི་ཚོན་ཆེ་བའི་ཟས་རིགས (ཚ་ལྡན། ཁོ་ཧྥེ) དང་མཉམ་དུ་ཉར་མི་རུང་།

11. རིན་གོང་དང་འཛོལ་དངོས།

• རིན་གོང་གི་ཁྱབ་ཁོངས: མཐོ་གྲས (特级, མིན་ཆན་ཆ) — སྐྱོར་ 500 ལ་ཡོའན་ 450 ཡན། ཨང་དང་པོ — སྐྱོར་ 500 ལ་ཡོའན་ 200–300 ཨང་གཉིས་པ — སྐྱོར་ 500 ལ་ཡོའན་ 80–150

• རིན་གོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན: བསྡུས་པའི་དུས་ཚོད (མིན་ཆན་ཆ་ནི་རིན་གོང་མཐོ་ཤོས), ཞོ་དངོས་ཀྱི་གྲས་རིམ། སྐྱེ་ཚར་གྱི་མཐོ་ཚད (སྨི་ 800 ཡན་གྱི་གྲོང་ཚོའི་ཇ་ནི་རིན་ཐང་མཐོ་ཤོས), ལག་པ་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ལག་རྩལ་བར་གྱི་ཁྱད་པར།

• འཛོལ་དངོས་སྤྲོད་མི་ཆོག་པའི་ཐབས:

  • 「麻城龟山绿茶」ཡང་ན «龟山岩绿» ཞེས་པའི་ས་ཁམས་མཚོན་རྟགས་ལྡན་པའི་ཇ་ཉོ་བ — ཐོན་སྐྱེད་དེ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཡོད།
  • ཕྱི་རྣམ་ལ་ཚོད་དཔག་བྱེད: ངོ་མའི་གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས་ནི་ཕྲ་མོ་དང་དྲང་པོ། ཚད་སྙོམས་ཀྱི་ཐག་པ་དང་སྤུ་ཚ་ལྡན། ཞིག་རྡུལ་མེད། འཛོལ་དངོས་ནི་ཆེས་ཆེར་རྒྱ་ཡན་དང་ཚད་མཉམ་མིན།
  • དྲི་ཞིམ་ལ་ཞིབ་བཤེར: ངོ་མའི་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་ནི་བརྟན་པོ་དང་གཙང་མ། «ཚིག» ཡང་ན «རྩྭ་བོའི» དྲི་མེད། དྲི་ཆུང་ངམ་གཞན་དྲི་ཡོད་ན་འཛོལ་དངོས་ཡིན།
  • ཁུ་བར་ཚོད་དཔག: ངོ་མའི་ཇ་དེས་མར་གྱི་ལྗང་སྔོན་གཙང་མ་གསལ་བའི་ཁུ་བ་སྤྲོད། རྙོག་པའམ་སེར་སྨུག་གི་ཁུ་བ་ནི་ཞོ་དངོས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་ཞན་པའི་རྟགས་ཡིན།
  • རིན་གོང་དམའ་དྲགས་པར་དོགས་པ: མཐོ་གྲས་ཀྱི་རིན་གོང་སྐྱོར་ 500 ལ་ཡོའན་ 300 མན་ཡིན་ན་དོགས་གཞི་ཡོད།

12. སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པའི་དོན་དངོས།

• ལུ་ཡུས་ཀྱིས་མ་ཁྲོན་གྱི་མིང་གསལ་བཤད། «黄州山谷茶生麻城县» — མ་ཁྲོན་དེ་ «ཇའི་གཞུང་ལུགས» ནང་དུ་ཐད་ཀར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་«ཇའི་འཕགས་པ» ཞེས་པས་སོ་སོར་བཀོད་པའི་ཉུང་ཤས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་སྟེ། དུས་རབས་ 8 པར་ཇའི་སྤུས་ཚད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ཡིན།

• གོང་མ་དང་«རུས་སྦལ་གྱི་མཆེལ་མ» ཐའེ་ཙོང་གི་ཚིག་སྦྱོར «龟涎煮龟茶，天下第一家» ནི་གནའ་བོའི་རྒྱའི «ཇའི་ཚོང་བརྡ» ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མིང (གུས་ཧྲན) དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་དཔེ་སྦྱོར (རྩི་ཆུ་ནི་«རུས་སྦལ་གྱི་མཆེལ་མ») དང་ཚོད་དཔག་གི་ཚིག («གནམ་འོག་ན་མཆོག») བཅས་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་ནང་དུ་སྦྲེལ།

• གསར་བརྗེ་བའི་སྙན་ངག ཏུང་པི་ཧྭུ་ནི་ཆབ་སྲིད་པ་ཙམ་མིན་པར། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འཛོམས་ཐེངས་དང་པོའི (1921) ཚབ་འཛིན་ 13 ཡི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ 1962 ལོར་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ལ་ཕེབས་སྐབས་སྙན་ངག་བྲིས་པ་དེས་ཇ་དེ་ད་པེ་ཧྲན་གྱི «དམར་པོའི» ལོ་རྒྱུས་དང་སྦྲེལ་བ་སྟེ། ས་ཁུལ་དེ་ནས་དམག་འགོ་ཁྲི་ 36 ཐོན་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་དམག་དཔོན་ཞུ་ཤང་ཆན་དང་དམག་འགོ་ཝང་ཧྲུས་ཧྲེང་ (མ་ཁྲོན་གྱི་སྐྱེས་བུ) བཅས་ཡོད།

• 1980 ལོའི་«སྙན་གྲགས་ཅན་ལྔ» «全国五大名茶» ནང་དུ་འཛུད་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཆ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ནང་ནས་ཉུང་ཤས་ཁོ་ནར་ཐོབ་པའི་གནས་ཚད་ཡིན།

• རུས་སྦལ་རི་དང་དགེ་མོའི་མེ་ཏོག་ཁྲི་ཚོ་བཅུ གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ནི་ཇ་རི་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གནའ་བོའི་དགེ་མོའི་མེ་ཏོག (杜鹃花) གི་ལྗོན་ཤིང་ཚོ་བ་ཡོད་པའི་ས་ཆ་ཡིན་ཏེ། ལྗོན་ཤིང་ཁྲི་ཚོ་བཅུ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་ཚོད་དཔག་བྱས། དཔྱིད་ཀ་རེ་རེར་རི་སྒེག་མེ་ཏོག་དམར་པོའི་སྟན་གྱིས་ཁེབས་པ་དེས་མ་ཁྲོན་ལ་རྟགས་ཅན་གཉིས་པ་སྤྲད་དེ། «མི་ཡི་ཟླ་ 4 ཡི་ཉིན་དག་ནི་མ་ཁྲོན་དུ་དགེ་མོའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བར་ཕྱིན» (人间四月天，麻城看杜鹃) ཞེས་པ་ཡིན།

• གོ་རིམ་གཉིས་ཀྱི་མེ «60°C (བུར་བུར། རླན་གཤེར་ 20% བར) → 120°C (མྱུར་བ། ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་འགག་པར)» ཞེས་པའི་ལག་རྩལ་ནི་གུས་ཧྲན་ཇ་ཞིང་གི་སློབ་དཔོན་གྱིས་རང་བཟོས་པ་སྟེ། ཧོ་པེའི་ལྗང་ཆ་གཞན་ལ་དཔེ་མཚུངས་མེད།

• སུང་རབས་ཀྱི་གཞུང་གི་བཙོང་སྒེར མ་ཁྲོན་གྱི་ཇ་དེ་«ཀྵོ་ཆ་ཧྲི་སི» (榷茶使司) ཞེས་པའི་གཞུང་གི་བཙོང་སྒེར་དོ་དམ་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཉུང་ཤས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་སྟེ། དེས་གོང་མའི་རབས་ཀྱི་རིན་ཐང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མཚོན།

13. ལྗང་ཆ་གཞན་དང་བསྡུར་ན།

• ཨུན་ཧྲི་ཡུས་ལུ (恩施玉露, Ēnshī Yùlù): ཧོ་པེར་ཐོན་ཡང་རི་པིན་གྱི་རླངས་བཙོ (蒸青) ཀྱི་ཐབས་ཤེས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་སྲེག་མི་བྱེད། ཞིམ་རོ་དེ་བས «འཇང» དང་ཨུ་མ (umami) ལྡན། དྲི་ཞིམ་ནི་མཚོ་རྐྱལ་དང་ «ཚ་ལྟར་སྐྱེས» ཀྱི་རིགས་ཡིན། གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས་ནི་སྲེག་བྱས་པའི་ཇ་སྟེ་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་ལྡན་པ་དང་དམ་པོའི་གཟུགས་པོ་ལྡན།

• ཞིན་ཡང་མོ་ཅན (信阳毛尖, Xìnyáng Máojiān): ཉེ་འཁོར་གྱི་ཧོ་ནན་ཞིང་ཆེན་དུ་ཐོན་པ་དང་ད་པེ་ཧྲན་རི་རྒྱུད་ནང་དུ་ཡོད། ས་ཕྱོགས་ཁྱད་ཆོས་འདྲ་ཡང་དཀྲུས་སྦྱོར་དང་སྐམ་སྐྱེལ་གྱི་ལག་རྩལ་མི་འདྲ། མོ་ཅན་ནི་དེ་བས «རྣོ» བ་དང་སྤུ་ཚ་མངོན་གསལ། སོས་པའི་སྔོ་ཚལ་གྱི་དྲི་ལྡན། གུས་ཧྲན་ནི་དེ་བས «སྒོར» ཉམས་ལྡན་པ་དང་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ལྡན།

• ལུས་ཧྲན་ཡུན་ཝུ (庐山云雾, Lúshān Yúnwù): «ལུས་ཧྲན་རིའི་སྤྲིན་ནག» ནི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཅང་ཞི་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་ཡིན། ཏུང་པི་ཧྭུས་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་ལུས་ཧྲན་དང་བསྡུར། གཉིས་ཀ་མཐོ་སྒང་གི «སྤྲིན་ཇ» ཡིན་ཡང་། ལུས་ཧྲན་ཡུན་ཝུར་«རྒྱུན་མའི» དྲི (豆香) མངོན་གསལ་བ་དང་། གུས་ཧྲན་ནི་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཡིན།

• ཧོང་ཧྲན་མོ་ཧྲོང (黄山毛峰, Huángshān Máofēng): ཨན་ཧོས་ཀྱི་ཇ་སྟེ། ད་པེ་ཧྲན་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་མཐུད་སྣེར་ཐོན། མཐོ་ཚད་དང་སྤྲིན་པའི་གནས་ཚད་འདྲ། མོ་ཧྲོང་ནི་དེ་བས་ཡང་བ་དང་མེ་ཏོག་རྩྭ་ཐང་གི་དྲི་ལྡན། གུས་ཧྲན་ནི་དམ་པོ་དང་ཁྲག་བྲོའི་རྨང་གཞི་ཆེ།

• ཐའེ་ཕིང་ཧོས་ཁུའེ (太平猴魁, Tàipíng Hóukuí): ཨན་ཧོས་ཀྱི་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཇ། དབྱིབས་སོ་སོར་མི་འདྲ (ལྷུང་ཟེའི་ཐང་ལོ་མ) ཡིན་ཡང་ས་ཕྱོགས་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་རྩ་དོན་འདྲ་སྟེ། མཐོ་སྒང་གི་སྤྲིན་པ། སྐྱུར་ས། ཧོས་ཁུའེ་ནི་ «ཨོར་ཆིད» ཀྱི་དྲི་ལྡན། གུས་ཧྲན་ནི་དེ་བས «བརྟན» པ་དང་སྒྲོམ་གཞི་ལྡན།

མཇུག་བསྡོམས།

མ་ཁྲེན་གུས་ཧྲན་ལྗུ་ཡ་ཆ་ནི་མིང་དེ་ལུ་ཡུས་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་། ཞིམ་རོ་དེ་གོང་མ་ཐའེ་ཙོང་གིས་བསྟོད། སྙན་གྲགས་དེ་གསར་བརྗེ་བ་ཏུང་པི་ཧྭུས་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དང་། གནས་ཚད་དེ་ «1980 ལོའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇ་མཆོག་ལྔ» ཡིས་ངོས་འཛིན་བྱས། ཕྲ་མོ་དང་དྲང་པོའི་ཐག་པར་ཁྲག་བྲོའི་དྲི་ཞིམ་ལྡན་པ་དེ་གོ་རིམ་གཉིས་ཀྱི་མེས་ (བུར་བུར་གྱི་ 60°C ནས་མྱུར་བའི་ 120°C བར) «བརྟན» དུ་བཅུག་པ་སྟེ། «རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ» སྟེ་གུས་ཧྲོན་ཧྲན་རི་བོའི་སྒེག་ལྷུག་སྟེང་དུ་སྐྱེ། དེའི་དབྱིབས་ཀྱིས་ཚེ་རིང་མཚོན་ཞིང་། དཔྱིད་ཀ་རེ་རེར་དགེ་མོའི་མེ་ཏོག་ཁྲི་ཚོ་བཅུས་མེ་ལྟར་འཚེར་བ་དང་། ཐའེ་ཙོང་གི་ཚིག་ལྟར་ན་རྩི་ཆུ་དེས་ཇ་དེ་ «གནམ་འོག་ན་མཆོག» ཏུ་གྱུར། 4.36% ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་དང་ 17.69% པོ་ལི་ཕེ་ནོལ་གྱི་ཚད་དེས་གུས་ཧྲན་ཡན་ལུས་ «འཐེན་ཤུགས་ལྡན་དང་སོས་ཉམས» ཀྱི་ཚད་བསྟུན་ལྡན་པའི་ཞིམ་རོ་སྤྲོད་པ་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟབ་ཚད་དང་རི་བོའི་ནག་ཁུག་གི་གཙང་མ་གཅིག་སྤྱད་ཀྱི་ནང་དུ་དགའ་བའི་མི་ཚོར་ཕུལ་བ་ཡིན།