ཇི་ཏན་ཇ་ནག་

ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ཧུའུ་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རིམ་མཐོའི་ཇ་ལྗང་ཞིག་ཏུ་གྲགས་པའི་ཇི་ཏན་ཇ་ (碣滩茶) ཞེས་པའི་གྲགས་ཅན་ཇ་དེའི་རྗེས་སྨིན་བྱས་པའི་རིགས་ཤིག་ཡིན། ད་ལྟ་«碣滩茶» ཞེས་པའི་ཚོང་རྟགས་འོག་ཡོན་ལིང་རྫོང་གི་རི་བོའི་སྐྱེ་ཁམས་ཞིང་ཁའི་རྒྱུ་ཆ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་ཇ་ལྗང་། ཇ་དམར། ཇ་དཀར། ཇ་ནག་བཅས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་མང་པོ་ཞིག་འདུས་ཡོད། ཇ་ནག་གི་རིགས་འདི་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་ཀྱི་རྒྱ་བསྐྱེད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། ལོ་བསྡུས་པའི་ཇ་ནག་དང་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་«ཁྲོན་ཤིང་» (陈香, chénxiāng) ཞེས་པའི་གཙང་མའི་རྙིང་དྲི་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན།

1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།

• རིགས། རྗེས་སྨིན་བྱས་པའི་ཇ་ (ཇ་ནག — 黑茶, Hēichá) སྨིན་ཚད་ནི་རླན་སྦང་སྟེགས་བུའི་རིམ་པ་ (渥堆, wòduī) དང་དེའི་རྗེས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཚོད་འཛིན་བྱེད།
• རིགས་ཁག ཧུའུ་ནན་གྱི་ཇ་ནག་ (湖南黑茶, Húnán Hēichá) དང་། «ཇི་ཏན་ཇ» ཚོང་རྟགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཀྱི་ཐོན་རྫས་ཀྱི་གྲལ་དུ་གཏོགས།
• འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག ཧུའུ་ནན་ (湖南, Húnán) ཞིང་ཆེན། ཡོན་ལིང་ (沅陵县, Yuánlíng Xiàn) རྫོང་། ཧྭ་ཧྭ་ (怀化市, Huáihuà Shì) གྲོང་ཁྱེར། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སའི་གཙོ་བོ་ནི་ཡོན་ཤུའེ་ (沅水, Yuánshuǐ) ཆུ་བོའི་བྱང་འགྲམ་གྱི་ཇི་ཏན་ཧྲན་ (碣滩山, Jiétān Shān) རི་བོའི་ས་ཁུལ་དང་། དེ་བཞིན་ཀོན་ཀྲོང་ (官庄镇) གྲོང་སྡེ། མ་སི་ཕུའུ་ (麻溪铺镇) གྲོང་སྡེ། པེ་ཀྲུང་ (北溶乡) གྲོང་སྡེ། ནན་མུའུ་ཕུའུ་ (楠木铺乡) གྲོང་སྡེ་བཅས་སོ།
• ས་ཁམས་འཇོག་གནས། ཚོད་དཔག་28.3–28.9° བྱང་། 110.0–111.0° ཤར།
• མིང་གཞན། ཇི་ཏན་ཇ་ཇ་ནག་ (碣滩茶·黑茶) — སྤྱིའི་ཚོང་རྟགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཇི་ཏན་ཇ་ (碣滩茶, Jiétān Chá) ཡིན།

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན།

• ལོ་རྒྱུས། ཇི་ཏན་ཇའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཅིན་རྒྱལ་རབས་གཉིས་པའི་སྐབས་ (两晋, དུས་རབས་གསུམ་པ་ནས་ལྔ་པའི་བར) ནས་བྱུང་ཞིང་། «ཅིང་ཀྲོའུ་ས་ཆའི་ཐོབས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ» (《荆州土地记》, Jīngzhōu Tǔdì Jì) ཞེས་པར་«ཝུའུ་ལིང་གི་རྫོང་བདུན་དུ་ཇ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་ཁྱད་དུ་འཕགས» ཞེས་གསལ། གྲགས་པ་རྒྱས་པ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ (唐, 618–907) སྐབས་ཡིན་ཏེ། «ཁྲོན་ཀྲོའུ་ས་ཆའི་དེབ་ཐེར» (《辰州府志》) ལྟར་ན« རྫོང་གི་ཇ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཇི་ཏན་གྱི་ཇ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་ད་ལྟ་གོང་མའི་འབུལ་རྫས་སུ་ཕུལ་ཟིན» ཞེས་གསལ། ཇའི་དྲང་སྲོང་ལུའུ་ཡུས་ (陆羽, Lù Yǔ) «ཇའི་གསལ་བྱེད» (《茶经》, Chájīng) ཞེས་པའི་གསུང་རྩོམ་ནང་«ཝུའུ་ཧྲེ་རི་བོ» (无射山, Wúshè Shān) གླེང་ཡོད་ཅིང་། ཞིབ་འཇུག་པས་དེ་ནི་ཡོན་ལིང་རྫོང་གི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། ཇི་ཏན་ཇ་སྔོན་མོ་ནས་སྐྱེ་སའི་ཡུལ་ཡིན། མིང་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ (明清) སྐབས། ཇ་དེ་«ཁྲོན་ཀྲོའུ་ཇི་ཏན་ཇ» (辰州碣滩茶, Chénzhōu Jiétān Chá) ཞེས་གྲགས།

  སྒྲུང་གཏམ་ལྟར་ན། དུས་སྐབས་འདི་རྒྱལ་པོ་ཞུའེ་ཙུང་ (睿宗, Ruìzōng, 685–690 དང་ 710–712 ལོར་དབང་སྒྱུར) གི་སྐབས་དང་འབྲེལ་ཏེ། ཡོན་ལིང་དུ་གབ་པའི་སྐབས་སུ་ས་གནས་ཀྱི་ཇར་དགའ་ཞེན་བྱུང་བ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་མོ་ཧུའུ་ཧྥེང་ཅའོ (胡凤姣, Hú Fèngjiāo) གོང་མའི་བཙུན་མོར་གྱུར་ནས་ཇི་ཏན་ཇ་རྒྱལ་སར་ཁྱེར་བ་དང་། དེ་ནས་འབུལ་རྫས་སུ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཞེས་གྲགས།

  1972 ལོར། རི་པིན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ཐ་ན་ཁ་ཀུའུ་ཨེ (田中角栄) རྒྱ་ནག་ལ་འཚམས་འདྲི་བྱེད་སྐབས། ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེ (周恩来) དང་གླེང་མོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ཇི་ཏན་ཇ་གླེང་སྟེ་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཞེས་བསྔགས། དེའི་རྗེས་སུ་ཇ་འདི་ལ་«རྒྱ་རི་མཛའ་བརྩེའི་ཇ» (中日友好之茶) ཞེས་གཞུང་བ་མིན་པའི་མིང་ཐོགས། 1973 ལོར། ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེའི་སྐུལ་འདེད་འོག་བསྐྱར་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ལས་འཆར་བཙུགས་ཏེ་ཇི་ཏན་གྱི་ཇ་ཞིང་རྙིང་པ་བཟོ་བཅོས་བྱས། 1982 ལོར་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་སུ་བསྐྱར་གསོ་བྱས། 2011 ལོར། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་ཚད་ཚོད་འཛིན་སྤྱི་ཁྱབ་ཅུས་ཀྱིས་«ཇི་ཏན་ཇ» ལ་ས་ཁམས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་སྲུང་སྐྱོབ་ཅན་གྱི་ཐོན་རྫས་ (地理标志保护产品) ཀྱི་གོ་གནས་སྤྲད། ཇ་ནག་གི་རིགས་ — ཇི་ཏན་ཇ་ནག — ནི་2010 ལོའི་ཕྱི་ལོ་རྣམས་སུ་ཚོང་རྟགས་སྣ་མང་དུ་གཏོང་བའི་སྐབས་སུ་ཐོན་ཏེ། ས་གནས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་རྣམས་ཀྱིས་ཇ་ལྗང་། ཇ་དམར། ཇ་དཀར་བཅས་དང་མཉམ་དུ་ཇ་ནག་གི་ཐོན་སྐྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་ཡིན།

• མིང་།

  • «ཇི་ཏན་» (碣滩, Jiétān): «碣» (jié) ནི་དྲང་པོར་བཞག་པའི་རྡོ། ༢། «滩» (tān) ནི་ཆུ་བོའི་འཕྲིལ་ནས་ཐོན་པའི་བྱེ་མའི་ས་ཆ། ས་ཆའི་མིང་འདི་ནི་ཡོན་ཤུའེ་ཆུ་བོའི་འཕྲིལ་དུ་དྲང་པོར་བསྒྲེངས་པའི་རྡོ་རིན་ལྟ་བུའི་བྲག་ཚལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།
  • «ཧེ་ཆ» (黑茶, Hēichá): «ཇ་ནག» ཞེས་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇའི་དབྱེ་ཁག་དྲུག་གི་རིམ་པའི་ནང་རྗེས་སྨིན་བྱས་པའི་ཇའི་རིགས་ལ་གོ།

• རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན། ཇི་ཏན་ཇ་ནི་«ཧུའུ་ནན་གྱི་གྲགས་ཅན་ཇ་བཅུ» (湖南十大名茶) ཞེས་པའི་ནང་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཡོན་ལིང་རྫོང་གི་ཇའི་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། ས་ཁུལ་འདིར་ཐུའུ་ཅ་ (土家族) དང་མོའུ་ (苗族) མི་རིགས་གནས་ཡོད་ཅིང་། ཇ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བ་དང་མགྲོན་བསུའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། ཇ་ནག་གི་རིགས་འདི་ནི་ཧུའུ་ནན་གྱི་ཇ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་འཚམས་ཏེ། དེ་འདྲའི་ཇ་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་ཤ་ཚོན་དང་ཞག་ཚོན་ཟས་རྗེས་བཏུང་བ་དང་། མཐའ་སྐོར་གྱི་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་མ་དང་ཚྭ་བསྲེས་པའི་བཏུང་བྱ་བཟོ་བར་བེད་སྤྱོད་བྱེད།

3. རྩི་ཤིང་གི་རིགས་དང་རྒྱུ་ཆ།

• རིགས། ས་གནས་ཀྱི་ཇ་སྡོང་གི་ཚོགས་སྤྱིའི་རིགས་ (群体种, qúntǐ zhǒng) བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནི་ལྷོ་ནུབ་ (云贵, Yún-Guì) ཇའི་མ་ལག་ Camellia sinensis var. sinensis ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། སྡོང་རྣམས་ནི་རླན་གཤེར་ཆེ་བའི་རི་བོའི་དྭངས་སིམ་གནམ་གཤིས་ལ་ལེགས་པར་འཚམས། ཉེ་བའི་ལོ་རྣམས་སུ་ཞིང་ཁའི་ཆ་ཤས་མང་པོར་ཐོན་སྐྱེད་མཐོ་བའི་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིགས་བརྗེ་བྱས་ཏེ། ས་ཁུལ་དེར་འཚམས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་80% ཟིན།
• བསྡུ་རུབ། ཇ་ནག་གི་ཆེད་དུ་གཙོ་བོ་དཔྱིད་དུས་དང་དབྱར་དུས་འགོའི་རྒྱུ་ཆ་བེད་སྤྱོད་བྱེད། དཔྱིད་དུས་ (清明, Qīngmíng — སྤྱི་ཟླ་བཞི་པའི་འགོ་དང་། 谷雨, Gǔyǔ — སྤྱི་ཟླ་བཞི་པའི་མཇུག) ཀྱི་བསྡུ་རུབ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་དྲི་ངད་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཆ་སྤྲོད་པ་དང་། དབྱར་དུས་ཀྱི་བསྡུ་རུབ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་སྲ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ལོ་མ་སྤྲོད་ཅིང་བསྐའ་རྩ་ཆེ་བ་ཡོད།
• བསྡུ་རུབ་ཀྱི་ཚད་གཞི། ཇ་ནག་གི་ཆེད་དུ་དེ་ལས་སྨིན་པའི་ལོ་མ་ཆོག་སྟེ། མྱུ་གུ་1 + ལོ་མ་2–4 (一芽二至四叶, yī yá èr zhì sì yè) བསྡུས། དཔེ་མཆོག་རིམ་པའི་ཕྱིར་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་འཇམ་པའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས།
• རྒྱུ་ཆའི་དགོས་མཁོ། ལོ་མ་ནི་གཙང་མ་དང་། གཞན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ། སོས་པ། མཐུན་སྦྱོར་ཅན་བཅས་ཡིན་དགོས། རྒྱུ་ཆའི་མཐོ་སྒང་གི་འབྱུང་ཁུངས། (མཚོ་འཕགས་400–600 མི་ཊི་དང་དེ་ཡན) ཀྱིས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་དང་དྲི་བསྒྱུར་དངོས་པོའི་ནང་དོན་མང་དུ་གཏོང་ལ། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཚངས་སྤུའི་རྒྱུ་ཆའི་ནང་དོན་ཉུང་དུ་གཏོང་།

4. ས་ཁམས་ཁྱད་ཆོས་དང་སྐྱེ་སྲུང་གི་ཁྱད་ཆོས།

• རྒྱུད་གཞི་དང་ས་ཁམས་ཁྱབ་ཁོངས། ཡོན་ལིང་རྫོང་ནི་ཝུའུ་ལིང་ (武陵山, Wǔlíng Shān) དང་སོ་ཧྥེང་ (雪峰山, Xuěfēng Shān) གངས་རིའི་མཚམས་སུ་གནས་ཤིང་། ཡོན་ཤུའེ་ཆུ་བོའི་འབྲིང་རྒྱུག་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད། རི་གཟུགས་ནི་རི་བོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ། ཆུ་བོའི་གཤོང་དང་གཤོང་རིང་མང་པོ་ཡོད། རྫོང་འདིར་རི་བོའི་རྩེ་མོ་100 ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་30 ལྷག་ཙམ་ནི་མཚོ་འཕགས་1000 མི་ཊི་ཡན་ཡོད། ཇ་ཞིང་གི་ཆེ་ཤོས་ནི་མཚོ་འཕགས་300–800 མི་ཊིའི་མཐོ་ཚད་དུ་གནས།
• སྐྱེ་སའི་མཐོ་ཚད། 300–800 མི་ཊི། མཐོ་སྒང་གི་ས་ཆ་ཁག་ཅིག་ནི་མཚོ་འཕགས་1000 མི་ཊི་དང་དེ་ཡན་དུ་ཡོད། ཞིང་ཁ་དཔེ་མུའུ་16 སྟོང་གི་12 ཟེར་བ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་རིགས་སུ་གཏོགས།
• གནམ་གཤིས། འབྲིང་རིམ་གྱི་བཅུ་བཤིའི་ཤིང་རྒྱུད་ཀྱི་རླུང་སྤྲོས་རླན་གཤེར་ཅན་ (中亚热带季风湿润气候) ཡིན། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་ནི་ཚོད་དཔག 16.6°C དང་། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཆར་ཚད་ནི་1440.9 མི་ལི་མི་ཊི་ (ཧྭ་ཧྭ་ས་ཁུལ་གྱི་ནང་ཆེས་མཐོ་བའི་གྲངས་ཐང་ཡིན) ཡིན་ལ། སད་པ་མེད་པའི་དུས་ཡུན་ནི་ཉིན་272 ཡིན། ནགས་ཚལ་གྱི་ཁེབས་ཚད་ནི་76.19% ཡིན། དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ན་བུན་དང་རླན་གཤེར་མཐོ་བ་ནི་ཁྱད་ཆོས་སུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མི་བཟོའི་མཚེའུ་ཆེ་ཤོས་ཝུའུ་ཧྲི་ཧུའུ་ (五溪湖, Wǔxī Hú) མཚེའུ་གི་ཉེ་འཁོར་དུ་«མཚེའུའི་རིགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་དྭངས་སིམ་གནམ་གཤིས» (库区小气候) འཕྲོད།
• ས་ཞིང་། པན་ཧྲི་ (板溪群) རིམ་པའི་ཕལ་པའི་རྡོ་ལྷེབ་ཆུང་ངུའི་རྡོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྡོ་རིགས་ — རྡོ་ལྷེབ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྡོའི་ནང་འབར་གཤོང་གི་ཐལ་རྡུལ་བསྲེས་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་དཀོན་པའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་དམར་སྨུག་གི་ས་ཞིང་ (紫色土, zǐsè tǔ) སྲབ་རྒྱུ་མང་བའི་རིགས་ཀྱང་ཁྱད་ཆོས་སུ་གྱུར་ཡོད། སྐྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཚད་ pH 4.5–6.0 ནི་ཇ་སྡོང་ལ་ཡག་ཤོས་ཡིན། ས་ཞིང་ནི་སེ་ལེ་ནིམ་དང་། ཛིང་དང་། གཞན་པའི་སྲབ་རྒྱུ་འདུས་ཡོད།
• སྐྱེ་ཁམས། ཞིང་ཁའི་ཆ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་ཞིང་ལས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལྟར་ཡིན་ཞིང་། JONA (རི་པིན) དང་ IMO (ཡོ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ) མ་ལག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

5. བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ལག་རྩལ།

ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་ཧུའུ་ནན་གྱི་གནའ་རྫས་ཇ་ནག་གི་ལག་རྩལ་བརྒྱུད་ནས་བཟོ་བ་དང་། རླན་སྦང་སྟེགས་བུའི་རིམ་པ་ངེས་པར་དུ་མཁོ། བཟོ་སྐྲུན་གྱི་རིམ་པར་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཇ་ནག་གི་སོས་པའི་རྒྱུ་ཆ་ (黑毛茶, hēi máochá) བཟོ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་བསྲེགས་པའི་ཐོན་རྫས་སུ་བསྒྱུར་བ་བཅས་ཡིན།

རིམ་པ་དང་པོ — ཇ་ནག་གི་སོས་པའི་རྒྱུ་ཆ་བཟོ་བ།

• བསྡུ་རུབ་ (采摘, cǎizhāi)། ལག་པས་མྱུ་གུ་1 + ལོ་མ་2–4 གྱི་ཚད་གཞིའི་ལོ་མ་བསྡུས། ཇ་ནག་གི་ཆེད་དུ་དེ་ལས་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཆ་ཆོག་པ་ནི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇི་ཏན་ཇ་ལྗང་ (དེར་ཚད་གཞི་ནི་མྱུ་གུ་1 + ལོ་མ་1 ཡིན) ལས་ཁྱད་པར་ཡོད།
• སྐམ་པར་བཅུག་སྟེ་རླན་གནོན་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པ་ (摊晾, tān liáng)། བསྡུས་པའི་ལོ་མ་རྣམས་སྨྱུག་མའི་ཁོང་སྟེགས་སུ་སྲབ་ཐུག་གིས་བསྒྲེངས་ཏེ་ངོས་ཀྱི་རླན་པ་ཆ་ཚང་བསྐྲོད་དེ། རྒྱུ་རྩའི་ནང་གི་ཆུའི་ནང་དོན་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད། དུས་ཡུན་ནི་ཆུ་ཚོད་2–4 ཡིན།
• ཚགས་གཅོད་ / «ལྗང་ཁུ་གསོད་པ» (杀青, shāqīng)། དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་བཟོ་བཅོས་བརྒྱུད་ནས་སྨིན་བྱེད་གཏོང་སྤྱོད་ལ་དབང་མེད་པར་བཟོ་ཞིང་སྐྱུར་རྫས་འགྱུར་རིམ་འགོག ཇ་ནག་གི་རྒྱུ་ཆའི་ཆེད་དུ་ལོ་མའི་རླན་གནོན་ལྷག་པའི་སྐབས་སུ་ཆུ་བསྣོན་ཆོག་སྟེ། བསྡུར་ཚད་10:1 (ལོ་མ་10 ཀེ་ཇི: ཆུ་1 ཀེ་ཇི) ཡིས་ཚགས་ཚད་སྙོམས་པོར་གཏོང་། དྲོད་ཚད་ནི་ལག་པའི་བཟོ་བཅོས་སྐབས་260–300°C དང་། ཡང་ན་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་སྒྱུ་རུམ་ནང་ཡིན།
• དང་པོའི་ཚ་སྦྱོང་ (初揉, chūróu)། ལོ་མ་ཚ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ཕྲ་ཕུང་གི་གྲུབ་སྟངས་འཇིག་པ་དང་། ཕྲ་ཕུང་གི་ཁུ་བ་ཕྱིར་འདོན་བྱས་ནས་མ་འོངས་པའི་བཅུ་འདོན་ནུས་པ་སྐྲུན་ཞིང་། སྲིན་བུའི་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བསྐྲུན།
• རླན་སྦང་སྟེགས་བུ / རྗེས་སྨིན་ (渥堆, wòduī)། འདི་ནི་ཇ་དེ་ཇ་ནག་གི་རིགས་སུ་གཏོགས་པར་ངེས་པར་བྱེད་པའི་གལ་ཆེའི་རིམ་པ་ཡིན། ཚ་སྦྱོང་བྱས་པའི་ལོ་མ་རྣམས་དྲོད་ཚད་དང་རླན་གཤེར་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་ཁང་པའི་ནང་མཐོ་ཚད་40–70 སེན་ཊི་མི་ཊིའི་སྤུངས་བུར་བསྒྲིགས། སྲིན་བུ་ཕྲ་རབས་ (ཕབས་རྫས། བྱེར་མ། སིན་དྲིག) ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཟབ་མོའི་སྐྱེ་རྫས་རིག་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱུང་སྟེ། ཁ་ཐེ་ཁིན་གྱི་ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་ཐེ་རུ་བི་ཀིན་དང་ཐེ་བྲ་ཝུ་ནིན་དུ་སྐྱུར་རྫས་འགྱུར་ཏེ། བསྐའ་རྩ་ཟད་ཅིང་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་«ཁྲོན་ཤིང་» གྲུབ། དུས་ཡུན་ནི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཉིན་ཤས་ནས་གཟའ་འཁོར2–3 བར་ཡིན།
• བསྐྱར་ཚ་སྦྱོང་ (复揉, fùróu)། ལོ་མའི་གྲུབ་སྟངས་སྲ་བར་གཏོང་བ་དང་དབྱིབས་ལེགས་པར་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཞོར་བྱུང་གི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་བཟོ་བཅོས་བྱས།
• སྐམ་པར་བཅུག་པ་ (干燥, gānzào)། དྲོད་ཚད་ཚེར་མེད་པའི་གནས་སུ་ལྷག་མའི་རླན་གནོན་10–12% ཡས་མས་ཟིན་པའི་བར་དུ་སྐམ་པར་བཅུག

རིམ་པ་གཉིས་པ — བསྲེགས་ཚགས་དང་ཉར་ཚགས།

• དབྱེ་སྒྲིག་དང་སྡེབ་སྦྱོར་ (筛选拼配, shāixuǎn pīnpèi)། ཇའི་སོས་པའི་རྒྱུ་ཆ་དབྱེ་ཚན་ལྟར་དབྱེ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཚོང་ཐོག་གི་སྤུས་ཚད་བརྟན་གཏོང་གི་ཆེད་དུ་སྡེབ་སྦྱོར་བྱས། ལོ་མ་ཆེ་བ་ནི་བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་གཏོང་ཞིང་། འཇམ་པ་ནི་ཕྱིའི་རིམ་པར་གཏོང་།
• རླངས་པས་བཙོ་བ་ (蒸汽, zhēngqì)། དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་རླངས་པས་ལོ་མ་ལྗིད་དུ་གཏོང་ཞིང་བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འཇམ་པོར་གཏོང་།
• བསྲེགས་ཚགས་བྱེད་པ་ (压制成型, yāzhì chéngxíng)། སྤག་ལེབ་ (砖, zhuān) དང་། ཚང་ (沱, tuó) ཡང་ན་གཞན་པའི་བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་གཏོང་།
• སྐམ་པར་བཅུག་སྟེ་བརྟན་གཏོང་། བསྲེགས་ཚགས་བྱས་པའི་དབྱིབས་རྣམས་བརྟན་པོའི་གནས་སུ་ཟིན་པའི་བར་དུ་སྐམ་པར་བཅུག
• ཉར་ཚགས་ / སྨིན་རུང་ (陈化, chénhuà)། «ཁྲོན་ཤིང་» གི་དྲི་མ་སྔར་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་རོ་མངར་བར་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་གནས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས། བསྲེགས་ཚགས་བྱས་པའི་དབྱིབས་རྣམས་ལོ་འགྲོས་བཞིན་ཡག་ཏུ་འགྲོ།

6. དབང་པོའི་ཚོར་བའི་ཁྱད་ཆོས།

• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་ཕྱི་རྣམ། ནག་པོ་ལྟར་སྨུག་པོ་དང་ནག་པོ་ལྟར་བུང་བའི་ཚོན་མདངས་ཅན། དམ་པོར་ཚ་སྦྱོང་བྱས་པ། བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་དབྱིབས་རྣམས་ལ་ངོས་སྙོམས་ཀྱི་གདོང་ཡོད་ཅིང་མཐོང་བར་བྱེར་མ་དང་གཞན་གྱི་འདྲེས་མ་མེད་པ། ཕྲ་ཕུང་གི་ཁུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་བའི་འོད་མདངས་ཡོད་པར་ཆོག
• སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་མ། གཙང་མའི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་«ཁྲོན་ཤིང» — ཞི་འཇམ་དང་ཟབ་མོའི་དྲི་མ་ལྡན་པ་དང་། སྟར་ཀའི་དྲི་མ་དང་ཤིང་གི་དྲི་མ་འདྲེས་ཡོད་ཅིང་། «རླན་པའི་དྲི་མ» དང་དྲི་ན་མེད་པ། ཇ་གཞོན་པའི་ནང་ཡང་བའི་«ཏུའེ་ཝེ» (堆味, duīwèi) ཞེས་པའི་སྦང་སྟེགས་བུའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དྲི་མ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཉར་ཚགས་དང་མཉམ་དུ་ཡལ་འགྲོ།
• ཇ་ཁུའི་དྲི་མ། གཙང་མ་དང་རྒྱས་པོ་ལྡན་ཞིང་། «ཁྲོན་ཤིང» གཙོ་བོར་གྱུར། ཝལ་ནཊིས་ཀྱི་དྲི་མ། ཤིང་ཏོག་སྟར་ཀའི་དྲི་མ། སྐམ་པོའི་ཤིང་། སྐམ་རྩྭ་བཅས་ཀྱི་དྲི་མ་འབྱེད། ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་དཔེ་རྣམས་སུ་ཡང་བའི་«མར་ཁུའི་དྲི་མ» དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་ཡོད། རེས་འགའ་སྐམ་བཅུག་གི་དུ་བའི་དྲི་མ་ཉམས་ཙམ་ཡོད་པ་ཡང་སྲིད།
• རོ་། མངར་མོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ། གཟུགས་པོའི་ཚད་རན་པའི་མཐུག་ཚད་ཡོད། བསྐའ་རྩ་ནི་འཇམ་པོ་ཡིན་ཞིང་། མགྱོགས་པོར་བསྒྱུར་མངར་ (回甘, huígān) དུ་འགྱུར། ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་སྐབས་སུ་རོ་ནི་དེ་ལས་ཟླུམ་པོར་གྱུར་ཞིང་། «མར་ཁུའི་རང་བཞིན» ལྡན་པ་ཡོང་། ལྷག་རོ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་སྟར་ཀའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།
• ཇ་ཁུའི་ཚོན་མདངས། གསེར་མདངས་ལྟར་སྤངས་ཁ་ནས་སྤངས་ཁ་ལྟར་དམར་པོ་བར། གསལ་དྭངས་ཅན། འོད་གསལ་བ། ལོ་ན་རྒས་པ་དང་མཉམ་དུ་ཇ་ཁུ་ནི་སྟར་ཀའི་མདོག་ཏུ་ནག་ཏུ་འགྲོ།
• ཇའི་དཀྱིལ་ (བཏུང་བྱའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་མ)། ནག་པོ་ལྟར་ཨོ་ལིབ་མདངས་ནས་སྨུག་པོ་བར། མཉེན་བརྟན་ཅན། ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ལོ་མ་ལེགས་པར་བརྡོལ་བ། དཀྱིལ་གྱི་ཁྱབ་ཚད་འདྲ་མཉམ་ནི་རྒྱུ་ཆའི་སྤུས་ཚད་དང་ལག་རྩལ་ཡང་དག་པ་སྟོན་པ་ཡིན།

7. རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲུབ་ཚུལ།

ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཇི་ཏན་ཇ་ལྗང་ལྟ་བུའི་སྤུས་མཐོའི་རྒྱུ་ཆ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་བཟོ་བ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་བཅུ་འདོན་དངོས་པོའི་ནང་དོན་ཧ་ཅང་མཐོ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས། ཆུའི་བཅུ་འདོན་ནི་49.8% ཟིན་ཞིང་། དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒྱ་ཆའི་སྡུར་ཚད་12.8 མཐོ་བ་ཡིན།

• པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ། ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཆའི་ནང་ཇའི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་ཚོད་དཔག 26.62% ཡོད། རྗེས་སྨིན་གྱི་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་ཁ་ཐེ་ཁིན་ (ཨེ་ཕི་ག་ལོ་ཁ་ཐེ་ཁིན་ག་ལེ་ཊི་སོགས) གྱི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཐེ་རུ་བི་ཀིན་ (茶红素, cháhóngsù) དང་ཐེ་བྲ་ཝུ་ནིན་ (茶褐素, cháhèsù) ཞེས་པའི་མཐོ་ཚད་ཆེ་བའི་ཚོན་རྫས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ། ཇ་ཁུར་ཟབ་མོའི་ཚོན་མདངས་དང་འཇམ་པོའི་རོ་སྟེར། ཇ་ནག་གི་ནང་ཐེ་བྲ་ཝུ་ནིན་གྱི་ནང་དོན་ནི་རྒྱུན་སྤྱོད་4–14% ཡོད་ཅིང་ཆ་སྙོམས་6.5% ཡས་མས་ཡིན།
• ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར། ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཆའི་ནང་4.33% ཡས་མས་ཡོད་ཅིང་། L-ཐེ་ཨ་ནིན་ (L-茶氨酸, L-cháānjīsuān) འདུས། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་གྱི་ཆ་ཤས་ཞིག་ནི་དྲོད་ཚད་ཀྱི་བཟོ་བཅོས་དང་སྨིན་བྱེད་སྐབས་མེ་ཡར་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་དྲི་བསྒྱུར་དངོས་པོ་གྲུབ།
• ཨལ་ཀ་ལོའི་རིགས། ཁ་ཧྥེ་ཨིན་ (咖啡碱, kāfēi jiǎn) — ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཆའི་ནང་4.46% ཡས་མས། དེ་བཞིན་ཐེ་ཨོ་བྲོ་མིན་ (可可碱, kěkě jiǎn) དང་ཐེ་ཨོ་ཕི་ལིན་ (茶碱, chájiǎn) ཤུལ་ཙམ་ཡོད།
• པོ་ལི་ས་ཁ་རིཌི། ཇའི་པོ་ལི་ས་ཁ་རིཌི་ (茶多糖, chá duōtáng) ནི་སྨིན་པའི་ལོ་མའི་ནང་གསོག་འཇོག་བྱེད་ཅིང་། ཇ་ནག་གི་སྐྱེ་རྫས་རིག་པའི་ནུས་པའི་ནང་གལ་ཆེན་པོའི་ཞབས་འདེགས་བྱེད།
• ལུས་སྦྱིན་གྱི་རིགས། B ལྷུང་བའི་ལུས་སྦྱིན། ལུས་སྦྱིན་C (སྨིན་བྱེད་སྐབས་ཆ་ཤས་ཤིག་ཉམས་པར་འགྱུར) ལུས་སྦྱིན་E
• གཏེར་རྫས། ཁ་ལིམ། མེག་ནེ་སིམ། ཧྥུ་ཨོ་རིན། སེ་ལེ་ནིམ། ཛིང་བཅས་ཡོད། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་ས་ཁུལ་འདིའི་ས་ཞིང་གི་ཁྱད་ཆོས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱས།
• སྲིན་བུ་ཕྲ་རབས་ཀྱི་ཆ་ཤས། ཕབས་རྫས། བྱེར་མ་ (དཔེར་ན Aspergillus spp.) དང་སིན་དྲིག་རྣམས་རྗེས་སྨིན་གྱི་རིམ་པར་ཞུགས་ཏེ་དྲི་བསྒྱུར་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་དང་རྒྱུ་ཆའི་«ལྗང་ཁུའི» གཉིད་བརྟོལ་རང་བཞིན་ཉུང་དུ་གཏོང་བར་བྱས། སྲིན་བུའི་རྫིམ་གཏོང་བྱུང་བའི་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་རྣམས་སྐྱེ་རྫས་ཀྱིས་ལེན་ཐུབ་པའི་དབྱིབས་སུ་བསྒྱུར་བར་རམ་འདེགས་བྱེད།

8. ཕན་ནུས།

• བཞེས་སྐྱེམ་ལ་རམ་འདེགས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་ནས་ཇ་ནག་ནི་ཞག་ཚོན་གྱི་ཟས་ཀྱི་ཞག་རྩ་«བཤོལ་བ» (解腻, jiě nì) དང་། ལྕི་ཞིང་ཞག་ཚོན་ཆེ་བའི་ཟས་བཞེས་རྗེས་བཞེས་སྐྱེམ་འཇུ་བར་ཕན་པར་བརྩི། ཇའི་པོ་ལི་ས་ཁ་རིཌི་དང་སྲིན་བུའི་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་ཐོན་རྫས་ཀྱིས་རྒྱུ་མའི་འགུལ་སྐྱོད་སྐུལ་འདེད་བྱེད།
• གཉེན་སྐྱུར་རྫས་འགོག་པའི་ནུས་པ། ཐེ་བྲ་ཝུ་ནིན་དང་ལྷག་མའི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་ལ་གཉེན་སྐྱུར་རྫས་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་ཐེ་བྲ་ཝུ་ནིན་དང་རང་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་འགལ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་འབྲེལ་བ་བྱེད།
• ཞག་རྫས་ཀྱི་རྫིམ་གཏོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན། ཞིབ་འཇུག་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཇ་ནག་རྟག་པར་དུ་ཚེར་མེད་པའི་ཚད་ཀྱིས་བཏུང་ན་ཀོ་ལེས་ཊོ་རོལ་དང་ཐེ་རི་གླི་སེ་རཡིཌི་ཀྱི་གྲངས་ཐང་ལ་ཕན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད་པར་བསྟན། དཔྱད་ཡིག་འདི་ནི་སྔོན་འགྲོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྨན་བཅོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ཚབ་བྱེད་མི་ཐུབ།
• མངར་བྱེད་ཀྱི་ཚོད་འཛིན། ཇའི་པོ་ལི་ས་ཁ་རིཌི་ནི་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཆ་ལས་བཟོས་པའི་ཇ་ནག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཁྲག་གི་མངར་བྱེད་ཀྱི་ཚད་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་སྲིད་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
• འཇམ་པོའི་རྩལ་སྐུལ་ནུས་པ། ཁ་ཧྥེ་ཨིན་གྱིས་སེམས་པ་གསོ་བ་དང་། L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་དེའི་ནུས་པ་ཚེར་གཏོང་བྱས་ཏེ་དྲག་པོའི་སྐུལ་སློང་མེད་པར་སེམས་གཏད་ཆེ་རུ་གཏོང་བར་རམ་འདེགས་བྱེད།
• དྲོད་སྐྱེད་ནུས་པ། ཇ་ནག་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཞེས་སྦྱོར་རིག་པའི་ནང་«དྲོད་གཤེར་» (温, wēn) གི་བཏུང་བྱའི་རིགས་སུ་བརྩི་ཞིང་། དེ་ནི་དུས་ཚོད་གྲང་མོའི་སྐབས་སུ་ཧ་ཅང་འཚམས།
• སིན་དྲིག་ལ་འགལ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ། སྨིན་བྱེད་བྱུང་བའི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་གྱི་འགྱུར་རྫས་རྣམས་ལ་ཁ་རྒྱུད་ཀྱི་ནད་སྲིན་དག་ལ་ཚེར་མེད་ཀྱི་སིན་དྲིག་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད།
• འགལ་རྐྱེན་དང་ཚོད་བཀག ཁ་ཧྥེ་ཨིན་ལ་ཚོར་སྣང་ཆེ་བ། ཕོ་བའི་གཉན་ཚད་དང་གཉན་གད་དྲག་པོར་འགྱུར་བ། སྨན་རྫས་འཐུང་སྐབས་ (ཇ་དང་སྨན་བར་དུ་ཆུ་ཚོད་1–2 གི་བར་མཚམས་བཞག་ན་ལེགས། སྦྲུམ་དང་ནུ་བྱིན་སྐབས་ — ཚེར་མེད་པའི་ཚད་ཀྱིས་བཏུང་དགོས།

9. ཇ་བཙོ་ཚུལ།

• ཆུའི་དྲོད་ཚད། 95–100°C (ཁོལ་ཟིན་པའི་ཆུ།)
• ཇའི་ཚད། 100–120 མི་ལི་ལི་ཊིར་ཇ་4–6 གྲམ (ཀུང་ཧྥུའི་ཚུལ།) 250 མི་ལི་ལི་ཊིར་2–3 གྲམ (བཞག་སྦངས།) 600 མི་ལི་ལི་ཊིར་5–7 གྲམ (བཙོ་བ།)
• སྣོད་ཆ། དཀར་ཡོལ་ལམ་ཡི་ཤིང་ (盖碗, gàiwǎn) ངམ་རྫ་མའི་ནང་གི། ཡི་ཞིང་གི་དམར་ས་ལས་བཟོས་པའི་ཇ་ཚགས་ (宜兴紫砂壶, Yíxīng zǐshā hú) — སའི་རྒྱུ་ཆ་ཁུང་ཁུང་ཅན་ལས་བཟོས་པས་དུས་ཡུན་འགྲོས་བཞིན་ཇ་ནག་གི་དྲི་མ་གསོག་འཇོག་བྱེད། བཙོ་བའི་ཆེད་དུ — ཞལ་གོ་དང་རྫ་མ་ལས་བཟོས་པའི་ཇ་ཚགས།
• རིམ་པ།
  1. སྣོད་ཆ་རྣམས་ཁོལ་ཆུས་དྲོད་གཏོང་བྱོས།
  2. ཇ་བླུགས། བསྲེགས་ཚགས་བྱས་པའི་དབྱིབས་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཚད་ཇའི་གྲི་དང་མཁར་རྩེ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་དལ་བུར་བཤོལ་དགོས་པ་དང་། དེའི་སྐབས་སུ་ལོ་མའི་ཡོངས་རྫོགས་སྲུང་བར་འབད་བརྩོན་བྱས།
  3. ཁྲུས་བཀྲུ་ (洗茶, xǐchá)། ཁོལ་ཆུ་བླུགས་ནས་སྐར་མ་5 གི་ནང་དུ་བཤོལ་ — འདིས་བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་ལོ་མ་སད་པར་བྱེད་ཅིང་རྡུལ་ཕྲན་སེལ་བར་བྱེད།
  4. དང་པོའི་བཞག་སྦངས། སྐར་མ་10–15 བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་ཇ་ནི་རིམ་བཞིན་ཁ་འབྱེད་པས། དང་པོའི་བཞག་སྦངས་ནི་ཡང་བོར་གྱུར་སྲིད།
  5. རྗེས་མའི་བཞག་སྦངས། བཞག་སྦངས་རེ་རེ་བཞིན་སྐར་མ་5–10 གྱིས་དུས་ཡུན་རིང་དུ་གཏོང་། སྤུས་ཚད་ལྡན་པའི་ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་བཞག་སྦངས་8–12 བར་བཟོད་ཐུབ།
  6. བཙོ་བ་ (煮茶, zhǔchá)། ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་བསྲེགས་ཚགས་ལ་ཆོག 600 མི་ལི་ལི་ཊིར་གྱི་གྲང་ཆུར་5–7 གྲམ་བླུགས། ཁོལ་དུ་གཏོང་ཞིང་མེ་ཆུང་གི་ཐོག་སྐར་མ་1–2 ཙམ་བཙོས། ཡུན་རིང་དུ་མ་བཙོས་ — འདིས་བསྐའ་རྩ་ཆེ་རུ་གཏོང་།

10. ཉར་ཚགས།

• དྲི་མ་ལས་ལོགས་སུ་བཀོད་པ། ཇ་ནག་ནི་ཧ་ཅང་ལས་སླ་བར་གཞན་གྱི་དྲི་མ་ལེན་པས། སྨན་རྫིབ། ཁྱིམ་གྱི་རྫས་སྦྱོར། ཐ་མག དྲི་བསྒྱུར་རྫས་བཅས་དང་རྒྱང་རིང་དུ་ཉར་དགོས།
• དྲོད་ཚད། 15–25°C དྲོད་འགྱུར་འགྱུར་ཆེན་དང་དྲོད་ལྷག་མེད་པར་བཀོད། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དྲང་པོར་ཕོག་པ་མི་རུང་།
• རླན་གཤེར། ཚེར་མེད་ — 50–70% དྭངས་སིམ་ཧ་ཅང་སྐམ་པོ་ (40% མན) ཡིན་ན་སྨིན་རུང་གི་རིམ་པ་དལ་དུ་གཏོང་། རླན་གཤེར་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་ (75% ཡན) ཡིན་ན་མི་འདོད་པའི་བྱེར་མ་སྐྱེ་བའི་ཉེན་ཁ་སྐྲུན།
• སྣོད་ཆ། ཀྲ་ཧྥུ་ཐོག་རིགས་ཀྱི་ཤོག་བུ་དང་ཤོག་སྒམ་ཕྱིའི་རིམ་པར་«དབུགས་འབྱིན» ཅན་བེད་སྤྱོད་བྱས། རྒྱུན་བརྟན་བྱས་ཟིན་པའི་ཚོང་ཐོག་གི་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུའི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཁ་རྒྱགས་བརྟན་པོ་ཅན་གྱི་ཐུམ་སྒྲོམ་ཆོག ཡུན་རིང་གི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་པོ་ལི་ཐེ་ཀ་དང་ཧྥ་ནི་མི་འོས།
• རླུང་འགྲོ། ཁང་པ་ནི་སྐམ་ཞིང་རླུང་འགྲོ་ཡོད་པ་ཡིན་དགོས་ཀྱང་། རླུང་དྲག་པོ་མི་ཕོག་པར།
• ཉར་ཚགས། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་གི་བསྲེགས་ཚགས་བྱས་པའི་དབྱིབས་རྣམས་ལོ་འགྲོས་བཞིན་ཡག་ཏུ་འགྲོ། «ཏུའེ་ཝེ» ཡལ་ཞིང་། གཙང་མའི་«ཁྲོན་ཤིང» མངོན་གྱུར་ཏེ། རོ་ཟླུམ་པོར་འགྱུར། སྨིན་རུང་གི་འགུལ་རྣམ་རྗེས་འཇུག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཟླ་བ་3–6 རེར་ལན་གཅིག་ཇའི་རོ་མྱང་བྱེད་པར་འཚལ།

11. རིན་གོང་དང་རྫུན་ཚོང་ངོས་འཛིན།

• རིན་གོང་གི་རིམ་པ། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་ཧུའུ་ནན་གྱི་ཇ་ནག་གི་ནང་རིན་གོང་འབྲིང་རིམ་དུ་གཏོགས། རིན་གོང་ནི་བསྡུ་རུབ་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ (དཔྱིད་དུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ནི་དབྱར་དུས་ཀྱི་ལས་རིན་ཆེ) ཉར་ཚགས་ཀྱི་ལོ་ཚད། བཟོ་གྲྭའི་གྲགས་སྙན། ཉར་ཚགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་ལ་ཆེས་རག་ལས་ཆེ། ཇ་གཞོན་པ་ནི་དེ་ལས་རིན་ཆུང་བ་ཡིན་ཅིང་། གཙང་མའི་«ཁྲོན་ཤིང» ལྡན་པའི་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་བསྲེགས་ཚགས་ནི་མངོན་གསལ་དོད་པོས་རིན་ཆེ་བ་ཡོད།
• རིན་གོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན། ཞིང་ཁའི་མཐོ་ཚད། སྐྱེ་ལྡན་གྱི་ངོས་འཛིན། ཐོན་པའི་ལོ། ཉར་ཚགས་ཀྱི་གཙང་སྦྲ། ཡིག་ཆ་ (ལོ། བཟོ་གྲྭ། ཚོང་ཐོག་གི་ཨང་གྲངས) ཡོད་མེད།
• རྫུན་ཚོང་སྤང་ཚུལ།
  • ཐོན་པའི་ལོ། བཟོ་གྲྭ། ཚོང་ཐོག་གི་ཨང་གྲངས། ཉར་ཚགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཚོང་ཁང་ནས་ཉོས། བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་གཅོད་ངོས་ཀྱི་པར་ཞལ་འདྲིས་བྱོས།
  • ལོ་མའི་ཕྱི་རྣམ་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་དགོས། གཙང་མ་ཡིན་དགོས་པ་དང་། མཐོང་བར་ལྗང་ཁུ་དང་ནག་པོའི་སྤུ་ཅན་གྱི་བྱེར་མ་མེད་པར། གསེར་མེ་ཏོག་ (金花, jīnhuā) ཡོད་ན་ཆོག་པ་ནི་ — ཧྥུ་ཀྲོང་ཡིན་ན་ཆོག་མོད། ཡིན་ནའང་སྤྱིར་བཏང་གི་ཇ་ནག་ལ་དེ་ནི་ཁྱད་ཆོས་སུ་མི་འཛིན།
  • དྲི་མ་སྣོམ་དགོས། གཙང་མའི་«ཁྲོན་ཤིང» དྲི་ན་དང་། «རླན་པའི་དྲི་མ» རྫས་སྦྱོར་དང་དུ་བ་སོགས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པར།
  • ཇ་ཁུར་དཔྱད་པ་བྱེད་དགོས། གསལ་དྭངས་ཅན། སྤངས་ཁའི་མདོག རྙོག་རྫི་དང་དཀྲུགས་ཕྱགས་མེད་པར། བཟོ་བཅོས་ཀྱིས་ཚོན་བཏང་བ་ཡིན་ན་རང་བཞིན་མིན་པའི་ཚོན་མདངས་འདྲ་མཉམ་ཞིག་གིས་རང་ངོ་འཛིན།
  • «ཉར་ཚགས་བྱས་པའི» ཇའི་རིན་གོང་དོགས་ཚོད་ཀྱིས་དམའ་བ་ནི་ཟབ་ནན་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡིན། དངོས་གནས་ཀྱི་ཉར་ཚགས་ལ་ཉར་ཚགས་ཀྱི་འགྲོ་སོང་འཇོག་དགོས།

12. སྤྲོ་སྣང་གི་དོན་དག

• ས་མིང་«ཇི་ཏན་» ཞེས་པའི་དོན་དངོས་ནི་«རྡོ་རིན་གྱི་འཕྲིལ» ཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཤུའེ་ཆུ་བོའི་ཁ་འཐོར་བའི་དཀྱིལ་གྱི་བྲག་ཚལ་ནི་དྲང་པོར་བསྒྲེངས་པའི་རྡོ་ལྷེབ་ལྟ་བུར་སྣང་ཞིང་། དེས་ས་ཆ་དང་ཇར་མིང་སྤྲད།
• ཡོན་ལིང་དུ་གནའ་བོའི་ཀྲན་ཀྲུང་ (黔中郡故城) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གནའ་གྲོང་བརྐོ་སྐབས་སུ། འཐབ་འཛིང་རྒྱལ་རབས་ (战国, དུས་རབས་ལྔ་པ་ནས་གསུམ་པ) ཀྱི་རྡོའི་ཇའི་ཡོ་བྱད་ཚང་མ་རྙེད་ཅིང་། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇའི་ཡོ་བྱད་ཚང་མའི་ནང་ཆེས་རྙིང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ས་ཁུལ་འདིའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ཇའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་རྟགས་མཚན་ཡོད།
• ཇི་ཏན་ཇའི་ཆུའི་བཅུ་འདོན་ནི་49.8% ཟིན་ཞིང་། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ལྗང་གི་ནང་ཚད་གཞི་ཐོན་པའི་གྲངས་ཐང་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒྱ་ཆའི་སྡུར་ཚད་12.8 མཐོ་བ་ཡིན། རྒྱུ་ཆའི་སྤུས་ཚད་འདི་ཇ་ནག་གི་རིགས་ལའང་འཕྲོས་ཡོད།
• ཡོན་ལིང་རྫོང་དུ་ས་ཆའི་མིང་60 ལྷག་ཙམ་ཇ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་མིང་གི་ཡུལ་ལྗོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་ཞིག་ཡིན།
• ཇ་ནི་ཆུའི་དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་རྫ་མའི་སྣོད་ཆའི་ནང་ཆེས་ལེགས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན། དགུན་དུས་སུ་བཏུང་བའི་ཆེད་དུ་ཡང་བའི་བཙོ་བ་བྱེད་པ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། དེས་ཇ་ཁུར་ཞོར་བྱུང་གི་ཟླུམ་ཆ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད།

13. གཞན་པའི་ཇ་ནག་དང་བསྡུར་ན།

• ཨན་ཧྭ་ཧྥུ་ཀྲོང་ (安化茯砖, Ānhuà Fúzhuān) དང་བསྡུར་ན། ཧྥུ་སྤག་ལེབ་ནི་ངེས་པར་དུ་«གསེར་མེ་ཏོག» (冠突散囊菌, Eurotium cristatum) ཡོད་པ་དང་སྦྲང་རྩི་ལྟར་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྨོང་གི་དྲི་མ་ཡོད། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་དེ་ལས་གནའ་རྫས་ཀྱི་སྟར་ཀ་དང་ཤིང་གི་དྲི་མ་ཅན་གྱི་«ཁྲོན་ཤིང» ཡིན་ཞིང་རྨོང་གི་དྲི་མ་གཙོ་བོར་མིན། གཉིས་ཀ་ཧུའུ་ནན་གྱི་ཡིན་ཀྱང་། ལག་རྩལ་དང་དབང་པོའི་ཚོར་བ་མི་འདྲ།
• ལིའུ་པའོ་ཇ་ (六堡茶, Liùbǎo Chá) དང་བསྡུར་ན། ཀོང་ཧྲིའི་ལིའུ་པའོ་ནི་བཅུད་སྦྱང་གི་དྲི་མ་དང་«རླན་པའི་ནགས་ཁྲོད་» ཀྱི་དྲི་མ་འདོན་པ་དང་། ཁོང་གི་ཇ་ཁུ་ནི་དེ་ལས་ཟབ་པའི་དམར་པོའི་སྤངས་ཁའི་མདོག་ཅན་ཡིན། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་སྤྱིར་བཏང་དུ་ཇ་ཁུ་དེ་ལས་གསལ་བ་དང་། དེ་ལས་«གཙང་མ» རྩྭ་དང་སྟར་ཀའི་རང་བཞིན་ལྡན།
• ཨན་ཧྭ་ཐེན་ཀྲན་ (安化天尖, Ānhuà Tiānjiān) དང་བསྡུར་ན། ཐེན་ཀྲན་ནི་ཁ་ཐོར་གྱི་ཧུའུ་ནན་ཇ་ནག་སྟེ་དེ་ལས་འཇམ་པའི་རྒྱུ་ཆ་ལས་བཟོས་པ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུན་སྤྱོད་དུ་ཐང་ཤིང་གི་དུ་བའི་དྲི་མ་ཡོད། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་ལྷག་པར་དུ་བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་དེ་ལས་སྲ་གཟུགས་ཅན་དང་དུ་བའི་དྲི་མ་ཉུང་བ་ཡོད།
• ཧྲུའུ་ཕུའུ་ཨར་ལོ་ཇ་ཐོའུ་ (老茶头, Lǎo Chátóu) དང་བསྡུར་ན། ཧྲུའུ་ཕུའུ་ཨར་གྱི་«ཇའི་རྙིང་མགོ» ནི་གཟུགས་པོ་དེ་ལས་མཐུག་པ་དང་། ཡོན་ནན་གྱི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་«ས་རྡོའི» ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་ཆུང་བའི་ལོ་མའི་རིགས་ཚོགས་ལས་བྱུང་བས་དེ་ལས་འཇམ་པོ་དང་། ཡང་བོ། «དྭངས་པའི» དྲི་མ་ཅན་ཡིན།
• ཧུའུ་པེ་ཆིང་ཀྲོང་ (湖北青砖, Húběi Qīngzhuān) དང་བསྡུར་ན། ཧུའུ་པེའི་ལྗང་ཁུའི་སྤག་ལེབ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚོང་གྲྭའི་ས་མཚམས་ཀྱི་ཇ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་ཆ་དེ་ལས་རྩུབ་པ་དང་བསྐའ་རྩ་གསལ་པོ་ཡོད། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་སྤུས་མཐོའི་མཐོ་སྒང་གི་རྒྱུ་ཆ་ལས་བཟོས་པའི་དེ་ལས་ཞིབ་འཇམ་ཅན་གྱི་ཐོན་རྫས་ཡིན།

མཇུག་བསྡོམས་སུ།

ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་ཡོན་ལིང་རྫོང་གི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ཇའི་གྲགས་པ་དང་ཧུའུ་ནན་གྱི་ཇ་ནག་གི་བཟོ་སྐྲུན་སྲོལ་རྒྱུན་མཇལ་བ་ཡིན། ཝུའུ་ལིང་དང་སོ་ཧྥེང་གངས་རིའི་མཚམས་སུ་དམིགས་བསལ་གྱི་«མཚེའུའི་རིགས་ཀྱི་དྭངས་སིམ་གནམ་གཤིས» ཀྱི་འོག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཆར། བཅུ་འདོན་དངོས་པོའི་ནང་དོན་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་ཡོད་པས། ཇ་ནག་གི་རིགས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་འཐུང་བརྟན་ཅན་དང་«མཐུག་པོ» ཡིན། འདི་ནི་གཙང་མའི་«ཁྲོན་ཤིང» འཇམ་པོའི་མངར་བ། ལོ་མང་པོའི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ནུས་པ་བཅས་ལ་གཙིགས་ཤིང་། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཧུའུ་ནན་གྱི་ཇའི་ཚོང་རྟགས་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མངོན་གསལ་མིན་པའི་ངོས་ངོས་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ཏན་ཇ་ནག་ནི་དུས་ཚོད་གྲང་མོ་དང་། ཕྱི་དྲོའི་ཇ་བཏུང་། དལ་བུའི་བཞག་སྦངས་བཅས་ལ་ཧ་ཅང་འཚམས་ཤིང་། རིམ་བཞིན་བསྲེགས་ཚགས་ཀྱི་ལོ་མའི་ཟབ་ཚད་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་འགྲོ།