ལིང་ཡུན་ལྗང་ཇ་

ལིང་ཡུན་ལྗང་ཇ་ (凌云绿茶, Língyún lǜchá) ནི་རྒྱ་ནག་ཀོང་ཤི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū) བཻ་སི་གྲོང་ཁྱེར་ (百色市, Bǎisè Shì) ལིང་ཡུན་རྫོང་ (凌云县, Língyún Xiàn) ནས་བྱུང་བའི་ལྗང་ཇ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་རིགས་ ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ (凌云白毫种, Língyún Báiháo Zhǒng) ནས་བཟོས་པ་དང་། འདི་ནི་ ཧྭ་ཆ་ ༢༦ (华茶26号) ཞེས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ལོར་རྒྱ་ནག་ཞིང་ལས་པུའུ་ཡིས་ཆོག་མཆན་སྤྲད་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཇ་རིགས་ ༢༡ གྱི་གྲས་སུ་གཏོགས། འདི་ནི་ཕྱེད་ལྗོན་ཤིང་རིགས་ (小乔木大叶种, xiǎo qiáomù dàyè zhǒng) ཀྱི་ལྡུམ་ཆེན་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ལྗོན་ཤིང་མཐོ་ཚད་ 6–9 m ཡན་ལ་སླེབས་ཤིང་། མྱུ་གུ་ཆེ་ཞིང་ཤ་ལྡན། དཀར་སྤུ་མང་པོས་ཁེངས་པས་མིང་ལ་ “白毫” (དཀར་སྤུ) ཞེས་བཏགས། འབྱུང་རྫས་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཧ་ཅང་མཚར། བང་ཞུན་སྲ་རྫས་ — 35.6% དང་། གཞི་བདེ་རྫས་ — 182.92 mg/g སྟེ། ཡོན་ནན་གྱི་ལྡུམ་ཆེན་ཇ་དང་བསྡུར་རུང་བ་དང་ཐོག་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་གཏོགས། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ནི་ཇ་རིགས་དྲུག་ཀ་ (六大茶类) བཟོ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་འཛིན་པ་སྟེ། “ལྗོན་པ་གཅིག་ལས་འགྱུར་བ་སྟོང་ཕྲག” (一茶千化, yī chá qiān huà) ཞེས་གྲགས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༥ ལོར་པཱ་ན་མའི་རྒྱལ་སྤྱི་ཉོ་ཚོང་འགྲེམ་སྟོན་ (巴拿马国际食品博览会二等奖) ནང་གསེར་རྟགས་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོར་རྒྱ་ནག་ས་ཁམས་ངོས་འཛིན་ཐོབ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ བར་རྫོང་དེའི་ཇ་ར་བའི་རྒྱ་ཁྱོན་ 112,500 མུ (≈7,500 ཧེག་ཊ） ཟིན་པ་དང་། ལོ་རེའི་ཐོན་ཚད་ 8,326 ཊན། ཐོན་རྫས་སྤྱིའི་རིན་ཐང་ 716 ཀྲུང་ཡོན་བྱུང་།

1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།

• རིགས།: ལྗང་ཇ་ (绿茶, lǜchá) སྟེ་སྨིན་མེད་ཇ། བཟོ་སྟངས་སྣ་མང་ཡོད་པ་སྟེ། དཀར་སྤུ་རྒྱལ་པོ (白毫王, Báiháo Wáng) — དྲང་པོའི་“ཁབ” (针形, zhēnxíng); ལིང་ལོ་ཆུན (凌螺春, Língluóchūn) — འགྲིལ་ཅན་བསྒྲིལ་སྟངས (螺形); དཀར་སྤུ་དངུལ་ཁབ (白毫银针, Báiháo Yínzhēn) — མྱུ་གུ་ཁེར་རྐྱང་། བཟོ་རྩིས་ནི་ཚལ་བཙོ་སྟངས་དང་རང་གི་གསང་བའི་ལག་རྩལ “དྲོད་དམའ་པོའི་དལ་བའི་བཙོ་ལེན་རིམ་གསུམ” (低温慢炒三青, dīwēn mànchǎo sān qīng) དང་མཇུག་བསྡུར་དྲོད་སྤར་གྱིས་“དྲི་ཞིམ་བསྐྱར་དར” (复香, fùxiāng) བྱེད།

• རིགས་གྲས།: རྒྱ་ནག་ས་ཁམས་ངོས་འཛིན་ཐོན་རྫས (国家地理标志产品, 2005; ཚོང་རྟགས་ — 2016). ཧྭ་ཆ་ ༢༦ ནི་རྒྱལ་ཡོངས་ཇ་རིགས་ ༢༡ གྱི་གྲས་སུ་ཐོག་མར་ཚུད་པ (1965). རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་དང་པོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཇ་རིགས་ལེགས་ཤོས (国家级茶树良种, 1984). པཱ་ན་མའི་རྒྱལ་སྤྱི་ཟས་རིགས་འགྲེམ་སྟོན་གྱི་གསེར་རྟགས་གཉིས་པ (巴拿马国际食品博览会二等奖, 1915). རྒྱལ་སྤྱི་འགྲན་བསྡུར་དུ་མིང་ཅན་ཇ་རིགས་འགྲན་བསྡུར་ནང་དམར་ཇ་དང་སེར་ཇའི་རིགས་སུ་གསེར་རྟགས། ལྗང་ཇའི་རིགས་སུ་དངུལ་རྟགས (རྒྱལ་སྤྱི་མིང་ཅན་ཇ་འགྲན་བསྡུར་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ) ཐོབ། ལིང་ཡུན་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་བདེ་འཇགས་ཇ་དཔེ་སྟོན་རྫོང་ ༢༠ ཀྱི་གྲས་སུ་ཐོག་མར་ཚུད (全国无公害茶叶生产示范基地县, 2001).

• འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག། ཀོང་ཤི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས། (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū), བཻ་སི་གྲོང་ཁྱེར། (百色市, Bǎisè Shì), ལིང་ཡུན་རྫོང་ (凌云县) དང་ལོ་ཡེ་རྫོང་ (乐业县, Lèyè Xiàn). ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ས་དབུས་ནི་ཚེན་ཝང་ལོ་ཞན་རི་རྒྱུད (岑王老山, Cénwáng Lǎoshān) དང་ཆིང་ལོང་ཞན་རི་རྒྱུད (青龙山, Qīnglóng Shān), བར་མཐོ་ 800–1500 m.

• ས་ཁམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ། ཉེ་ཚོད་ 24°06′–24°36′ N, 106°23′–106°55′ E.

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་གནད་འགལ།

• ལོ་ངོ་ 300+ འདེབས་སྐྱོང་། ལིང་ཡུན་དུ་ཇ་འདེབས་པ་ནི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཐོག (清, 1644–1912) ནས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་ཡོད། ས་ཁུལ་དེར་ལོ་ཙམ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལོན་ཇ་ལྗོན་རིགས་རང་བྱོན་དང་ཕྱེད་རང་བྱོན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་ལ། ཚེན་ཝང་ལོ་ཞན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་དུ་མཐོ་ཚད་ 8.5 m ཟིན་པའི་རང་བྱོན་ཇ་ལྗོན་ཁ་ཤས་ལོ་ངོ་ 1000 ལྷག་ཡོད་པར་བརྩི། ཆིན་ལུང་ (乾隆, Qjánlóng, 1736–1795) སྐབས་ས་གནས་ཀྱི་ཇ་དེ་“གུང་ཇ” (贡茶, gòngchá) སྟེ་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་ལ་ཕུལ་བའི་ཇ་རུ་གྱུར་བས་སྔ་ཕྱིའི་སྙན་གྲགས་ར་སྤྲོད་བྱེད།

• སྤྱི་ལོ་ 1915 — པཱ་ན་མའི་རྒྱལ་སྤྱི་འགྲེམ་སྟོན། དུས་རབས་ 20 པའི་འགོ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོང་དོན་གྱི་སྐབས་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་སྐབས་ལིང་ཡུན་གྱི་ཇས་གསེར་རྟགས་གཉིས་པ (二等奖) ཐོབ། འདིས་ཀོང་ཤིའི་ཇ་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་འཛིན་ཐོག་མར་སྤྲད་པར་བྱས་ཏེ་ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་དེ་འཛམ་གླིང་ཇ་རིགས་མིང་བྱང་ནང་ཚུད་པར་བྱས།

• སྤྱི་ལོ་ 1965 — ཧྭ་ཆ་ ༢༦. རྒྱ་ནག་ཞིང་ལས་པུའུ་དང་རྒྱ་ནག་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཇ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ (中国农业科学院茶叶研究所) གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཇ་རིགས་ལ་རིམ་པ་ལྡན་པའི་ཞིབ་དཔྱད་བྱས་པ་དང་། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཇ་རིགས་ ༢༡ གྱི་ནང་ཚུད་དེ་ཧྭ་ཆ་ ༢༦ ཐོབ། འདི་ནི་ཀོང་ཤིའི་རིགས་མང་པོའི་ནང་དུ་དམིགས་བསལ་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་གདམ་ག་འདིའི་ནང་ཚུད་པ་ཉུང་ཤོས་ཡིན།

• སྤྱི་ལོ་ 1984 — རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་དང་པོའི་རིགས། རྒྱ་ནག་ཇ་རིགས་ཆོག་མཆན་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས (中国茶树良种审定委员会) ཀྱིས་ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ལེགས་ཤོས་རིགས (国家级茶树良种) ཀྱི་གོ་གནས་སྤྲད། དེའི་ལོ་དེར་རྒྱལ་ཡོངས་ཞིང་ལས་ས་ཁུལ་དབྱེ་འབྱེད་ཚོགས་འདུར་འདི་རིགས་དེ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཏེ “རྒྱ་ནག་ཇ་རིགས་ལེགས་ཤོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས” (《中国茶树优良品种集》) ནང་ཚུད།

• སྤྱི་ལོ་ 2005 — ས་ཁམས་ངོས་འཛིན། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་སྤུས་ཚད་དོ་དམ་ལས་ཁུངས (国家质检总局) ཀྱིས་“ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་ཇ” ལ་ས་ཁམས་ངོས་འཛིན་ཐོན་རྫས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ཆོག་མཆན་སྤྲད།

• རིག་གཞུང་གི་གནད་འགལ། བཻ་སི་ནི་“དམར་པོའི” (གསར་བརྗེའི) ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན་ལ། འདི་གར་སྤྱི་ལོ་ 1929 ཟླ་ 12 བར་དེང་ཞོ་ཕིང་ (邓小平, Dèng Xiǎopíng) གིས་བཻ་སི་ལངས་ལངས (百色起义, Bǎisè Qǐyì) སྟེ་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་བྱུང་། ལིང་ཡུན་ལྗང་ཇ་ནི་“དམར་ས” འདིའི་“ལྗང་ཁུ” མཚོན་རྟགས་ཡིན། ལིང་ཡུན་ནི་ཀོང་ཤི་ནང་དབུལ་ཤོས་ཀྱི་རྫོང་ཞིག་ཡིན་པས་ཇ་ལས་རིགས་དབུལ་སྒྲོལ་གྱི་ལག་ཆ་གལ་ཆེན་དུ་གྱུར་ཏེ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ བར་ཇ་ར་བའི་རྒྱ་ཁྱོན་ 112,500 མུ ཟིན་པ་དང་ཀྲོང་རིགས་དང་ཡོ་རིགས (瑶族) མི་རིགས་ཉུང་ཤས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཁྲི་ཙམ་ལ་ལས་ཀར་སྤྲད་ཡོད། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ཀྱིས་ཇ་རིགས་དྲུག་ཀ་བཟོ་ཐུབ་པས “ལྗོན་པ་གཅིག་ལས་འགྱུར་བ་སྟོང་ཕྲག” (一茶千化) ཞེས་པ་སྟེ་ཨེ་ཤྰ་ནང་དཔེ་མེད་པའི་སྣ་མང་ཉེན་ཁུལ་ཞིག་ཡིན།

3. རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཇ་ལུགས།

• རིགས། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ (凌云白毫种, Língyún Báiháo Zhǒng), ཡང་ན ཧྭ་ཆ་ ༢༦ (华茶26号) — Camellia sinensis var. sinensis ( ལྟོས་ངེས་ཚབ་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་ལྟར་ན — var. pubilimba, ཞིབ་འཇུག་ཆགས་བཞིན་ཡོད). ཕྱེད་ལྗོན་ཤིང་ (小乔木, xiǎo qiáomù) རིགས། ལྡུམ་ཆེན་རིགས (大叶类, dàyè lèi), དུས་བྲན་རིང་པོ (中生种, zhōngshēng zhǒng). འདེབས་ཐབས་ནི་སོན་འབྲུ་བརྒྱུད (有性繁殖系, yǒuxìng fánzhí xì). རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས།:

  • མཐོ་ཚད། — འཚར་ལོངས་རང་བྱོན་གྱིས་བཞག་ན་ 6–9 m ཡན་ལ་སླེབས་ཤིང་། ཇ་ར་བར་ལྟར་བཅད་པས་ 1–1.5 m བར་ཚད་ལྡན་བྱེད།
  • དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲོམ། — ཕྱེད་ཅན་གྱི་ཁ་གཏད་ (半张开, bàn zhāngkāi), ཡལ་ག་ལྕགས་ཉུང་བ།
  • ལོ་འདབ། — ཆེ་ཞིང་། དབྱིབས་རྒྱས་པ། ཐད་ཀར་རམ་ཅུང་ཟད་ཀུན་ལྟུམ་པ། ལྗང་ནག་པོ་དང་། བཀྲག་མེད་པ། ངོས་སྦོས་ཅན (叶面隆起). རྩ་ཤུགས་གསལ་པོ། འོག་ངོས་སུ་སྤུ་ཐུག་པོས་ཁེངས།
  • མྱུ་གུ། — ཆེ་ཞིང་ཤ་ལྡན། དཀར་སྤུ་རིང་ཞིང་ཐུག་པོས་ཁེངས (茸毫长而密). མྱུ་གུ་ 100 ལ་ལོ་འདབ་གཉིས་ཅན (一芽三叶百芽重) གྱི་ལྗིད་ཚད་ཆ་སྙོམས་ 99 g སྟེ་ལོ་འདབ་འབྲིང་རིགས་ལས་མང་བ།
  • དཔྱིད་ཀྱི་མྱུ་གུ། — ལིང་ཡུན་དུ་ཟླ་ 3 བར་འགོ་འཛུགས་ཤིང་། བཙག་དུས་ཀྱི་རྩེ་མོ (一芽三叶) ནི་ཟླ་ 3 མཇུག་ནས་ཟླ་ 4 འགོ།
  • མེ་ཏོག་རྒྱས་དུས། — ཟླ་ 11 ནས་ 12 བར། འབྲས་འཁུར་དཀོན།

• འབྱུང་རྫས་རིག་པ (ཇ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་ལྟར)།

  • ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས། — 3.36%.
  • བང་ཞུན་སྲ་རྫས། — 35.6% — ལྗང་ཇའི་ནང་ཐོག་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས།
  • གཞི་བདེ་རྫས། — 182.92 mg/g — གཟུགས་གཉའ་གནོན་གྱི་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེ།
  • ཁོ་ཧྥེ། — 4.91%.
  • ཆུ་ཐོག་ཏུ་ཞུ་རྫས། — མཐོ་བ།

• རིམ་པ།

  • མཐོ་ཤོས (特级): མྱུ་གུ་གཅིག + ལོ་འདབ་གཅིག། སྤུ་ཚད་ ≥90%། ཞོ་སྟོང་གི་དྲི (板栗香) དང་“སྟེང་ངོས” ཅན། དཀར་སྤུ་རྒྱལ་པོའི་བཟོ་སྟངས་སུ་དྲང་པོའི་“ཁབ” ཡིན།
  • རིམ་པ་དང་པོ (一级): མྱུ་གུ་གཅིག + ལོ་འདབ་གཉིས། ཇ་ཆོག་བསྒྲིལ་སྟངས་དམ་པོ།
  • རིམ་པ་གཉིས་པ (二级): སྨིན་པའི་ལོ་འདབ། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིད་སྟར།

4. ས་ཁམས་དང་འདེབས་སྐྱོང་གི་ཁྱད་ཆོས།

• ས་རྒྱུ། ལིང་ཡུན་ནི་ཡོན་ནན་གུང་ཀློའུ་མཐོ་སྒང་དང་ཀོང་ཤི་རྫ་སྙིང་གི་མཚམས་སུ་ཡོད་པའི་རི་རྫོང་ཞིག་ཡིན། ས་རྒྱུ་ནི་ཁ་སི་ཊི (喀斯特, kāsītè) རི་བོ། རྡོ་སྙིང་རིང་ཐག་དང་རི་ཁོག་གི་ཆུ་ཕྲན་བཅས་ཀྱིས་གྲུབ། ཇ་ར་བ་ཕལ་ཆེར་ཚེན་ཝང་ལོ་ཞན་དང་ཆིང་ལོང་ཞན་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོས་སུ་བར་མཐོ་ 800–1500 m ཡོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་འབྲེད་ཁུལ་དུ་གནས། ས་ཁམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་“རི་ཁོག་གི་ཇ་ར་བ” (峡谷溪涧茶园) སྟེ། ཇ་ལྗོན་རིམ་པ་ནི་རི་ཁོག་གི་ཆུ་ཕྲན་རྒྱུག་སར་རྒྱུན་དུ་འཕྲེད་དེ་རང་བྱུང་གི་གྲིབ་གཟུགས་དང་རླན་ཤུགས་མཐོ་བ་ཐོབ།

• གནམ་གཤིས། རྒྱ་མཚོ་ངོགས་ཀྱི་མཐོ་སྒང་རླུང་བསྒྱུར་གནམ་གཤིས (亚热带季风气候). ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ — 19–23°C. ལོ་རེའི་ཆར་ཚད་ — 1700–1800 mm. ལོ་གཅིག་ནང་སྤྲིན་དང་ན་རྨུགས་ཀྱི་ཉིན་མོ — 100 ལྷག. ཉིན་མཚན་དྲོད་ཚད་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ། ལྷག་པར་དུ་ 1000–1500 m ཁུལ་དུ། རླན་ཤུགས་ — ≥90% སྤྲིན་གྱི་འབྲེད་ཁུལ་དུ།

• ས་ཞིང་། ཚེན་ཝང་ལོ་ཞན་དང་ཆིང་ལོང་ཞན་རི་རྒྱུད་ཀྱི་མེ་རིའི་རྡོ་རིགས (火山岩风化土, huǒshān yán fēnghuà tǔ) ཀྱི་སྒང་ལ་བསྐྲུན་པ། སྐྱུར་གཤིས (pH 4.5–5.5). སྐྱེ་ལྡན་རྫས་ཀྱི་ཚད་ — 3.0–4.5‰. གཏེར་རྫས་ཁབས་ལྡན། རྡོའི་རྨང་གཞི་ཡོད་པས་ཆུ་འཛག་སྟངས་ཡག་པོ།

• སྐྱེ་ཁམས། ནགས་དབེན་གྱི་ཚད་ — 76.7% སྟེ་ཀོང་ཤིའི་ཇ་རྫོང་ནང་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་གཏོགས། ཆུ་ཁུངས་ནི་རི་ཁོག་གི་ཆུ་ཕྲན་ཡིན་པས་གཙང་སྦྲའི་རིམ་པ་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ས་དབུས་ནི་ཡུས་ཧོང་ཡུལ་ཚོ (玉洪乡, Yùhóng Xiāng) དང་ཀྱཱ་ཡོན་གྲོང་ལྷན (加尤镇, Jiāyóu Zhèn). སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་མཐོ་བ་སྟེ། ཁ་སི་ཊི་ནགས་ཚལ་གྱིས་སྲོག་ཆགས་དང་རྩི་ཤིང་ཁབས་ལྡན་གྱི་ཁྱབ་ཚུལ་སྐྱོང་ཞིང་། ཇ་ལ་གནོད་པའི་སྲན་བུའི་རང་བྱུང་དགྲ་བོ་འདང་ངེས་ཡོད་པས་རྫས་སྦྱོར་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ།

• འཕར་ཚད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ བར། ཇ་ར་བ་ — 112,500 མུ (≈7,500 ཧེག་ཊ)། ལོ་རེའི་སྐམ་ཇ་ཐོན་ཚད་ — 8,326 ཊན། ཐོན་རྫས་སྤྱིའི་རིན་ཐང་ — 716 ཀྲུང་ཡོན། ལིང་ཡུན་ནི་ཀོང་ཤི་ནང་ཇ་རྫོང་ཆེ་ཤོས་དང་ལྷོ་རྒྱ་ནག་ནང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།

5. བཟོ་རྩིས་ཀྱི་ལག་རྩལ།

རང་གི་གསང་བའི་ལག་རྩལ “低温慢炒三青” (dīwēn mànchǎo sān qīng) སྟེ། “སྤུའི་དྲི་ཞིམ་སྲུང་བའི་ཆེད་དུ་དྲོད་དམའ་པོའི་དལ་བའི་བཙོ་ལེན་རིམ་གསུམ” ཞེས་པ་ཡིན། བཟོ་རིམ་ཧྲིལ་པོ་སྨྱུག་མ་དང་ཤིང་གི་ལག་ཆས་བེད་སྤྱད (全程竹木器具加工, quánchéng zhú mù qìjù jiāgōng) དེ་ལྕགས་རིགས་ལོ་འདབ་ལ་རེག་མི་གཏོང་བས་གཟུགས་འགྱུར་རྫས་བསྒྱུར་གྱིས་ནག་པོ་ཆགས་པ་དང་དྲི་ངན་འཕྱུར་མི་སྲིད།

• འགྲེམ་སྟོན (摊青, tān qīng): ཕལ་ཆེར་དུས་ཚོད་རིང་པོ (摊放时间较长) — ལྗང་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་ན་དུས་ཚོད་རིང་བ། འདིས་ཆེ་ཞིང་ཤ་ལྡན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་རླན་ཤུགས་ཆ་སྙོམས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲི་ཞིམ་གྱི་རྒྱུ་ཆ་སྔོན་དུ་གྲུབ་པར་བྱེད།

• “ལྗང་ཁུ་གསོད་པ” (杀青, shā qīng): དྲོད་ཚད་ — 180–200°C. བསྡམས་ཚད་ — གཏན་འདུན་ཞིབ་མོ (杀青程度偏重): འདིས་ལྡུམ་ཆེན་རིགས་ཀྱི་བང་ཞུན་སྲ་རྫས་མཐོ་བ (35.6%) ཡོད་པའི་ཇ་ལུགས་ནང་ལྷག་མའི་སྨིན་རྫས་སློང་ནུས་མེད་པར་བཟོས་ཏེ་ཚོས་གཞི་ལྟར་གྱུར་པ་འགོག་བྱེད། བསྡམས་མ་ཐག་ — རླུང་གཡབ་ཀྱིས་དྲོད་གཏོང་བ (扇风散热, shàn fēng sàn rè) དེས་“སེར་པོ་ཆགས་པ” (防闷黄, fáng mèn huáng) འགོག་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སེར་ཇ་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་འགོག་པའི་གནད་ཆེ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན།

• བསྒྲིལ་བསྡུར (揉捻, róuniǎn): དང་པོའི་དབྱིབས་གྲུབ་པ་སྟེ། དཀར་སྤུ་རྒྱལ་པོའི་ཆེད་དུ་དྲང་པོའི་“ཁབ” དང་ལིང་ལོ་ཆུན་གྱི་ཆེད་དུ་འགྲིལ་ཅན་གྱི་བསྒྲིལ་སྟངས།

• “དལ་བའི་བཙོ་ལེན་རིམ་གསུམ” (炒干 — 三青, chǎo gān — sān qīng): གནད་ཆེའི་རིམ་པ། དྲོད་དམའ། འགུལ་སྐྱོད་དལ་བ། རིམ་པ་གསུམ་ལྡན་གྱི་འཁོར་རྒྱུག: བཙོ་ལེན → དྲོད་ཆུང་ → ཡང་བསྐྱར་བཙོ་ལེན → དྲོད་ཆུང་ → མཇུག་བསྡུར་བཙོ་ལེན། “མེ་ཆུང་། དུས་རིང་། ཡང་བསྐྱར་མང་པོའི་དལ་བའི་ལྡེམ་སྐྱོད” (小火长时间多次慢抛). དམིགས་ཡུལ་ནི་དཀར་སྤུ (白毫) སྲུང་བ་དང་ཚིག་པ་མེད་པར་ཞོ་སྟོང་གི་དྲི་ཞིམ་ཟབ་མོ (板栗香) གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ལག་རྩལ་འདིས་ཁོངས་སུ་ལིང་ཡུན་ལྗང་ཇ་དེ་ལྡུམ་ཆེན་རིགས་ཀྱི་ལྗང་ཇ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་བཟོས།

• མཇུག་བསྡུར་དྲོད་སྤར / “དྲི་ཞིམ་བསྐྱར་དར” (复香, fùxiāng): དྲི་ཞིམ་“ཡར་སྤར” དང་རླན་ཤུགས་ ≤6% བཟོ་བའི་ཆེད་དུ་འཇམ་པོའི་དྲོད་སྤར་བྱེད།

6. དབང་པོའི་རྣམ་ཤེས་ཁྱད་ཆོས།

• སྐམ་ལོའི་ཕྱི་དབྱིབས། བཟོ་སྟངས་ལ་གཞིགས། དཀར་སྤུ་རྒྱལ་པོ ནི་དྲང་པོའི་“ཁབ” སྟེ་དཀར་སྤུ་མང་པོས་ཁེངས་ཤིང་དངུལ་ཆུ་སྦྲང་དང་འདྲ (形似银针, xíng sì yínzhēn). ལིང་ལོ་ཆུན ནི་དམ་པོའི་འགྲིལ་ཅན། ཚོན་མདོག་ — ལྗང་ཁུ་དང་དཀར་སྤུ་མང་པོས་ཁེངས (条索紧结、白毫显露, tiáosuǒ jǐnjié, báiháo xiǎnlù). གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྔ: “色翠、毫多、香高、味浓、耐泡” སྟེ། “གཡུ་ལྟར་ལྗང་བ། སྤུ་མང་བ། དྲི་ཞིམ་མཐོ་བ། རོ་བྲོ་ཐུང་བ། ཐུབ་བསྒྲབས་ཆེ་བ” བཅས་ཡིན།

• སྐམ་ལོའི་དྲི་ཞིམ། ཞོ་སྟོང་གི་དྲི (板栗香, bǎnlì xiāng) — གཙོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་ཤོས། གཙང་མའི་དྲི (清香, qīngxiāng). “སྤུའི་དྲི” (毫香, háoxiāng) — སྤུ་མང་པོས་ཁེངས་པའི་ཇ་ལ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྲ་ཞིང་“མ་མོན་གྲོ” དྲ།

• ཁོལ་ཆུའི་དྲི་ཞིམ། ཞོ་སྟོང་གི་དྲི་ — ཟབ་ཞིང་དྲོད་ཟན། བརྟན་པོ། “སྤུའི་དྲི” — གྲང་དུས་མངར་དྲི་འཕྱུར་བ། དྲི་ཞིམ་ནི་ཀབ་ནང་དུས་རིང་བསྡད་པ་དང་། བཙོས་ཟིན་པའི་ལོ་འདབ་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་ཁ་ཤས་སོང་རུང་དྲི་ཞིམ་ཞིག་སྲུང་ཐུབ་པ་སྟེ་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།

• རོ། རྩི་བྲོ (鲜爽, xiānshuǎng). ཐུང་ཞིང་བརྗིད (浓醇, nóngchún) — ཁོལ་ཆུའི་གཟུགས་ཁམས་རྒྱས་ཤིང་གྲུབ་ཆ་གསལ་བ་ནི་ལྗང་ཇ་ལ་མི་རྒྱུན་པ་ཞིག་སྟེ་བང་ཞུན་སྲ་རྫས་མཐོ་བ (35.6%) ཡི་རྐྱེན་ཡིན། མངར་ལྡོག (回甘) — བརྟན་ཞིང་རིང་པོ། ཐུབ་བསྒྲབས་ — རྒྱུ་ཆ་ཆ་ཚང་ཉམས་པ་མེད་པར་ཁོལ་ཐེངས་ 4–5 བཟོ་ཆོག་པ་དེ་ཡང་མི་རྒྱུན་པ་ཞིག་སྟེ་ལྡུམ་ཆེན་རིགས་ཀྱི་ཇ་ལུགས་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན།

• ཁོལ་ཆུའི་ཚོན་མདོག འཇམ་ལྗང་། གཙང་ཞིང་དྭངས (嫩绿清澈, nèn lǜ qīngchè). ཁོལ་ཐེངས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པར་སེར་པོའི་སྣུམ་ཞིག་ཡོད།

• ཇ་མཐིལ (བཙོས་ཟིན་པའི་ལོ་འདབ) ཨོ་ལིབ་ལྗང་ཁུ། འཇམ་ཞིང་འོད་ཆགས (青橄榄色、匀嫩亮润, qīng gǎnlǎn sè, yún nèn liàng rùn). ལོ་འདབ་ — ཆེ་ཞིང་ཆ་ཚང་། སྤུ་མངོན་གསལ་ཡོད། ཞལ་ཞེང་ནང་དུ་ཆུ་གཏན་ན། ལོ་འདབ་དཔྱིད་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལྟར་“ལངས་ཏེ” ཟག་པ་ནི་ལྟད་མོའི་འགུལ་སྐྱོད་ཅིག་ཡིན།

7. རྫས་འབྱུང་གི་གྲུབ་ཆ།

• བང་ཞུན་སྲ་རྫས (茶多酚): 35.6% — རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཇའི་ནང་ཐོག་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་གཏོགས་ཤིང་ཡོན་ནན་གྱི་ལྡུམ་ཆེན་ཇ (滇绿, 普洱生) དང་བསྡུར་རུང་། ཚད་མཐོ་བ་ནི་རིགས་དེའི་ལྡུམ་ཆེན་རང་བཞིན། འོད་ཟེར་ཚ་པོ་ཡོད་པའི་མཐོ་སྒང་རླུང་བསྒྱུར་གནམ་གཤིས། བང་ཞུན་རྫས་སྦྱོར་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་པའི་མེ་རིའི་རྡོ་རིགས་བཅས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན།

• གཞི་བདེ་རྫས (儿茶素): 182.92 mg/g — གཟུགས་གཉའ་གནོན་གྱི་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེ། གཙོ་བོའི་ཆ་ཤས་ནི་ EGCG (epigallocatechin gallate), EGC, ECG, EC བཅས་ཡིན། དཔེ་སྡུར་བྱས་ན། རྒྱུན་གཏན་གྱི་ལོ་འདབ་འབྲིང་རིགས་ཀྱི་ལྗང་ཇར་གཞི་བདེ་རྫས་ 80–120 mg/g ཙམ་ཡོད།

• ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས (氨基酸): 3.36% — ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྡུམ་ཆེན་རིགས་ལ་ཐུན་མོང་བའི་ཚད་འབྲིང་། བང་ཞུན་སྲ་རྫས་དང་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད (酚氨比) མཐོ་བ (ཉེ་ཚོད་ 10.6:1) སྟེ་འདིས་“ཐུང་ཞིང་གྲུབ་ཆ་ལྡན་པའི” རོ་དབྱིབས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ་རྩུབ་ཀྱི་རོ་དང་རིང་པོའི་རྗེས་རོ་ལྡན།

• ཁོ་ཧྥེ (咖啡碱): 4.91% — མཐོ་བས་གསལ་པོའི་སེམས་སྣང་གི་ཕན་ནུས་སྐྱེ།

• རིགས་སྨན། སིམ་ཝི་ཏ་མིན་ C — “དལ་བའི་བཙོ་ལེན་རིམ་གསུམ” གྱི་དྲོད་དམའི་རྐྱེན་པས་སྲུང་བ། སིམ་ཝི་ཏ་མིན་ B རིགས (B₁, B₂, B₃). སིམ་ཝི་ཏ་མིན་ E.

• གཏེར་རྫས། པོ་ཏ་སིམ། མག་ནེ་སིམ། མང་ག་ནིས། ཟིང་ཀ། ལྕགས། ཧྥོ་རིན། མེ་རིའི་རྡོ་རིགས་ཀྱི་རྨང་གཞིས་གཏེར་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་།

• ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས། ལྡུམ་ཆེན་རིགས། བང་ཞུན་སྲ་རྫས་ 35.6% དང་གཞི་བདེ་རྫས་ 182.92 mg/g ཡོད་མོད། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ 3.36% ཙམ་ཡོད་པས་ལྗང་ཇ་ལ་མི་རྒྱུན་པའི་“ཕུར་ཧྥེ” དང་འདྲ་བའི་གྲུབ་ཚུལ་ཞིག་གྲུབ་ཏེ། གཟུགས་ཁམས། གྲུབ་ཆ། ཐུབ་བསྒྲབས་བཅས་ཀྱི་སྒང་ལ་གཙོ་བོར་བཀོད་པ་མ་གཏོགས་ཡང་བ་དང་“རྩི་བྲོ” ནི་གཙོ་བོར་མི་བཟུང་།

8. ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས།

• གཟུགས་གཉའ་གནོན་གྱི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེན། གཞི་བདེ་རྫས་ 182.92 mg/g — ལྗང་ཇའི་ནང་ཐོག་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས། EGCG ནི་གཞི་བདེ་རྫས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དེ་རང་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲན་གཉན་ཚབ་བྱེད་པ་དང་ཕྲ་ཕུང་རྒས་པ་འགོར་བཅད་བྱེད་པའི་རང་བྱུང་གི་གཟུགས་གཉའ་གནོན་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

• གསལ་པོའི་སེམས་སྣང་གི་ཕན་ནུས། ཁོ་ཧྥེ་ 4.91% — ལྗང་ཇ་ལ་རྒྱུན་གཏན་ལས་མཐོ་བ། སེམས་ཤུགས་དར་བ། བཞུམ་སྒྲིག་དང་ལས་ཀའི་དྲན་རྟོགས་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། L-ཐེ་ཨ་ནིན་དང་བསྡུས་པས་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་མེད།

• ཟས་འཇུ་ལ་ཕན་པ། བང་ཞུན་སྲ་རྫས་མཐོ་བ (35.6%) ཡིས་ཟས་འཇུའི་སྨིན་རྫས་གསང་འཕྲོད་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་ཅིང་རྒྱུ་མའི་ནང་གི་ཕྲ་སྲོག་སྡོད་ཚུལ་ལེགས་པོར་སྐྱོང་བ།

• སྙིང་གི་སྲུང་སྐྱོབ། གཞི་བདེ་རྫས་དང་བང་ཞུན་སྲ་རྫས་ཀྱིས་ཁོ་ལེས་ཊ་རོལ་གྱི་ཚད་ལ་ལྟ་སྲུང་བྱེད་པ་དང་། LDL གྱི་གཟུགས་འགྱུར་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བ། རྩའི་གཤིས་ཀ་གཟུགས་ཁམས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད།

• ཞག་སྙིགས་རྫས་སྦྱོར་ལ་ཕན་པ། EGCG ཡིས་དྲོད་སྐྱེད་དང་ཞག་སྐྱུར་རྫས་སྦྱོར་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་པས་རྫས་སྦྱོར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་སྲིད།

• འབུ་ཕྲ་ལ་གནོད་པའི་ནུས་པ། གཞི་བདེ་རྫས་ཀྱིས་ Streptococcus mutans (སོ་ཉམས) དང་ Helicobacter pylori སོགས་ན་ཟུག་གཏོང་མཁན་གྱི་འབུ་ཕྲ་གྲངས་ཅན་འཚར་ལོངས་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད།

• ནད་འགོག་ནུས་པར་སྐུལ་སློང་། བང་ཞུན་སྲ་རྫས། སིམ་ཝི་ཏ་མིན་ C དང་ E བཅས་ཀྱིས་ནད་འགོག་ནུས་པ་སྣ་མང་ལ་ལྟ་སྲུང་བྱེད།

• རྟོགས་ནུས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར། L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་ཀླད་པའི་ α-རླབས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་ཅིང་། གཉིད་འཐོམ་མེད་པར་སེམས་གཟིགས་དང་ལྷོད་གཏོང་ལེགས་སུ་གཏོང་བ།

9. ཇ་གསོལ་ཐབས།

• ཆུ་དྲོད། 80–85°C. ལྡུམ་ཆེན་རིགས་ཀྱི་ཇ་ལུགས་དང་བང་ཞུན་སྲ་རྫས་མཐོ་བས་ཁ་བ་ལྷག་པར་སློང་མི་ཆེ་བའི་ཆེད་དུ་དྲོད་ཚད་ཚད་ལྡན་དགོས།

• ཇ་ཚད། 150 ml ལ་ 3 g (བསྡུར་ཚད་ 1:50).

• སྣོད་ཆ། ཞལ་ཞེང་ཞིང་ཆེན (སྤུ་ཅན་གྱི་ཁབ་ཀྱི་“གར་སྟངས” ལ་ལྟ་བའི་ཆེད). གཻ་ཝན། དཀར་ཡོལ་གྱི་ཇ་དམ།

• གོ་རིམ།

  1. ཇ་སྣོད་ཆུ་ཚ་པོས་དྲོད་བཏང་སྟེ་ཆུ་བཤོག
  2. ཇ་བླུག
  3. སྒང་ནས་བཏགས་ཐབས (上投法, shàng tóu fǎ): ཐོག་མར་ཆུ་བླུགས་པ་དང་དེ་ནས་ཇ་ཆག་གཏོང་བ། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ཀྱི་ཆེ་ཞིང་ཤ་ལྡན་གྱི་མྱུ་གུ་དལ་བུར་ཟག་ཅིང་ཞལ་ཞེང་ནང་“ལངས་ཏེ” བཞུགས་པ་ནི་དཔྱིད་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའི་ལྟད་མོའི་འགུལ་སྐྱོད་ཅིག་ཡིན།
  4. ཁོལ་ཐོག་དང་པོ་ — 30–45 དཀར་ཆ
  5. ཇ་ཁུ་བཀྲུས།
  6. ཡང་བསྐྱར་གསོལ་ཐབས་ — ཁོལ་ཐེངས་ 4–5 རེ་རེར་ +15–30 དཀར་ཆ་སྣོན། ཐུབ་བསྒྲབས་ནི་“གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྔ” གྱི་གྲས་ཤིག (耐泡) སྟེ། ཁོལ་ཐེངས་ལྔ་པར་ཡང་རོ་རང་བཞིན་སྲུང་།

10. བསྡུག་ཉར།

• རླུང་འགྲོག་པའི་ཐུམ་སྒྲིལ (དཀར་ཡོལ་གྱི་ཁུག་མ་ནང་རླུང་ཧྲིལ་བྱས་པ), བསིལ་ཁང་ 0–5°C. དུས་ཡུན་ — ཟླ་ 12 བར།

• ཡུན་རིང་བསྡུག་ཉར་གྱི་ཆེད་དུ་ — རླུང་ཧྲིལ་གྱི་ཐུམ་སྒྲིལ་ནང་བཀག་སྟེ་འཁྱག་འདམ (-18°C) དུ་འཇོག་པ།

• ཇའི་དགྲ་བོ: རླན་སྣ། གཞན་གྱི་དྲི་མ། འོད་སྣང་། དྲོད་ཚད་མཐོ་བ། ཀོང་ཤིའི་རྒྱ་མཚོ་ངོགས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་ཀྱིས་རླན་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་བསིལ་ཁང་མེད་པར་བསྡུག་ཉར་མི་འོས།

11. རིན་ཚད་དང་རྫུན་ཇ།

• རིན་ཚད་ཀྱི་ཁུལ། མཐོ་ཤོས་རིགས (དཀར་སྤུ་རྒྱལ་པོ། མྱུ་གུ་གཅིག + ལོ་འདབ་གཅིག) — བཟོ་ཁང་དང་ལོ་ལ་གཞིགས་ནས་ 500 g ལ་ 500–1500 ཀྲུང་ཡོན། ལིང་ལོ་ཆུན་ — 500 g ལ་ 200–600 ཀྲུང་ཡོན། མང་ཚོགས་རིགས་ — 500 g ལ་ 100 ཀྲུང་ཡོན་ནས།

• རྫུན་ཇ་སྤྲོད་མི་འཇུག་ཐབས།

  • ས་ཁམས་ངོས་འཛིན་མཚན་རྟགས། ཇ་ངོ་མར་“凌云白毫茶” ཡང་ན “凌云绿茶” ཞེས་པའི་མཚན་རྟགས་ཡོད།
  • མྱུ་གུའི་ཚད། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་ངོ་མ་ནི་ཆེ་ཞིང་ཤ་ལྡན་ གྱི་མྱུ་གུ་དེ་དཀར་སྤུ་མང་པོས་ཁེངས ཡོད། ཆུང་ཞིང་སྲབ་པོ་ཡིན་ན་ལོ་འདབ་འབྲིང་རིགས་ཀྱིས་བརྗེ་རེས་བྱས་པའི་རྟགས་ཡིན།
  • དྲི་ཞིམ། ཞོ་སྟོང་གི་དྲི (板栗香) + “སྤུའི་དྲི” (毫香) འདུས་པ། ཚིག་དྲི་དང་སྐྱུར་དྲི་མེད་པ།
  • ཐུབ་བསྒྲབས། ཇ་ངོ་མ་ནི་ཁོལ་ཐེངས་ 4–5 བར་ཐུབ། གལ་ཏེ་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་རོ་བྲོ་ཉམས་ན་བརྗེ་རེས་བྱས་པར་ཤེས་དགོས།
  • རིན་ཚད། མཐོ་ཤོས་རིགས་ 500 g ལ་ 300 ཡོན་ལས་དམའ་བར་མི་སྲིད། “ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ” ཞེས་པའི་མིང་བཏགས་ཀྱིས་རིན་ཆུང་གི་འགྲེམ་ཚོང་བྱས་ན་དོགས་གཞི་ཡོད།

12. སྤྲོ་སྣང་གི་དོན་དངོས།

• སྤྱི་ལོ་ 1915 — པཱ་ན་མའི་གསེར་རྟགས། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་ནི་ཀོང་ཤིའི་ཇ་རིགས་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་འཛིན་ཐོག་མར་ཐོབ་པ་དེའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ 1915 ལོའི་པཱ་ན་མའི་འགྲེམ་སྟོན་དེས་ཞི་ཧྭུ་ལུང་ཅིང་དང་། ཞིན་ཡང་མོ་ཅན་སོགས་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་རིགས་སྙན་གྲགས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་སྙན་གྲགས་སྤེལ་ཡོད།

• ཧྭ་ཆ་ ༢༦ — ལྗོན་ཤིང་ 9 m བར་སླེབས། ཕྱེད་ལྗོན་ཤིང་རིགས་འདི་ནི་ལྗང་ཇར་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་ཚད་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཇ་ཕལ་ཆེར་མཐོ་ཚད་ 1–1.5 m བར་ཡོད་པའི་ལོ་འདབ་འབྲིང་རིགས་ཀྱི་ཇ་ལྗོན་རིགས་ནས་བཟོ་བ་ཡིན་མོད། ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་ནི་རང་བྱོན་གྱིས་བཞག་ན་ཐོག་ཁང་གསུམ་བརྩེགས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་ཟིན་སྲིད།

• “ལྗོན་པ་གཅིག་ལས་འགྱུར་བ་སྟོང་ཕྲག” (一茶千化). ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་ནི་ཇ་རིགས་དྲུག་ཀ་བཟོ་ཐུབ་པའི་རིགས་ཉུང་ཤས (ལ་ལས་ཀྱི་ཡིག་ཐོག་ལྟར་ན་ཨེ་ཤྰ་ནང་ཁེར་རྐྱང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད) ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལྗང་ཇ། དམར་ཇ། དཀར་ཇ། སེར་ཇ། ནག་ཇ (ཧེས་ཇ) དང་ཨུ་ལུང་བཅས་ཡིན། ལིང་ཡུན་ནས་བཟོས་པའི་དམར་ཇས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་བསྡུར་དུ་གསེར་རྟགས་ཐོབ་ཡོད།

• རི་ཁོག་གི་ཇ་ར་བ། ལིང་ཡུན་གྱི་ཇ་རིམ་ནི་རི་ཁོག་གི་ཆུ་ཕྲན་རྒྱུག་སར་རྒྱུན་དུ་འཕྲེད་ཡོད (峡谷溪涧) སྟེ། རང་བྱུང་གི་གྲིབ་གཟུགས། རླན་ཤུགས་མཐོ་བ། རླུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་སྤྲོད་པའི་ས་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མིན་པ་ཞིག་ཡིན།

• གཞི་བདེ་རྫས་ 182.92 mg/g. རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཇའི་ནང་ཐོག་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། གཞི་བདེ་རྫས་ཀྱི་ཆ་ནས་“རྒྱལ་ཕྲན་མོ” ཡོན་ནན་གྱི་ལྡུམ་ཆེན་ཇ་དང་བསྡུར་རུང་། དཔེ་སྡུར་བྱས་ན། རྒྱུན་གཏན་གྱི་ལུང་ཅིང་ལ་གཞི་བདེ་རྫས་ 100–130 mg/g ཡོད།

13. ལྗང་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་བ།

• ཡོན་ནན་གྱི་ལྡུམ་ཆེན་ལྗང་ཇ (滇绿, Diānlǜ). གཉིས་ཀ་ཡང་ལྡུམ་ཆེན་རིགས་དང་། བང་ཞུན་སྲ་རྫས་དང་གཞི་བདེ་རྫས་མཐོ་བ་ཡིན། དེན་ལུས་ནི་ཡོན་ནན་གྱི་ལྡུམ་ཆེན་རིགས (C. sinensis var. assamica) ནས། ལིང་ཡུན་ནི་ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས (C. sinensis var. sinensis, ཕྱེད་ལྗོན་ཤིང་) ནས་བྱུང་། དེན་ལུས་རོ་རྩུབ་ཅིང་“བཙོག་ཉེ” ཡིན་ལ། ལིང་ཡུན་ལ་ཞོ་སྟོང་གི་དྲི་གསལ་པོ་དང་“སྤུའི” འཇམ་ཉེ་ཡོད། གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུགས་གཉའ་གནོན་གྱི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་འཛིན།

• ཀུང་ཕིང་ཞི་ཞན་ཇ (桂平西山茶, Guìpíng Xīshān Chá). དེ་ཡང་ཀོང་ཤིའི་ལྗང་ཇ་སྟེ་ལོ་འདབ་ཆུང་རིགས། ཞི་ཞན་ནི་ཡང་ཞིང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལྡན། ལིང་ཡུན་ནི་ཐུང་ཞིང་ཞོ་སྟོང་གི་དྲི་ལྡན། ཞི་ཞན་ནི་ཐང་བརྒལ་གྱི་རི་སྒང་ (200–500 m) ནས་བྱུང་། ལིང་ཡུན་ནི་རི་ཁོག་ (800–1500 m) ནས་བྱུང་། འཕར་ཚད་ཀྱང་མི་འདྲ་སྟེ། ལིང་ཡུན་ — 112,500 མུ། ཞི་ཞན་ — དེ་ལས་ཚད་ཆུང་བ།

• ཏུང་ཐིང་པིས་ལོ་ཆུན (洞庭碧螺春, Dòngtíng Bìluóchūn). ལིང་ལོ་ཆུན (凌螺春) ནི་ལིང་ཡུན་གྱི་འགྲིལ་ཅན་བཟོ་སྟངས་ཡིན་ལ་མིང་བཏགས་ཀྱང་པིས་ལོ་ཆུན་ལ་དཔེ་བཞིན་བཏགས་པ་ཡིན། གཉིས་ཀ་ཡང་འགྲིལ་ཅན་དང་སྤུ་ལྡན། པིས་ལོ་ཆུན་ནི་ལོ་འདབ་ཆུང་རིགས། མེ་ཏོག་དང་ཤིང་ཐོག་དྲི། ལིང་ལོ་ཆུན་ནི་ལོ་འདབ་ཆེ་རིགས། ཞོ་སྟོང་དྲི། པིས་ལོ་ཆུན་ — 1 kg ལ་ 60,000–80,000 མྱུ་གུ། ལིང་ལོ་ཆུན་ — མྱུ་གུ་ཆེས་ཆེ་བས་དེ་ལས་ཚད་ཆུང་བ།

• བཻ་ཧྲ་ལྗང་ཇ (白沙绿茶, Báishā Lǜchá). ཧཻ་ནན་གྱི་ལྗང་ཇ་སྟེ་ས་རྒྱུའི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མིན (མཐེའུ་རིལ་གྱི་ཟམ་ཁུང). གཉིས་ཀ་ཡང་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་ས་རྒྱུའི་ཁུལ (ལིང་ཡུན་ནི་མེ་རིའི་རྡོ་རིགས། བཻ་ཧྲ་ནི་མཐེའུ་རིལ་གྱི་ཟམ་ཁུང) ནས་བྱུང་། བཻ་ཧྲ་ནི་ཚ་འདེབས་ཁུལ་གྱི་ལོ་འཁོར་ཧྲིལ་པོར་འཚར་ལོངས་བྱེད། ལིང་ཡུན་ནི་རྒྱ་མཚོ་ངོགས་ཀྱི་མཐོ་སྒང་རླུང་བསྒྱུར་གནམ་གཤིས་ཀྱི་དཔྱིད་དུས་སུ་རྩེ་མོར་སླེབས། བཻ་ཧྲ་ནི་ལོ་འདབ་ཆུང་རིགས། ལིང་ཡུན་ནི་ལོ་འདབ་ཆེ་རིགས།

མཇུག་བསྡོམས།

ལིང་ཡུན་ལྗང་ཇ་ནི་“དམར་པོའི” བཻ་སི་ནས་བྱུང་བ་སྟེ། ཆིང་ལོང་ཞན་རི་ཁོག་གི་མེ་རིའི་རྡོ་རིགས་ས་ཞིང་དུ་སྐྱེས། མཐོ་ཚད་དགུ་མི་ཙན་བར་སླེབས་པའི་ཕྱེད་ལྗོན་ཤིང་ནས། གཞི་བདེ་རྫས་ 182.92 mg/g དང་། སྤྱི་ལོ་ 1915 ལོའི་པཱ་ན་མའི་གསེར་རྟགས་བཅས་དང་ལྡན། ཧྭ་ཆ་ ༢༦ ཞེས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཇ་རིགས་ཐོག་མའི་གྲས་ཤིག་གིས་ཞོ་སྟོང་གི་དྲི་ཞིམ་ཐུང་བ། “སྤུའི” འཇམ་ཉེ། ཡོན་ནན་གྱི་ལྕམ་རིང་དང་འགྲན་པའི་གཟུགས་གཉའ་གནོན་གྱི་ནུས་པ་བཅས་ལྡན་པའི་ཇ་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད། གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྔ — གཡུ་ལྟར་ལྗང་བ། སྤུ་མང་བ། དྲི་ཞིམ་མཐོ་བ། རོ་བྲོ་ཐུང་བ། ཐུབ་བསྒྲབས་ཆེ་བ — དང་ལྗོན་པ་གཅིག་ལས་ཇ་རིགས་དྲུག་སྤྲོད་པའི་ནུས་པས་ལིང་ཡུན་དཀར་སྤུ་རིགས་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་སྣ་མང་ཉེན་ཁུལ་ཆེ་ཤོས་དང་གདེང་འཇོག་ཉུང་ཤོས་ཀྱི་ཇ་རིགས་སུ་གྱུར་ཡོད།