ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན།

ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན། (君山银针, Jūnshān yín zhēn) — «རྒྱལ་པོའི་རི་བོའི་དངུལ་གྱི་ཁབ» — འདི་ནི་གར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཇ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུའི་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་དང་། སེར་པོའི་ཇའི་རིགས་སུ་ནོར་བུ་འདྲ་བའི་ཇ་མཆོག་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་«རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་དགའ» (国礼茶) ཞེས་པའི་མཚན་དཔེ་དང་། 2022 ལོར་UNESCO མིན་ལོད་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག (非物质文化遗产) ཞེས་པ་བཅས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ཚང་མ་ཇ་གཞོང་ནང་དུ་མཐོང་བའི་ཟབ་མོའི་གནས་སྟངས་ཀྱིས་མདོག་ཉམས་པར། དེ་ནི་ཇ་སྐོལ་སྐབས་སུ་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་མྱུ་གུ་རྣམས་ཡར་ལ་ལྡང་བ་དང་མར་ལ་སོང་བ་གསུམ་རེ་བྱེད་པའི་(三起三落, sān qǐ sān luò) གནས་ཚུལ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། མྱུ་གུ་དེ་དག་ས་ཆ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྨུག་མྱུག་ལྟར་དང་། དམག་སྐྱོང་གི་མདུང་རིང་ལྟར་དང་། གསེར་དར་ནང་དུ་ཚུད་པའི་དངུལ་ཁབ་བཞིན་ཉི་མར་འགྱིང་། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་འདི་ལ་«གར་བྱེད་ཀྱི་ཇ» (会跳舞的茶) ཞེས་མཚན་གསོལ། ཇ་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆུ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་ཡིན་པའི་དོང་ཐིང་མཚོའི་དཀྱིལ་གྱི་ཉི་མའི་མིང་ཅན་གྱི་མཚོ་གླིང་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། དེར་ཇ་ཞིང་གི་ཆ་ཚད་ནི་མུ་307 (ཧེག་ཐག་ ~20 ཧ) ཙམ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རེའི་དངུལ་ཁབ་ཀྱི་ཐོན་ཚད་ནི་སྤྱིར་400 ཀི་རམ་ཙམ་ཡོད། སེར་པོའི་ཇའི་ནང་དུ་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་«སྙི་འགྱེར་གཉིས» (双闷黄, shuāng mēnhuáng) ཟེར་བ་དེ་ཡིན། དེས་མིང་དུ་མཚན་ཁུངས་ཀྱི་གསེར་མདོག་ལི་ཝང་དང་འཕྱེགས་ལྡན་གྱི་རྩ་བ་གྲུབ་སྟེ། ཇ་དེར་«གསེར་གྱི་ཡུ་ཝང་ནང་དུ་ཚུད་པའི་འགྱུར་མེད» (金镶玉) ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་བ་དེ་ཡིན།

1. རིགས་དབྱེ་དང་ཁུངས་སྐྱེས:

• རིགས: སེར་པོའི་ཇ (黄茶, huángchá) སྟེ། སྲེག་འཚེད་ཉུང་ངུ་བྱས་པ (15–25%) ཡིན། ཇ་རིགས་ཀྱི་ནང་ཚན་«མྱུ་གུའི་ཇ» (黄芽茶, huáng yá chá) ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། ཇ་རྫས་ཀྱི་སྤུས་ཀ་མཐོ་ཤོས་སུ་གཏོགས།
• ཐོབ་ཐང་: 1959 ལོར་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུ (中国十大名茶) ཞེས་པའི་ནང་ཚུད། སྔར་སྲོལ་སེར་པོའི་ཇ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ནང་གཅིག སེར་པོའི་ཇའི་ནང་དུ་«རྒྱལ་པོའི་དབུ་ཞྭ» (黄茶之冠) ཞེས་གྲགས། ཆིང་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་ཇ (贡茶) རུ་གྱུར། འཚེར་སྒྲིག་གི་སྒྲིག་གཞི་ནི་2009 ལོར་ཧུའུ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མིན་ལོད་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་དང་། 2021 ལོར་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཤུལ་བཞག་ཏུ་བཙུགས། 2022 ལོར་UNESCO མི་རིགས་ཀྱི་མིན་ལོད་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་མིང་ཐོར་ཚུད (རྒྱ་ནག་གི་ཇ་བཟོ་སྒྲིག་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཀྱི་ནང་དུ)། 2006 ལོར་«རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་དགའ» (国礼) ཞེས་པའི་གོ་གནས་ཐོབ།
• ཁུངས་སྐྱེས: རྒྱ་ནག ཧུའུ་ནན་ཞིང་ཆེན (湖南, Húnán) ཡོའེ་ཡང་གྲོང་ཁྱེར (岳阳, Yuèyáng) དོང་ཐིང་མཚོ (洞庭湖, Dòngtíng Hú) ཅུན་ཧྲན་མཚོ་གླིང (君山岛, Jūnshān Dǎo) ། ཅུན་ཧྲན་ནི་དོང་ཐིང་མཚོའི་དཀྱིལ་གྱི་ཆུང་ངུའི་མཚོ་གླིང་ཞིག་ཡིན (ཆ་ཚད་1 ཀི་རམ་མཚོན་གཞི་ལེ་བརྒལ་ཡོད)། དོང་ཐིང་མཚོ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆུ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་ཡིན (ཆ་ཚད་ ~2625 ཀི་རམ་མཚོན་གཞི)། མཚོ་གླིང་དེ་ལ་དོང་ཐིང་རི་བོ (洞庭山) ཞེས་ཀྱང་འབོད།
• ས་ཆའི་ཀུན་འདུ: ལྷག་ལམ་29°24’ བྱང་ཐིག 113°00’ ཤར་ཐིག

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་རྒྱུད:

• ལོ་རྒྱུས:

  • ཐང་གི་རྒྱལ་རབས (唐, 618–907) — འཁྲུངས་སྐྱེ་དང་དར་ཁུངས་དང་པོ: ཅུན་ཧྲན་དུ་ཇ་བཟོ་སྒྲིག་ཐང་གི་དུས་རབས་ནས་ཟིན་ཐོར་ཡོད། ལུ་ཡུ (陆羽) གྱིས་ 《ཇའི་གཞུང་ལུགས》 (《茶经》) ནང་དུ: «བཱ་ལིང་གི་ཅུན་ཧྲན་རི་བོར་ཇ་བཟོ་སྒྲིག་བྱེད།» ཞེས་གསལ། དེ་དུས་ཇ་དེ་ལ་«ཧོང་ལིང་མའོ» (黄翎毛, གསེར་མདོག་གི་སྒྲོ་ཕྲ་མོ) ཞེས་འབོད་པ་དང་། དུལ་བའི་སྤུ་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་ལྟ་བུའི་གསེར་མདོག་དང་སྤུ་རྒྱས་ཡོད་པས་སོ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུང་ལྟར་ན། ཝུན་ཆེང་ཀོང་ཇོ (文成公主) མཆོག་ནི་641 ལོར་བོད་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་པར་ལམ་ཁར་ཅུན་ཧྲན་ཇ་དེ་འཁུར་ཞེས་གསུངས། སུང་གི་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་ཇ་དེ་ལ་«བཻ་ཧོ་ཆ» (白鹤茶, ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་པོའི་ཇ) ཞེས་ཀྱང་འབོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཡང་དག་ཚོར་གྱི་ཁྲུང་ཁྲུང་ཞིག་མཚོ་གླིང་ལ་ཇའི་ས་བོན་འཁྱེར་བའི་སྒྲུང་གཏམ་དང་འབྲེལ།
  • ཆིང་གི་རྒྱལ་རབས (清, 1644–1911) — རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་གོ་གནས: རྒྱལ་པོ་ཆེན་ལུང (乾隆) མཆོག་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་སྐབས་དོང་ཐིང་མཚོར་ཕེབས་ཏེ་ཅུན་ཧྲན་ཇ་དེ་མཆོད་པས་ཧ་ཅང་མཉེས་ཤིང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་བྱ་དགའ (贡茶) རུ་བཙུགས། 《བཱ་ལིང་རྫོང་གི་ཟིན་ཐོ》 (《巴陵县志》) ནང་དུ: ལོ་རེར་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཚད་ནི་ཅིང་18 (སྤྱིར་ ~9 ཀི་རམ) ཙམ་ཡིན་པར་བཀོད། ཆིང་དུས་སུ་ཇ་དེ་ལ་«ཇན་ཆ» (尖茶, རྩེ་ལྡན་ཇ) དང་ «རོང་ཆ» (茸茶, སྤུ་རྒྱས་ཇ) ཞེས་གཉིས་སུ་དབྱེ། དེ་ནས་«ཇན་ཆ» ནི་དངུལ་སྤུ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུ་རལ་གྲིའི་དབྱིབས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དེ་དེང་གི་དངུལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་རྨང་ཆགས་པ་ཡིན།
  • 1952 — གསོ་སླར་བསྐྱེད: ཅུན་ཧྲན་ཇ་ཞིང་གཉེར་སྒྲིག (君山茶场) བཙུགས། ཇ་བཟོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་སྲོལ་སྒྲིག་གཞི་དང་ལྷག་པར་དུ «སྙི་འགྱེར་གཉིས» (双闷黄) གསོ་སླར་བསྐྱེད།
  • 1956 — ལི་ཕེ་ཚིག་གི་གསེར་གྱི་ཐང་ཀ: ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ལ་ལི་ཕེ་ཚིག (ཇར་མན) གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་འགྲིག་ཉིན་མོའི་གསེར་གྱི་ཐང་ཀ་ཐོབ (རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་འཛིན་དང་པོ)། དེའི་སྙན་ཚིག་ནི: «རྒྱ་གར་ལ་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཇ» (茶盖中华) ཡིན།
  • 1957 — དངོས་ཡོད་མིང་ངོས་འཛིན: ཇ་དེར་དེང་གི་མཚན་«ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན།» (君山银针) ཞེས་པ་དེ་ཐོབ།
  • 1959 — སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུ: རྒྱ་ནག་གི་ཇ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུའི་ནང་ཚུད་པ་དང་། འདི་ནི་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུའི་ནང་གི་སེར་པོའི་ཇ་ཁོ་ན་ཡིན།
  • 1972 — མཉམ་འབྲེལ་ཀྱི་ཇ: ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་པས་ཉོའུ་ཡོར་གི་མཉམ་འབྲེལ་ཀྱི་ལས་ཁུངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་དང་གཞུང་ཚབ་རྣམས་ལ་མཆོད་པར་སྐྱེལ། དེ་ལོར་རི་ཆད་ནི་ཁོ་སོན་ནི་རྒྱ་ནག་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་བྱ་དགའ་རུ་ཐོབ།
  • 2006 — རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་དགའ: རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚོང་ལས་པུའུ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་པུའུ་གཉིས་ཀྱིས་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ལ་«རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་དགའ» (国礼) ཞེས་ངོས་འཛིན། ཇ་དེ་ཨུ་རུ་སུའི་མི་དབང་ཝེ་ཝེ་ཕུའུ་ཅིང་ལ་ཕུལ།
  • 2022 — UNESCO: བཟོ་སྒྲིག་གི་ཐབས་ལམ་UNESCO མི་རིགས་ཀྱི་མིན་ལོད་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ཏུ་ཚུད།

• མཚན་གྱི་དོན་སྙིང་:

  • «ཅུན་ཧྲན» (君山) — «རྒྱལ་པོའི་རི་བོ» ཞེས་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུང་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་ཞུན (舜帝) མཆོག་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་པའི་ལམ་ཁར་དགོངས་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་ཡའོ་ཡི་སྲས་མོ་ཨེ་ཧོང (娥皇) དང་ནོའུ་ཡིང (女英) གཉིས་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་དོང་ཐིང་མཚོར་ནུབ། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་མཆི་མ་སྨུག་མྱུག་ལ་ཐེབས་པས་མིང་གིས་«ཞང་ཧྥེ་ཀྲུ» (湘妃竹, ཞང་གི་བཙུན་མོའི་མཆི་མའི་སྨུག་མྱུག) ཞེས་པའི་སྨུག་མྱུག་ཀྱང་བྱུང་། མཆི་མ་ས་ངོས་ལ་ཐེབས་པས་ཇའི་ས་བོན་སྐྱེས་ཞེས་གསུངས། དེར་བརྟེན་རི་བོ་འདི་རྒྱལ་པོ་ཞུན་གྱིས་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་པའི་རི་བོ་ཡིན།
  • «ཡིན་ཀྲེན» (银针) — «དངུལ་གྱི་ཁབ» ཞེས་པ་མྱུ་གུའི་དབྱིབས་སུ་དྲང་པོ་དང་། མཁྲེགས་པོ། དངུལ་མདོག་གི་སྤུ་རྒྱས་ཀྱིས་ཁེབས་པ། ཁབ་དང་འདྲ་བ་བཅས་ལ་བྱ།
  • «ཅིང་ཤང་ཡུ» (金镶玉, གསེར་གྱི་ཡུ་ཝང་ནང་དུ་ཚུད་པ) — མྱུ་གུའི་ནང་ཚུལ་ནི་ལི་ཝང་གསེར་མདོག་དང་། ཕྱི་ཚུལ་ནི་སྤུ་རྒྱས་ཀྱི་དཀར་མདོག་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ལྟ་བུའི་རྩ་བར་བྱ་བའི་སྙན་ངག་གི་མཚན་ཡིན།

• རིག་གནས་ཀྱི་དོན་སྙིང་: ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གནས་ནང་དུ་ཇ་སྐོར་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་ཧ་ཅང་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་གོ་གནས་ཐོག་ཡོད། ཅུན་ཧྲན་མཚོ་གླིང་དེ་རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་རིག་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་གཏིང་ཟབ་ཤོས་ཀྱི་ས་ཆ་ཡིན་ལ། འདིར་རྒྱལ་པོ་ཞུན་གྱི་བཙུན་མོ་གཉིས་ཀྱི་པུར་ཁང་དང་། ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གི་རྡོ་རིང་ (秦始皇封山印) ། ལིའུ་ཡི་ཁྲོན་པ (柳毅井) — ཇིན་ཧྲ་དབང་པོའི་སྐོར་གྱི་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་དེའི་ས་ཆ། དེ་མིན་ལི་པོ་དང་། ཏུའུ་ཧྥུ། པཻ་ཇུའུ་ཡི། ཧྥན་ཀྲུང་ཡན་སོགས་ཀྱང་ཕེབས་མྱོང་། ཧྥན་ཀྲུང་ཡན་གྱིས་འདིར་ 《ཡོའེ་ཡང་གི་ཁང་བཟང་གི་ཟིན་ཐོ》 (《岳阳楼记》) བྲིས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྙན་ངག་གི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། གྲགས་ཆེ་བའི་ཚིག: «སྔོན་ལ་མཐའ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཁྲལ་གྱིས་ཁྲལ་བ་དང་། རྗེས་ལ་མཐའ་འཁོར་གྱི་དགའ་སྤྲོས་དགའ་བར་བྱེད།» (先天下之忧而忧，后天下之乐而乐) ཞེས་གསུངས། མཚོ་གླིང་འདིའི་ཇ་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིམ་པས་བསྐོལ་བའི་བཏུང་བྱུག་ཅིག་ཡིན།

3. རྩི་ཤིང་གི་རིག་གནས་དང་ཇ་རྫས།:

• སོན་རིགས: ཅུན་ཧྲན་གྱི་ས་བོན་རིགས (君山群体种) — ས་ཆའི་ཚོགས་སྤྱིའི་མི་འདྲ་བ་ཅན། བུ་རགས་རིགས (灌木型) ། ལོ་མ་བར་མ (中叶类) ཡིན། ཇ་འདི་ཅུན་ཧྲན་མཚོ་གླིང་ཁོ་ནར་བསྐྲུན་པ་ཡིན། ཁྱད་ཆོས: མྱུ་གུ་ཇེ་མཐུག ཇེ་ལྗིད (百芽重, མྱུ་གུ་བརྒྱའི་ལྗིད་ཚད་ ~45 ག) ། མདོག་ནི་ལྗང་སྐྱ་ཁམ་དམར་གྱི་མདོག་འཚེར་ལྡན (淡绿带紫晕) ། སྤུ་རྒྱས་ཆེ། ཇའི་རྫས་འགྱུར་རྫས (茶多酚) — 25–30% ། ཨ་མི་ནོ་ཨེསིད (氨基酸) — ≥4.3% ། རླན་གཤེར་དང་གྲང་ངར་ལ་བཟོད་བསྲན་ཆེ།
• བསྡུ་སྒྲུབ: ཆིང་མིང (清明, ~ལོ་5 པའི་ཚེས་5) གི་ཉིན་3–4 སྔོན་ནས་ཉིན་7–10 བར། དཔྱིད་ཀའི་དང་པོའི་བསྡུ་སྒྲུབ (春茶首轮) ཁོ་ན། མྱུ་གུ་རྐྱང་པ (单芽, dān yá) ཡིན། མྱུ་གུའི་རིང་ཚད — 25–30 མི་ལི་མི་ཐིག ། ཞེང་ཚད — 3–4 མི་ལི་མི་ཐིག ། ལྷག་པའི་རྩ་རིང་ ~2 མི་ལི་མི་ཐིག
• བསྡུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚད་གཞི — «དགུ་མི་བསྡུ» (九不采, jiǔ bù cǎi):
  1. ཆར་པའི་ཉིན་མི་བསྡུ (雨天不采) །
  2. སད་སེར་གྱི་ཉིན་མི་བསྡུ (风霜不采) །
  3. ཁ་ཕྱེ་བའི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (开口不采) །
  4. ཁམ་དམར་གྱི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (发紫不采) །
  5. སྟོང་སྟོང་གི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (空心不采) །
  6. གུག་གུག་གི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (弯曲不采) །
  7. འབུའི་གནོད་པའི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (虫伤不采) །
  8. སྲབ་མོ་དང་སྙམ་པའི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (细瘦不采) །
  9. ཚད་གཞི་མི་འཚམས་པའི་མྱུ་གུ་མི་བསྡུ (不合尺寸不采) །
• ཐོན་ཚད: སྐེམ་ཇ་ཅིང་1 (500 ག) ལ་མྱུ་གུ་ ~40,000 དགོས། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཇ་རིགས་ནང་དུ་ཇ་རྫས་དང་གྲུབ་ཇའི་བར་གྱི་དཀའ་ལས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།

4. ས་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།

• ཅུན་ཧྲན་མཚོ་གླིང་: དོང་ཐིང་མཚོའི་དཀྱིལ་གྱི་ཆུང་ངུའི་མཚོ་གླིང (1 ཀི་རམ་མཚོན་གཞི་ལེ་བརྒལ) ། ཁ་ཕྱོགས་བཞི་མཚོ་ཆུས་བསྐོར་ཏེ་དབེན་གཏན་ཡིན། ས་རྡོ་ནི་སྐྱུར་རྩི་ཅན་གྱི་བྱེ་རྡོའི་དམར་ས (砂质酸性红壤) ཡིན་ཞིང་། ཇེ་ཕྲ་ལ་སྙིགས་ཁུ་བོ། ས་བཅུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ནགས་ཚལ་གྱི་ཆ་ཚད་90% ལྷག
• གནམ་གཤིས: བར་མའི་འཐོན་མཐོ་བའི་རླན་གཤེར་ཅན། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད — 16–17°C ། ལོ་རེའི་ཆར་ཚད — ~1340 མི་ལི་མི་ཐིག ། དཔྱིད་དང་དབྱར་ཁའི་དུས་སུ་མཚོ་ཆུའི་རླངས་པས་རྟག་ཏུ་སྤྲིན་པ་དང་ན་བུན་ཆགས། ཁྱབ་འགྱེད་ཀྱི་འོད (漫射光) ནི་འོད་གཙོ་བོ་ཡིན། དྲོད་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར: ས་ངོས་སུ་ཆེ་བ་དང་། རླུང་ངོས་སུ་མཚོའི་དྲོད་ཚད་སྲུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉུང་།
• ཇ་ཞིང་གི་ཆ་ཚད: མུ་307 (ཧེག་ཐག་ ~20.5 ཧ) ཙམ་ཡོད། འདིས་ཅུན་ཧྲན་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཇ་ཞིང་གི་ས་ཆ་ཆུང་ཤོས་ཤིག་ཡིན། ལོ་རེའི་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་ཐོན་ཚད་ ~400 ཀི་རམ ། ཅུན་ཧྲན་མའོ་ཇན་ ~2000 ཀི་རམ ། ཚོང་རའི་དགོས་མཁོ་ནི་ལོ་རེར་80,000 ཀི་རམ་ལྷག་ཡོད་པས། ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ཞེས་ཚོང་བའི་ཇ་99% ལྷག་ནི་མཚོ་གླིང་གི་མིན། (ཐོན་སྐྱེད་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གྱིས་ཉེ་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་སུལ་དུ་མུ་4600 ཙམ་བསྣན་ཡོད: ཡུན་ཝུ་རི་བོར2000 ། ཀྲུ་མུ་རི་བོར1500 ། ཐན་ཅིང་རི་བོར1100 །)
• ཁྱད་ཆོས: ཅུན་ཧྲན་མཚོ་གླིང་ནི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡིན། ཁོར་ཡུག་གི་ཚད་གཞི་དམ་ཚིག་ཆེ། བཟོ་སྐྲུན་གྱི་བཙོག་རྫས་མེད། གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་—«མཚོ་གླིང་གི་ནུས་པ» ཞེས་པ་དེས་མཚོ་ཆུས་དྲོད་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཇེ་ཆུང་བཟོས་ཏེ། རྟག་ཏུ་རླན་གཤེར་དང་ཁྱབ་འགྱེད་ཀྱི་འོད་སྦྱིན་པས་མྱུ་གུ་བུལ་བུལ་ངང་སྐྱེས་ཤིང་ཨ་མི་ནོ་ཨེསིད་ཇེ་མང་དུ་གསོག་པའི་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཡིན།

5. བཟོ་སྒྲིག་གི་ལག་རྩལ:

ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་གྱི་བཟོ་སྒྲིག་ནི་སེར་པོའི་ཇའི་ནང་དུ་དཀའ་ཤོས་དང་རིང་ཤོས་ཤིག་ཡིན: བྱ་བ་10 ཡོད་ལ་ཆུ་ཚོད72 རིང་ལག་པས་ལས་དགོས། གཙོ་བོའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་«སྙི་འགྱེར་གཉིས» (双闷黄, shuāng mēnhuáng) ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་མུ་མཐུད་དུ་སྙི་འགྱེར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་བྱས་ཏེ་15–25% ཡི་སྲེག་འཚེད་ཀྱི་ཚད་འཛིན།

• བཀྲམ་པ / ཐན་ཆིང (摊青 — tān qīng): ཇ་རྫས་ཀྱི་མྱུ་གུ་གསར་པ་རྣམས་རྩིག་མྱུག་གི་ཕོར་པའི་ནང་དུ་ཐིན་རིམ་གྱིས་བཀྲམ་ཏེ་ཇེ་སྐེམ་དུ་གཏོང་། ཆུ་ཚོད1–2
• ལྗང་ཁུ་གསོད་པ / ཧྲ་ཆིང (杀青 — shā qīng): དྲོད་ཚད ~80–100°C ། དུས་ཐུང་ངུ་ཞིག་ལ་ཇ་བཙོ། མྱུ་གུ་རྣམས་མཉེན་ལ་ལྗིད་པས་གནོད་མེད་དུ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ཡར་ལྡང་གསུམ་མར་སོང་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་མི་ཤོར་བར་ཉེན་ཁ།
• བསིལ་ཁུར་བཀྲམ་པ / ཐན་ལང (摊凉 — tān liáng): ཁང་པའི་དྲོད་ཚད་དུ་བསིལ།
• དང་པོའི་སྐེམ་སྒྲིག / ཁྲུའུ་ཧུང (初烘 — chū hōng): ཇེ་སྐེམ་དུ་གཏོང་། སྔར་སྲོལ་གྱིས་ཧོང་ཤིང་གི་སོལ་བ (槐炭, huái tàn) ཀྱི་སྟེང་གི་རྩིག་མྱུག་གི་སྐྱ་མ་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་ཧོང་ཤིང་གི་སོལ་བས་གཙང་ཤོས་ཀྱི་དྲོད་དང་དྲི་མ་འཛིན་པར་བཤད།
• དང་པོའི་སྙི་འགྱེར / ཁྲུའུ་པའོ (初包 — chū bāo, «དང་པོའི་འཐུམ»): མྱུ་གུ་རྣམས་ཆེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཤོག་བུ (牛皮纸, niúpí zhǐ) ནང་དུ་ ~500 ག ཙམ་གྱི་ཚོམ་བུར་འཐུམ་ཏེ་ཤིང་སྒམ་ནང་དུ་བཞག ། དྲོད་ཚད་ནི་ཁང་པའི་དྲོད་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་ཅུང་མཐོ་བ་ཙམ། དུས་ཚོད — ཆུ་ཚོད40–48 ། འདི་ནི་སྙི་འགྱེར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་། བུལ་བུལ་དང་ཚོད་འཛིན་གྱིས་སེར་པོར་འགྱུར། འདིའི་སྐབས་སུ་ཇའི་རྫས་འགྱུར་རྫས་ཀྱི་སྙིང་འགྱུར་མེད་པར་ཞིག་རལ་དང་། ལྗང་རྩི་ཞིག་པ། སེར་པོའི་ཚོན་རྫས་ཆགས་པ། ཁ་རྩ་སྦྲང་རུ་འགྱུར་བ་བཅས་བྱུང་།
• ཡང་བསྐྱར་སྐེམ་སྒྲིག / ཧྥུ་ཧུང (复烘 — fù hōng): སེར་པོར་འགྱུར་བ་བཀག་སྟེ་རླན་ཤས་ཚང་མར་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྐེམ།
• གཉིས་པའི་སྙི་འགྱེར / ཧྥུ་པའོ (复包 — fù bāo, «གཉིས་པའི་འཐུམ»): སྙི་འགྱེར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ — ~ཆུ་ཚོད20 ། འགྱུར་ལྡོག་གི་ཟབ་ཚད་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བས: ལི་ཝང་གི་ཚོན་རྫས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་ཞིང་། ཇ་ཁུའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་འཕྱེགས་ལྡན་དང་དར་གྱི་འཇམ་རྩུབ་ཆགས། སྙི་འགྱེར་གཉིས་ཀྱི་བསྡོམས་པའི་དུས་ཚོད་ནི་ཆུ་ཚོད68 ལ་སླེབས། སྙི་འགྱེར་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་མྱུ་གུའི་ནང་ཚུལ་གསེར་མདོག་ལི་ཝང་ཅན་དེ་གྲུབ་སྟེ། ཇ་དེར་«གསེར་གྱི་ཡུ་ཝང་ནང་དུ་ཚུད་པ» ཞེས་པའི་མཚན་ཐོབ།
• མཐའ་མའི་སྐེམ་སྒྲིག / ཙུ་ཧོ (足火 — zú huǒ): ཇེ་སྐེམ་དུ་གཏོང་། སྔར་སྲོལ་གྱིས་ཧོང་ཤིང་གི་སོལ་བའི་སྟེང་གི་རྩིག་མྱུག་གི་སྐྱ་མ་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་དྲོད་ཚད་རིམ་གྱིས་མར་ཕབ།
• འདེམ་སྒྲུག / ཅིང་ཞོན (精选 — jīng xuǎn): ལག་པས་ཇེ་ལེགས་བཅོས། ཚད་གཞི་མ་འཁོལ་བའི་མྱུ་གུ་ཚང་མ་དོར: གུག་པ། ཆག་པ། སྤུ་རྒྱས་མ་འདང་བ། ཆེ་དྲགས་དང་ཆུང་དྲགས་བཅས།

6. དབང་པོའི་ཚོར་བའི་ཁྱད་ཆོས:

• སྐེམ་ལོ་མའི་ཕྱི་ཚུལ: དྲང་པོ། མཁྲེགས་པོ། སྟོབས་ལྡན་གྱི་ཁབ་ཀྱི་དབྱིབས (针芽状) ཅན། དངུལ་མདོག་གི་སྤུ་རྒྱས་ཀྱིས་བཀང་བ (满披银毫) ། མདོག་ནི་གསེར་མདོག་འཚེར་ལྡན (金黄光亮) ། ནང་ཚུལ་ལི་ཝང་གསེར་མདོག་དང་། ཕྱི་ཚུལ་དངུལ་དཀར: «ཅིང་ཤང་ཡུ» (金镶玉, གསེར་གྱི་ཡུ་ཝང་ནང་དུ་ཚུད་པ) ། ཆ་ཚད་མཉམ་པ (长短大小均匀) །
• **སྐེམ་ལོ་མའི་དྲི་བ: གཙང་མ (清香, qīngxiāng) དང་། འབྲས་ལྡན་པའི་སྤུ་རྒྱས་ཀྱི་དྲི (毫香) ཡོད་པ་དེ་འབྲས་ཁུ་བཙོས་པ་འདྲ། མངར་ཞིང་སྨིན་པའི་ཁམ་ཚག་དང་མན་ཏྲིན་གྱི་པགས་པའི་དྲི་མ (熟桃/蜜桔) །
• **ཇ་ཁུའི་དྲི་བ: «ཆིང་ཁྲུན» (清纯) — གཙང་ཞིང་དྭངས་མ། མེ་ཏོག་གི་དྲི། སྦྲང་རྩི། ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཆུང་ཆུང་། རྩྭ་དྲི་མེད། དུ་བའི་དྲི་མེད། དེ་ནི་སེར་པོའི་ཇ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འཚེར་ཤུགས་ཆུང་ཤོས་ཡིན: ཧོ་ཧྲན་ལྟར་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་མིན། ཕིང་ཡང་ལྟར་འབྲས་ཁུའི་དྲི་མིན། «ཡུ་ཝང་གི་དྲི» ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། གཙང་ཞིང་བསིལ།
• **རོ་བྲོ: «ཀན་ཁྲུན་ཐན་ཧྲོན» (甘醇甜爽) — མངར་མོ། འཇམ་པོ། བསིལ་ལྡན། འཕྱེགས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ (粘稠感, ཇ་ཁུའི་གཟུགས་པོ) དང་བཅས། ཁ་རྩ་དང་སྐ་རྩ་ཕལ་ཆེར་མེད། ཇ་བཏུང་རྗེས་ཀྱི་རོ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་མངར་ཞིང་ཁ་ལ་ཁྱབ། སེར་པོའི་ཇའི་ནང་དུ་དར་ལྟར་འཇམ་པའི་རོ་འདི་སྙི་འགྱེར་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ། ཧོ་ཧྲན་གྱི་«མངར་གསུམ» ནི་འདིར་«མཉེན་གསུམ» (三嫩) དུ་འགྱུར: དྲིའི་མཉེན་ཆ། རོའི་མཉེན་ཆ། ཚོར་བའི་མཉེན་ཆ།
• **ཇ་ཁུའི་མདོག: «ཤིང་ཧོང་མིང་ཅིང» (杏黄明净) — ཁམ་ཚག་གི་སེར་མདོག གཙང་མ དྭངས་མ གསེར་གྱི་འཚེར་ལྡན། ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཡ་དང་མོང་ཏིང་ཧོང་ཡ་ལས་མདོག་ནག་པ་དང་དྲོན་མོ་ཡིན་པ་དེ་ཟབ་མོའི་སྙི་འགྱེར་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན།
• ཇ་བཏུང་རྗེས་ཀྱི་ལོ་མ (སྐོལ་བའི་ལོ་མ): «ཕེ་ཧོའུ་ཡུན་ལང» (肥厚匀亮) — མཐུག་ལ་མཉམ་པའི་གསེར་སེར་གྱི་མྱུ་གུ། མཉེན་ལ་རྒྱས། མཁྲེགས་པོ།

7. རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲུབ་ཚུལ:

• ཇའི་རྫས་འགྱུར་རྫས (多酚): 25–30% ། སྙི་འགྱེར་གཉིས (ཆུ་ཚོད68) ཀྱིས་ཞུན་རྫས་ཅན་གྱི་ཁ་ཐེ་ཅིན་དངོས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་ཁ་རྩ་ཧ་ཅང་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་།
• ཨ་མི་ནོ་ཨེསིད (氨基酸): ≥4.3% ། L-ཐི་ཨན་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན། ཇའི་རྫས་འགྱུར་རྫས་ཀྱི་གནོད་སེལ་ནུས་པ་ནི་ཝི་ཏ་མིན་E ལས་ལྡབ18 མཐོ་བར་བརྩི།
• ཨལ་ཀ་ལོའིཌ (生物碱): ཁོ་ཧྥེ་ཡིན + ཐི་ཨན་ — སྔར་སྲོལ་གྱི «འཇམ་པོའི་གསོ་རུང» དང་ཕན་ཚུན་གྱི་ནུས་པ་ལྡན།
• ཝི་ཏ་མིན: C དང་ B རིགས།
• ས་བཅུད (矿物质): ཀ་ལི། མག་ནེ་ཤིམ། ཧྥོ་རིན (སོ་འཁྲུག་གི་ནད་འབུ་འགོག) ། ཙིང་། སེ་ལེ་ནིམ།
• ཇའི་མངར་རྫས (茶多糖) དང་ཧྥ་ལ་ཝོ་ནོའིཌ (黄酮类): ཚད་ལྡན་གྱི་ཚད་ཡོད་པས་གནོད་སེལ་དང་། ཚིལ་ཟན་ཇེ་ཆུང་གཏོང་བ། ནད་འགོག་ནུས་པ་བཅས་སྦྱིན།

8. ཕན་ནུས:

• གནོད་སེལ་སྲུང་སྐྱོབ: ཇའི་རྫས་འགྱུར་རྫས (25–30%) + ཧྥ་ལ་ཝོ་ནོའིཌ། མི་ལུས་ཀྱི་གནོད་སེལ་རྫས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་མཐོ།
• བརྗེ་རྫས་ཕྱིར་སྐྱེལ (代谢): ཁོ་ཧྥེ་ཡིན་དང་ L-ཐི་ཨན་གཉིས་ཀྱིས་བརྗེ་རྫས་ཕྱིར་སྐྱེལ་སྐུལ་ཞིང་། རྣམ་གཡེང་མེད་པར་ཡུན་རིང་དུ་སེམས་ཤུགས་གསོ།
• བཟའ་བཅའི་རིམ་པའི་བདེ་ཐང་: ཁ་ཐེ་ཅིན་གྱིས་ཚིལ་ཞིག་པར་སྐུལ། སྙི་འགྱེར་གཉིས་ཀྱིས་ཇ་དེ་ཁོང་པར་ཧ་ཅང་འཇམ་པོར་བཟོས་ཏེ། ལྗང་ཇ་ལས་ཀྱང་ཇེ་འཇམ།
• སོའི་བདེ་ཐང་: ཧྥོ་རིན་གྱིས་སོ་འཁྲུག་གི་ནད་འབུ་འགོག
• ཁྲག་ཞོར་ཇེ་ཆུང་གཏོང་བའི་ནུས་པ: ཇའི་མངར་རྫས་དང་ཧྥ་ལ་ཝོ་ནོའིཌ་ཀྱིས་ཁྲག་རྫས་སུ་ཚིལ་ཞོར་ཇེ་ཆུང་གཏོང་།
• ཁོང་པའི་བྱང་ཚད་ཟན།: སྙི་འགྱེར་གཉིས་ཀྱི་ཟབ་མོའི་འགྱུར་ལྡོག་གིས་ཇ་འདི་ཁོང་པ་ཟན་པོ་ཅན་ལ་ལྷག་པར་དུ་འོས་སྦྱོར་བྱེད།

9. ཇ་སྐོལ་ཐབས:

• ཆུའི་དྲོད་ཚད: 80–90°C ། ནམ་ཡང་ཆུ་འཁོལ་མ་གཏོང་བར། དེ་ལྟར་ན་མྱུ་གུ་རྣམས་བརྒྱབ་སྟེ་ཡར་ལྡང་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ཉམས་ནས་ཁ་རྩ་ཐོན།
• ཇའི་ཚད: ཆུ་150–200 མི་ལི་ལི་ཐིག ལ་ཇ་3 ག
• སྣོད་ཆ: ཤེལ་དཀར་གྱི་ཀོ་ཀོ་བརྟོལ་མེད་དུ་མི་རུང་། ཤེལ་དཀར་ནང་དུ་ཡང་«དངུལ་ཁབ་ཀྱི་གར» མཐོང་། གཞན་དུ་དྲི་མའི་ཕྱིར་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཇ་གཞོང་ཀུན་ཀྱང་འོས།
• བྱ་རིམ:
  1. ཀོ་ཀོ་ཆུ་འཁོལ་གྱིས་དྲོན་པོར་བཏང་སྟེ་ཆུ་བཤོལ།
  2. ཇ་3 ག བླུག
  3. ཆུ་80–90°C ཡིས་བུལ་བུལ་ངང་བླུག ། དང་པོའི་ཁུ་བ་མ་བཤོལ་བར། དེར་སྤུ་རྒྱས་ཀྱི་དྲི (毫香) དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་མང་ཤོས་ཡོད།
  4. «ཡར་ལྡང་གསུམ་མར་སོང་གསུམ» (三起三落) ལ་ལྟ་བ: མྱུ་གུ་རྣམས་དང་པོར་ཆུ་ངོས་སུ་ཡར་ལྡང་། དེ་ནས་བུལ་བུལ་ངང་གཏིང་ལ་འཕྲེད། ཡང་བསྐྱར་ཡར་ལྡང་ཞིང་མར་སོང་། འདི་ལྟར་གསུམ་བྱེད། དངོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས: མྱུ་གུའི་ཕྱི་ཚུལ་གྱིས་ཆུ་འཇིབ་ཏེ་ལྗིད་ཆེ་རུ་འགྲོ (མྱུ་གུ་བྱིང་།) ། དེ་ནས་མྱུ་གུའི་གཟུགས་པོ་སྦོ་ཏེ་ལྗིད་ཚད་ཇེ་ཆུང (མྱུ་གུ་ཡར་ལྡང་།) ། ཡང་ཆུ་འཇིབ་པ་མུ་མཐུད་དུ་འགྲོ་བས་འཁོར་ལོ་བསྐྱར། «ཡར་ལྡང་གསུམ་མར་སོང་གསུམ» ནི་སྒྲུང་གཏམ་མིན་པར། ཅུན་ཧྲན་གྱི་མྱུ་གུའི་མཐུག་ཚད་དང་ལྗིད་ཚད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དངོས་ལུགས་ཡིན།
  5. སྐར་མ2–3 བཞག ། མྱུ་གུ་རྣམས་གཏིང་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྱིང་སྟེ «སྨུག་མྱུག་ས་ཆ་ནས་སྐྱེ་བ» (群笋出土) དང་ «དམག་སྐྱོང་གི་མདུང་རིང» (刀枪林立) ལྟར།
  6. ཡང་བསྐྱར་སྐོལ་བ: དུས་ཚོད་རིམ་གྱིས་སྤར་ཏེ་ཐེངས3–4 བར་སྐོལ་ཆོག
• ཉེན་ཁ: ཚ་ཆུའི་དྲོད་ཚེད་ཀྱི་དང་སྣོད་མི་བཀོལ་བར། དེ་ལྟར་ན་མྱུ་གུ་བཙོས་ཏེ་དབྱིབས་དང་དྲི་མ་ཉམས་ནས་གར་མི་ཐུབ།

10. ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ:

ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ལ་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཆེ། སྔར་སྲོལ་གྱིས «ཧྲི་ཧོང་ཐན་མི་ཧྥོང» (石灰坛密封): ཡོལ་སྣོད་དམ་པོའི་ནང་དུ་མེ་མ་བརྒྱབ་པའི་རྡོ་ཞོན (རླན་སེལ) གྱི་ཁུག་མ་ཞིག་བཅུག་སྟེ་ཚལ་གྱིས་གཏམས། དེང་གི་ཐབས་ལམ་ནི་ཧ་ཡང་གི་ཤོག་སྣོད་དམ་པོའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། སྙིང་འགྱུར་འགོག་པའི་ཕྱིར་བསིལ་འཁོར (0…+5°C) ནང་དུ་བཞག ། གལ་ཆེ: སྐེམ་ཆུང་གི་ཇ་འདིར་ལྷག་པའི་མེ་ཚད (火气) ཡོད་པས་ཉིན་གཉིས་བཅོ་ལྔ་བསྡོད་ནས་བཏུང་རྒྱུ། ཇ་དེ་ལོ་མང་པོར་ཉར་ཚགས (陈化) བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ངོ་འགྲོ་དང་རོ་ཇེ་ཟླུམ་ཞིང་སྦྲང་རྩི་འདྲ་བར་འགྱུར། ཇའི་དགྲ་བོ: འོད། དྲོད། རླན། ཕྱིའི་དྲི་མ། རླུང་།

11. རིན་གོང་དང་མགོ་སྐོར:

ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཇ་རིགས་ནང་དུ་རིན་གོང་ཆེ་ཤོས་དང་མགོ་སྐོར་མང་ཤོས་ཤིག་ཡིན། མཚོ་གླིང་གི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དངུལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རེའི་ཐོན་ཚད་ ~400 ཀི་རམ ། ཚོང་རའི་དགོས་མཁོ་ 80,000 ཀི་རམ ལས་བརྒལ། འདིས་མཚོན་ན: དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཇ་གྲམ་རེ་ལ་མགོ་སྐོར་གྱི་ཇ་གྲམ་ ~200 ཡོད།

• རིན་གོང་གི་ཚད་གཞི: ཆེད་སྤྱོད་རིམ་པ (特号/特级) — ཅིང་500 ག ལ་ཡོའན་2000 ནས་བརྩམས་ཏེ་ཇེ་མཐོ ། བྱ་དགའི་སྣོད་ཆ་ནང་དུ་ཡོའན་5000–10000 བར། རིམ་པ་དང་པོ (一号) — ཡོའན་1000–2000 ། རིམ་པ་གཉིས་པ (二号) — ཡོའན་500–1000 །
• མགོ་སྐོར་ལས་སྐྱོབ་ཐབས:
  • ཉེན་ཁ་གཙོ་བོ: ས་ཆ་གཞན་གྱི་ལྗང་ཇ་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ཞེས་བཙོང་བ། རེས་མང་ཧྥུ་ཇན་གྱི་བཻ་ཧའོ་ཡིན་ཀྲེན (白毫银针) དཀར་པོའི་ཇ་དེ་ཅུན་ཧྲན་དངུལ་ཁབ་ཞེས་བཙོང་བ། མིང་གི་ནང་དུ་«ཡིན་ཀྲེན» ཟེར་བ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པས་སོ།
  • ངོ་མའི་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན: ནང་ཚུལ་ལི་ཝང་གསེར་མདོག (ལྗང་མདོག་མིན.) ། ཕྱི་ཚུལ་དངུལ་དཀར། «གསེར་གྱི་ཡུ་ཝང་ནང་དུ་ཚུད་པ» ། ནང་ཚུལ་ལྗང་མདོག་ཡིན་ན་སྙི་འགྱེར་མ་བྱས་པའི་ལྗང་ཇའི་རྟགས།
  • ཇ་ཁུ་ནི་ཁམ་ཚག་གི་སེར (杏黄) ཡིན་གྱི། ལྗང་སྐྱ་མིན།
  • «ཡར་ལྡང་གསུམ་མར་སོང་གསུམ» གྱིས་ངོ་མ་ཡིན་ཁུངས་མི་བྱེད་ཀྱང་། ཇ་བསྐོལ་ཐབས་ཡང་དག་པའི་སྐབས་སུ་འདི་མི་འབྱུང་ན་ཉེན་ཁའི་རྟགས་ཡིན (ས་ཆ་གཞན་གྱི་མྱུ་གུ་རྣམས་ལྗིད་ཚད་ཉུང་བས) །
  • ཧུའུ་ནན་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ཇ་ལས་སྤྱི་གཉེར་ཁང (Hunan Junshan Yinzhen Tea Industry Co., Ltd.) གི་དངོས་ཡོད་ཚོང་ཁང་ནས་ཉོ་བ་ལེགས།

12. ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན:

• ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ནི་1959 ལོར་ «རྒྱ་ནག་གི་ཇ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་བཅུ» ཞེས་པའི་ནང་ཚུད་པའི་སེར་པོའི་ཇ་ཁོ་ན་ཡིན། དེས་སེར་པོའི་ཇ་ཚང་མར་མཚོན་ཞིང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་ལྷ་ཁང་ནང་གོ་གནས་ཐོབ།
• མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཇ་འདི་ལ་ «གར་བྱེད་ཀྱི་ཇ» (会跳舞的茶) ཞེས་མཚན་གསོལ་བ་དེ་«ཡར་ལྡང་གསུམ་མར་སོང་གསུམ» གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གུས། དངོས་ལུགས: མྱུ་གུའི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱིས་ཆུ་འཇིབ་ཚད་མི་མཚུངས་པས་ལྗིད་ཚད་ལ་འགྱུར་ལྡོག་འཁོར་ཞིང་མྱུ་གུ་བྱིང་ཡར་ལྡང་གི་འཁོར་ལོ་བྱེད།
• ཇ་500 ག ལ་མྱུ་གུ་ ~40,000 དགོས། མྱུ་གུ་རེ་རེ་ལག་པས་བསྡུས་ཏེ་ཚད་གཞི་9 ཀྱིས་འདེམ། དེ་ཡང་ཆ་ཚད་1 ཀི་རམ་མཚོན་གཞི་ལས་ཆུང་བའི་མཚོ་གླིང་སྟེང་། བསྡུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཉིན་7–10 ། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཇ་རིགས་ནང་དུ་དཀའ་ལས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།
• ཨེ་ཧོང་དང་ནོའུ་ཡིང་གི་སྒྲུང་གཏམ: རྒྱལ་པོ་ཞུན་གྱི་བཙུན་མོ་གཉིས་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་དོང་ཐིང་མཚོར་ནུབ། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་མཆི་མ་སྨུག་མྱུག་ལ་ཐེབས་པས་«མཆི་མའི་སྨུག་མྱུག» (湘妃竹) བྱུང་། མཆི་མ་ས་ཆར་ཐེབས་པས་ཇའི་ས་བོན་སྐྱེས། དེར་བརྟེན་ཇ་འདི་ནི་«བྱམས་པའི་མཆི་མ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཇ» ཡིན།
• 2006 ལོར་ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ཨུ་རུ་སུའི་མི་དབང་ཝེ་ཝེ་ཕུའུ་ཅིང་ལ་ «རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་དགའ» རུ་ཕུལ། ཇ་ཞིག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་བྱ་དགའ་ཆེན་པོར་གྱུར་བའི་དཔེ་དཀོན་པ་ཡིན།
• ཅུན་ཧྲན་མཚོ་གླིང་ལ་ཇ་ཞིང་མ་ཟད་དོན་རྐྱེན་གཞན་ཡང་ཡོད: ཨེ་ཧོང་དང་ནོའུ་ཡིང་གི་པུར་ཁང (二妃墓) ། ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གི་རྡོ་རིང (封山印) ། ལིའུ་ཡི་ཁྲོན་པ (柳毅井) — རྒྱ་ནག་གི་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ས་ཆ། ལི་པོ། ཏུའུ་ཧྥུ། པཻ་ཇུའུ་ཡི། ཧྥན་ཀྲུང་ཡན་སོགས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས། ཅུན་ཧྲན་ནི་ཇ་ཞིང་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་རིག་གི་མཐུད་མདུད་ཡིན།
• «སྙི་འགྱེར་གཉིས» (双闷黄) — འདི་སེར་པོའི་ཇ་གཞན་ནང་མི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ཡིན། སྙི་འགྱེར་གྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས — 48 + 20 = 68 ཆུ་ཚོད — སེར་པོའི་ཇའི་ནང་དུ་དུས་རིང་ཤོས་ཀྱི་སྲེག་འཚེད་ཡིན (དཔེར་བརྗོད: མོང་ཏིང་ཧོང་ཡ་ ~8 ཆུ་ཚོད ། ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཡ་ ཉིན་1–2 ཀྱི «སྐེམ་པའི་བཀྲམ་པ») །

13. སེར་པོའི་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་ན:

• ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཡ (霍山黄芽): གཉིས་ཀ་མྱུ་གུའི་ཇ་རིགས་ཡིན་ལ། སེར་ཇ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ནང་ཚུད། ཧོ་ཧྲན་ནི་རི་ཁུད་ཅན། ས་བཅུད་ལྡན་པ། ཤིང་ཏོག་གི་དྲི། ཉིན་1–2 ཀྱི «སྐེམ་པའི་བཀྲམ་པ» ཅན། ཅུན་ཧྲན་ནི་མཚོ་གླིང་ཅན། དར་ལྟར་འཇམ་པ། ཁམ་ཚག་གི་དྲི། ཆུ་ཚོད68 ཀྱི «སྙི་འགྱེར་གཉིས» ཅན། ཧོ་ཧྲན་ནི «ཤེས་རབ་ཀྱི་ཇ» དང་། ཅུན་ཧྲན་ནི «སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཇ» ཡིན།
• མོང་ཏིང་ཧོང་ཡ (蒙顶黄芽): གཉིས་ཀ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཇ་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་ཡོད། མོང་ཏིང་ནི་རི་ཁུད (1456 མི་ཐིག) ། སྦྲང་རྩིའི་དྲི། རལ་གྲིའི་དབྱིབས། «བཙོས་པ་གསུམ—ཤོག་བུའི་ནང་དུ་སྙི་འགྱེར་གསུམ» ཞེས་པ་ ~8 ཆུ་ཚོད། ཅུན་ཧྲན་ནི་མཚོ་ཁ (མཐོ་ཚད 0 མི་ཐིག) ། འཕྱེགས་ལྡན། ཁབ་ཀྱི་དབྱིབས། ཆུ་ཚོད68 ཀྱི «སྙི་འགྱེར་གཉིས» ། མོང་ཏིང་ནི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་བརྩེ་དུང་པ། ཅུན་ཧྲན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་བ།
• ཕིང་ཡང་ཧོང་ཐང (平阳黄汤): ཕིང་ཡང་ནི་གྱ་མཚོའི་རྩ ། འབྲས་ཁུའི་དྲི། ལྟག་ལྟག་པོ། ཆུ་ཚོད72 ཀྱི «དགུ་སྐེམ་དགུ་སྙི་འགྱེར» ། ཅུན་ཧྲན་ནི་མཚོའི་རྩ། ཁམ་ཚག་གི་དྲི། ཁབ་ཀྱི་དབྱིབས། ཆུ་ཚོད72 ཀྱི «སྙི་འགྱེར་གཉིས» ། བསྡོམས་པའི་དུས་ཚོད་མཚུངས་ཀྱང་ལག་རྩལ་ཡོངས་སུ་མི་འདྲ།
• ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཏ་ཆ (霍山黄大茶): ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར: ཧོང་ཏ་ཆ་ནི་ལོ་མ་རྒྱས་པའི་ཇ་ལ་ «བགྲེས་པའི་དྲི» དང་བདུན་ཕྲག་གི་སྤུངས་པའི་སྙི་འགྱེར། ཅུན་ཧྲན་ནི་མཉེན་ཤོས་ཀྱི་མྱུ་གུ་རྐྱང་པ་ལ་ «དར་ལྟར་འཇམ་པའི་རོ» དང་སྙི་འགྱེར་གཉིས། དམངས་ཀྱི་བགྲེས་པའི་རོ་དང་རྒྱལ་པོའི་དར་གྱི་ཇ — གཉིས་ཀ་སེར་པོའི་ཇ་ཡིན། གཉིས་ཀ་ཆེན་པོ། གཉིས་ཀ་མི་ཚབ་མེད།

མཇུག་བསྡོམས་སུ:

ཅུན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན་ནི་ཇ་ཞིག་སྟེ། དེའི་ནང་དུ་ཡིད་འཕྲོག་མཛེས་དཔྱོད། རོ་བྲོ། ལོ་རྒྱུས། སྒྲུང་གཏམ། གཞུང་འབྲེལ། དངོས་ལུགས་བཅས་ཚང་མ་འདུས་ཡོད། འདི་ནི་ཇ་གཞོང་ནང་དུ་གར་བྱེད་པའི་ཇ་ཁོ་ན་ཡིན། དེ་ནི་ལག་ཤེས་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་གིས་མིན་པར། མཚོ་གླིང་གི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱིས་མྱུ་གུའི་གྲུབ་ཚུལ་ནང་དུ་བཙུགས་པའི་ཆུའི་གཤིས་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ལྟར་གར་བྱེད། དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ལ་བརྩེ་བའི་བཙུན་མོའི་མཆི་མ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དབང་དང་གུང་ཧྲུའུ་ཅི་རྣམས་ལ་ཕུལ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱ་དགའར་གྱུར། འདི་ནི་ལི་པོ་དང་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གི་ཞབས་རྗེས་ཡོད་པའི་མཚོ་གླིང་གི་ཇ་དང་། ཧྥན་ཀྲུང་ཡན་གྱིས་མཐའ་འཁོར་ལ་ལས་འགན་སྐོར་གྱི་ཚིག་བྲིས་པའི་ས་ཆའི་ཇ་ཡིན། དེ་སྟེང་མུ་307 ཙམ་གྱི་ཇ་ཞིང་གིས་ལོ་རེར་དངུལ་ཁབ་ནི་400 ཀི་རམ་ཙམ་ལས་མི་ཐོན། «གསེར་གྱི་ཡུ་ཝང་ནང་དུ་ཚུད་པ» ཞེས་པ་དེ་མྱུ་གུའི་མདོག་ལ་མ་ཟད། ཤེས་རིག་ཡོངས་ལ་ཁེངས་པའི་ཇ་འདི་ལ་བྱ་བ་ཡིན།