home · article
ཀུའི་ཀྲོའུ་མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ
Guìzhōu māodòng hóngchá · 贵州猫洞红茶
ཀུའི་ཀྲོའུ་མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ (贵州猫洞红茶, Guìzhōu māodòng hóngchá) — འདི་ནི་གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་ཧྥེང་ཀང་རྫོང་མའོ་ཏུང་ས་ཁུལ་གྱི་མཐོ་སྒང་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་དམར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན། ཇ་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་དམར་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཡང་བའི་སེང་ཤོག་(ཙི་ཏྲུས་) དང་མེ་ཏོག་གི་རིགས་ཀྱི་དྲི་མ་ལྡན་པ་དང་། འབྲས་ཀྱི་དྲི་མ་གཏན་ནས་མེད་པ་ཡིན།…
ཀུའི་ཀྲོའུ་མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ (贵州猫洞红茶, Guìzhōu māodòng hóngchá) — འདི་ནི་གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་ཧྥེང་ཀང་རྫོང་མའོ་ཏུང་ས་ཁུལ་གྱི་མཐོ་སྒང་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་དམར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན། ཇ་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་དམར་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཡང་བའི་སེང་ཤོག་(ཙི་ཏྲུས་) དང་མེ་ཏོག་གི་རིགས་ཀྱི་དྲི་མ་ལྡན་པ་དང་། འབྲས་ཀྱི་དྲི་མ་གཏན་ནས་མེད་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཨོག་འགྱུར་གྱི་ཚད་དམའ་བ་དང་ས་ཁུལ་གྱི་ཇ་རིགས་ཁྱད་པར་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་པ་ཡིན། ཇ་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ཁུལ་ཁོར་ཡུག་གཙང་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་། ས་གཞི་ནི་ཀེ་ཧྲིང་(zinc) དང་སི་ལེན་(selenium) གྱིས་ཕྱུག་པོ་ཡིན།
1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།
- རིགས། ཇ་དམར་(红茶, hóngchá) — ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་(ཨོག་འགྱུར་བྱས་པའི) ཇ་དམར་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཨོག་འགྱུར་གྱི་ཚད་ནི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་ཇ་དམར་ཚོགས་ཀྱི་ཚད་ལས་དམའ་ཞིང་། བརྒྱ་ཆ་༧༠ནས་༨༠% ཡིན་པས་ཁ་རྫས་སྙིང་པོ་དང་རྩིག་པ་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་ཚོད་ལྡན་གསལ་པོ་བྱུང་ཡོད།
- དབྱེ་རིམ། གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ས་ཁུལ་དམིགས་བསལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཇ་དམར། འདི་ནི་“ཧྥེང་ཀང་ཤིན་ཤི་ཆ”(凤冈锌硒茶, Fènggāng Xīnxī Chá) ཞེས་པའི་གཅིག་གྱུར་བྲིང་ཆས་ཀྱི་ཇ་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ས་ཁུལ་གྱི་ས་མཚོན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པའི་གཏན་འཁེལ་གྱི་རྟགས་ཡོད། དེ་མིན་ཡོར་རོབ་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚོན་སྲུང་སྐྱོབ་གན་རྒྱ་གྲོས་བཞིན་ཁོངས་སུ་བཅུག་ཡོད།
- འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག་། གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་(贵州省, Guìzhōu Shěng) ། ཀྲུན་ཡི་གྲོང་ཁྱེར་(遵义市, Zūnyì Shì) ། ཧྥེང་ཀང་རྫོང་(凤冈县, Fènggāng Xiàn) ། མའོ་ཏུང་ས་ཁུལ་(猫洞, Māodòng) ། ཞིང་འབྲོག་གི་ཇ་ལིང་ནི་ཏ་ལོ་ཧྲན་(大娄山, Dàlóu Shān) རི་བོའི་བྱང་ཤར་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཨུ་ཅང་(乌江, Wūjiāng) གཙང་པོའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད།
- ས་ཁུལ་གྱི་ཟུར་ཚད། ལྟོ་ཟུར་༢༧°༥༧′བྱང་། གངས་ལམ་༡༠༧°༢༥′ཤར། ཞིང་འབྲོག་གི་མཐོ་ཚད་ནི་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་༡༢༠༠ ཡས་མས་ཡོད།
2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན།
- ལོ་རྒྱུས། གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ཁུལ་ཤིན་ཏུ་གནའ་མོ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༧༦༠ ལུའུ་ཡིས་བྲིས་པའི་《ཇའི་གཞུང་》(《茶经》, Chájīng) ནང་དུ་“ཡི་ཀྲོའུའི་ཇ” (夷州茶) བྱ་བ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་དེང་གི་མེའི་ཐན་(湄潭, Méitán) དང་ཧྥེང་ཀང་ས་ཁུལ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། ཧྥེང་ཀང་རྫོང་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་ཇ་འདེབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཐོག་སྣང་ཡོད། འོན་ཀྱང་གུའི་ཀྲོའུར་ཇ་དམར་ནི་ཉེ་བའི་དུས་རབས་སུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། གུའི་ཀྲོའུའི་ཇ་དམར་ཐོག་མ་ནི་“མེའི་ཧོང་“(湄红, Méihóng) ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༩ ལོར་མེའི་ཐན་གྱི་ཀྲུང་ཡང་ཚོད་ལྟ་ཇ་བཟོ་ཁང་(中央实验茶场) དུ་ཡུན་ནན་གྱི་ཇ་དམར་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་གསར་བཟོ་བྱས་པ་ཡིན། དུས་སྐབས་༢༠ པའི་ཟད་དང་༢༡ པའི་འགོ་ལ། གཞུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོས་གུའི་ཀྲོའུའི་ཇ་ལས་འཕེལ་བའི་སྐབས་སུ། ས་ཁུལ་འདིའི་ཇ་དམར་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ། ཧྥེང་ཀང་རྫོང་མའོ་ཏུང་ས་ཁུལ་ནི་ཇ་དམར་དངོས་པོ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ས་ཁུལ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།
- མིང་། “མའོ་ཏུང་“(猫洞) ཞེས་པ་ནི་ཐད་སྒྱུར་བྱས་ན་“བྱི་ལའི་ཕུག་པ” ཡིན། ས་མིང་དེ་ནི་ས་ཁུལ་འདིའི་རྡོ་ཞོའི་ས་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། རང་བྱུང་ཕུག་པ་དང་ཆུ་དོང་མང་པོ་ཡོད་པས་བྱི་ལའི་མིང་དེར་འབྲེལ། ས་གནས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་དུ་དུས་སྔོན་ཕུག་པ་འདི་དག་ཏུ་བྱི་ལ་རིགས་(ཞི་པའི་ཧྲང་ཀོ་ཡིན་སྲིད) གནས་ཞིང་སྡོད་པ་བཤད། “ཧོང་ཆ”(红茶, hóngchá) ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་དབྱེ་རིམ་ནང་ཇ་དམར་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན།
- རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན། ཧྥེང་ཀང་རྫོང་ནི་མིའོ་(苗族, Miáozú) དང་ཏུང་(侗族, Dòngzú) མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ས་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་སུ་ཇའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཐོགས་པ། ཇ་ནི་ས་གནས་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་ཟབ་ཏུ་བརྐུས་ཡོད་པ་དང་། གསོལ་ཇ་ཙམ་མིན་པར་ཆོ་གའི་ཡོ་བྱད་དུའང་བེད་སྤྱོད་བྱེད། སྨན་དཔྱད་དང་། མགྲོན་པོ་བསུ་བ། གཉེན་སྒྲིག་གི་ཆོ་ག སྤྱོད་པ་བཅས་སོ།། “ཡུའུ་ཆ”(油茶, yóuchá) — སྣུམ་དང་སྨན་རྫས་བཅས་ཀྱིས་བསྐོལ་བའི་ཇ་བཟོ་སྲོལ་ནི་ཧྥེང་ཀང་དུ་དེ་རིང་ཉིན་དུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། མིང་རྒྱལ་རབས་ནས་བཟུང་ས་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ནང་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། ལོ་རེར་རྫོང་འདིར་ཇའི་དུས་ཆེན་འཚོགས་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་རོལ་དབྱངས། རོ་མྱོང་བ་བཅས་རྒྱ་ནག་ཡོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་བ་ཁྲིད་ཀྱི་ཡོད། ཧྥེང་ཀང་ནི་མང་ཐེང་“རྒྱ་ནག་གི་ཇ་རྫོང་གལ་ཆེན” (中国重点产茶县) དང་“ཀེ་ཧྲིང་(zinc) དང་སི་ལེན་(selenium) ཕྱུག་པོའི་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཇའི་ཕ་ཡུལ” (富锌富硒有机茶之乡) གྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད།
3. རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་དང་ཐོན་ཁུངས།
- རིགས་/ ཇ་རིགས། ཐོན་སྐྱེད་ལ་ཧྥུ་ཏིང་ཏ་པའེ(福鼎大白, Fúdǐng Dàbái) ཇ་རིགས་དང་། དེའི་ཉེ་ཚན་ཧྥུ་ཏིང་ཏ་ཧའོ(福鼎大毫, Fúdǐng Dàháo) བེད་སྤྱོད་བྱེད། འདི་དག་ནི་ཧྥུ་ཅན་ཞིང་ཆེན་ནས་ནང་འདྲེན་བྱས་པ་དང་། གུའི་ཀྲོའུའི་མཐོ་སྒང་གནས་སྟངས་ལ་ལེགས་པར་འཚམས་པ་ཡིན། རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ཐོག་ནས་Camellia sinensis var. sinensis ཞེས་པའི་ལོ་མ་ཆུང་རིགས་སུ་གཏོགས། ཧྥུ་ཏིང་ཏ་པའེའི་གཞོན་ནུའི་མྱུ་གུ་ལ་ཨན་ཐོ་སིའན་(anthocyanin) མང་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་སྨུག་པོའི་མདངས་ལྡན་པ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ཁྱད་རྟགས་ཤིག་ཡིན། ཧྥུ་ཏིང་ཏ་པའེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་ཇ་རིགས་(国家级良种) ཡིན་པ་དང་། ཇ་དཀར་དང་ཇ་དམར་གཉིས་ཀའི་ཐོན་སྐྱེད་ལ་རྒྱ་ཆེར་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
- བསྡུ་ཚད། དཔྱིད་ཟླ་གསུམ་པའི་མཇུག་ནས་ཟླ་ལྔ་པའི་འགོ་བར་ལག་པས་བསྡུ་ཚད་བྱེད། བསྡུ་ཚད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ནི་མ་ཁ་ཕྱེ་བའི་མྱུ་གུ་གཅིག་དང་སྟེང་གི་གཞོན་ནུའི་ལོ་མ་གཉིས། (一芽二叶, yī yá èr yè) ཡིན། དཔྱིད་ཀའི་བསྡུ་ཚད་(春茶, chūnchá) ནི་ཨ་མི་ནོ་ཨེ་སིད་དང་དྲི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཆས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་ཡིན།
- ཐོན་ཁུངས་ལ་དགོས་མཁོ། ལོ་མ་རྣམས་ཅུང་ཆུང་ལ། རིང་ཚད་སོར་མོ་༤-༦ ཡོད། མྱུ་གུའི་སྟེང་དངུལ་གྱི་མདངས་ལྡན་པའི་སྤུ་(白毫, báiháo) གསལ་པོ་ཡོད། ཐོན་ཁུངས་ལ་ L-theanine དང་སྣུམ་རྫུན་སྤོས་སྣུམ། ལྷག་པར་མོ་ནོ་ཐེར་པེན་ཨེལ་ཀོ་ཧོལ་(ལི་ན་ལུ་ལྦ་, གེ་ར་ནི་ལྦ་) མང་པོ་ཡོད་པ་དེས་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་གྲུབ་པར་བྱེད།
4. ས་ཁུལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཁྱད་ཆོས།
- ས་ཁུལ། ཏ་ལོ་ཧྲན་(大娄山) རི་བོའི་བྱང་ཤར་ཉེ་འདབས། གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས། ས་ཁུལ་འདི་ནི་ཨུ་ཅང་(乌江) གཙང་པོའི་སྟོད་བརྒྱུད་གཏོགས་པ་དང་། “ཨུ་ཅང་གི་དཀྱིལ་བརྒྱུད་ཇ་ཁུལ” (乌江中游茶区) ཞེས་པའི་ཇ་ཁུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།
- མཐོ་ཚད། མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་༡༢༠༠ ཙམ།
- ས་རྡོ། སྔོན་པོའི་ས་(黄壤, huáng rǎng) དང་སྐྱུར་གཤིས་(pH ༥.༥–༦.༥) ལྡན་པ། རྡོ་ཞོའི་ས་བྱེད་སྟེང་གྲུབ་པ། ས་རྡོ་ནི་ལྕགས་རྫས་དང་མང་གནེ(མང་གནེས) ཕྱུག་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཀེ་ཧྲིང་(Zn) དང་སི་ལེན་(Se) ངོ་མཚར་ཅན་གྱི་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པས “ཤིན་ཤི་ཆ” ཞེས་པའི་མིང་སྙན་ཐོབ་ཡོད།
- གནམ་གཤིས། བྱེ་ཁུལ་གྱི་མཐོ་སྒང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཆར་ཆུའི་སྤྲིང་སྟོན་གྱི་གནམ་གཤིས། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་དྲོད་ཚད་+༡༤.༥–༡༥.༥°C ཡིན་པ་དང་། ལོ་རེའི་ཆར་ཚད་སྨི་༡༡༠༠–༡༣༠༠ ཙམ་ཡོད། ལོ་རེར་ཉིན་༢༠༠ ལྷག་ཙམ་ན་བུན་ཤོར་བ་དང་། རླན་ཚད་མཐོ་བ། ཉིན་མཚན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཁྱད་(༡༠–༡༢°C) རྒྱུན་ལྡན་ཡོད། དྲོད་ཚད་ཁྱད་འདིས་ཇ་ཤིང་རྣམས་འཚར་བ་བུལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། ལོ་མའི་ནང་དྲི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཆ་དང་། མངར་རྫས། ཨ་མི་ནོ་ཨེ་སིད་སོགས་བསགས་པར་བྱེད། གུའི་ཀྲོའུ་ལ་“མཐོ་སྒང་། ལྡིང་ལམ་དམའ། ཉི་འོད་ཉུང་། ན་བུན་མང་། འགོག་རྐྱེན་མེད་པ” (高海拔、低纬度、寡日照、多云雾、无污染) ཞེས་པའི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་ཚང་བའི་མཚན་སྙན་ཡོད། གུའི་ཀྲོའུ་ཇ་གཞུང་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ཧྥེང་ཀང་གི་ཇ་ལ་ཆུ་ཞུན་གྱི་ཁྱད་འཕགས་རྒྱུ་ཆ་དང་། ཨ་མི་ནོ་ཨེ་སིད། ཇའི་པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལས་རྒྱུན་དུ་བརྒལ་བ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ཡོད།
- འཕེལ་རྒྱས་ཁྱད་ཆོས། ཞིང་འབྲོག་ནི་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཀྱི་རྩ་དོན་ལྟར་སྤྱོད། སྤྱིར་བཏང་གི་ལུད་ནི་སྨྱུག་མའི་རོ་ཉེས་དང་འབྲས་ཀྱི་སྤགས་མར་ལ་བརྟེན་པའི་རང་བྱུང་གི་རྫས་སྦྱོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད། བཟོས་མའི་ནད་འབུ་གསོད་རྫས་དང་རྩྭ་གསོད་རྫས་བཀག་འགོག་བྱས་ཡོད། ཧྥེང་ཀང་ནི་གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཇ་ཕྱིར་གཏོང་གི་གྲངས་ཀ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྫོང་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་ཁེ་ལས་༡༥ དང་། HACCP ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་ཁེ་ལས་༢༦ ཡོད།
5. བཟོ་སྐྲུན་ལག་རྩལ།
མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆའི་ཐོན་སྐྱེད་ནི་ཇ་དམར་གྱི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་གོ་རིམ་ལ་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་བསྲེས་པ་སྟེ། ཡང་བ་དང་དྲི་ཞིམ་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས་སྐྲུན་པར་དམིགས་ཡོད།
- རྦ་སྒུར་(萎凋, wěidiāo)། སྦྲེལ་མའི་ཐབས་ལམ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་སྟེ། དང་པོ་ཉིན་འདབ་གཡོག་གིས་གྲིབ་བར་(晒青, shài qīng) ཆུ་ཚོད་༢-༣ བཞག་པ་དང་། དེ་ནས་སྨྱུག་གི་སྒྲོམ་སྟེང་གྲིབ་བར་(阴萎凋, yīn wěidiāo) བཞག་པ་ཡིན། སྤྱིའི་རིང་ཚད་ཆུ་ཚོད་༡༠-༡༤ ཡོད། དམིགས་ཡུལ་ནི་ལོ་མའི་རླན་ཚད་བརྒྱ་ཆ་༦༠-༦༥% བར་ཇོག་པ་དང་། ཚེས་རྫས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་འགོ་འཛུགས་པ་(བཞུར་རྫས་གསོན་པར་བྱེད་པ། སྤྲི་ཏིལ་ཆ་ཤས་གཤིག་པ། དྲི་རྒྱུའི་སྔོན་རྐྱེན་གྲུབ་པ) ཡིན།
- སྐམ་སྒུར་(揉捻, róuniǎn)། ‘ཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་སྐར་མ་༣༠-༤༠ གི་རིང་སྒུར་བ། ཇ་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་སྒུར་བའི་ཐག་པ་ལྟ་བུ་མིན་པར་ཟླུམ་པོའི་མུ་ཏིག་དང་རིལ་བུའི་དབྱིབས་(珠形, zhūxíng) གྲུབ་པ་ཡིན། དབྱིབས་འདིས་སྣུམ་རྫུན་སྤོས་སྣུམ་ལེགས་པར་སྲུང་བ་དང་། ཇ་བཞོས་སྐབས་རོ་མཉམ་པར་ཐོན་པར་བྱེད།
- ཨོག་འགྱུར་(发酵, fājiào)། སྒུར་བའི་ལོ་མ་རྣམས་ཚད་ལྡན་གྱི་ཁང་པའི་ནང་བཞག་སྟེ། དྲོད་ཚད་༢༥-༣༠°C དང་རླན་ཚད་༩༥% ཙམ་བཟོ། ཨོག་འགྱུར་ཆུ་ཚོད་༣-༥ བྱས་རྗེས། བརྒྱ་ཆ་༧༠-༨༠% ཟིན་སྐབས་འགོག་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཇ་དམར་གཞན་(སྤྱིར་བཏང་༨༥-༩༥%) ལས་མངོན་གསལ་དམའ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཡང་བའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས་འདི་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱེད།
- སྐམ་སྲིད་(烘干, hōnggān)། དྲོད་ཚད་མི་འདྲ་བའི་གོ་རིམ་ཁག་བརྒྱུད་དེ། དང་པོ་ཨོག་འགྱུར་འགོག་ཆེད་དྲོད་ཚད་༡༠༠-༡༡༠°C ཡིན་པ་དང་། མཐའ་མར་དྲི་མ་བརྟན་པོར་བྱེད་པ་དང་རླན་ཚད་བརྒྱ་ཆ་༣-༥% ཟིན་ཆེད་དྲོད་ཚད་༦༠-༧༠°C ཡིན།
- དབྱེ་རིམ་(分级, fēnjí)། གྲུབ་པའི་ཇ་རིལ་བུ་ཆེ་ཆུང་དང་དབྱིབས། སྤུས་ཚད་ལྟར་དབྱེ་རིམ་བྱེད། རིལ་བུ་ཆ་ཚང་ལ། ཐལ་བ་མེད་པ་དང་ཉམས་པ་མེད་པ་བདམས་ཏེ་བཞག
6. དབང་པོའི་ཚོར་བའི་ཁྱད་ཆོས།
- སྐམ་ལོ་མའི་མཐོང་རྣམ། ཟླུམ་པོའི་རིལ་བུ་ཆུང་ངུ། སྤུས་ཚད་ཅན། ཁ་དོག་མུན་པའི་སྨུག་པོ་དང་། མྱུ་གུའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟངས་དང་གསེར་གྱི་མདངས་ཤིག་ཡོད། རིལ་བུའི་ཚད་ནི་ཟླུམ་ཚད་མི་མཐའ་༤-༦ ཡོད།
- སྐམ་ལོ་མའི་དྲི་མ། རྙོག་འཛིང་ཅན་དང་རིམ་པ་མང་པོ་ལྡན་པ། སེང་ཤོག་(ཙི་ཏྲུས་) ཀྱི་དྲི་འབྱུང་། (བེར་ག་མོཏ་, པོ་མེ་ལོ) དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་འབྱུང་། (ཇ་སི་མིན་, ཨོ་ས་མན་ཐུས) ། ཡང་རོ་ཙམ་གྱི་ཚ་དྲོད་(ཀརྨ་ཤུ་ག, ཤིང་ཚ) དང་སྟར་ཀའི་དྲི་འབྱུང་། (བཱེམ་, བདེ་འབྲས) བཅས་ཡོད།
- ཇ་ཁའི་དྲི་མ། གསལ་ཞིང་སོས་པ། སེང་ཤོག་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ། ཇ་ཁ་ཁོལ་བའི་སྐབས་སུ་ཀར་མེལ་དང་ཤིང་ཏོག་། སྦྲང་རྩིའི་དྲི་འབྱུང་བཅས་འཕེལ། གྲང་ཞེན་སྐབས་མངར་བའི་དྲི་འབྱུང་ཕུལ་བྱུང་དུ་འགྱུར།
- རོ། འཇམ་ལ་ཉེན་ཆ་ཆེ། བཞུར་རྫས་སྤྲི་ལྟ་བུའི་རེག་ཚོར་དང་། ལུས་པོ་ཡང་བ། སེང་ཤོག་གི་མངར་རོ་གཙོ་བོ་ཡིན། ཁ་ཚ་(terpкость) ཐོལ་གྱིས་མེད་ལ། ཇ་དམར་མང་པོར་ཡོད་པའི་འབྲས་ཀྱི་དྲི་མའང་མེད། རོ་ལྷག་རིང་པོ་དང་། མངར་ཆ་ཡོད་ལ་སོས་པའི་རང་བཞིན། ས་རྫས་ཀྱི་(ཀེ་ཧྲིང་དང་སི་ལེན་) དྲི་འབྱུང་ཡང་འབྱུང་།
- ཇ་ཁའི་ཁ་དོག གསལ་ཞིང་དྭངས་པ། བྷེརུལ་(amber) གསེར་མདོག ཇ་དམར་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་གསལ་བ་ནི་ཨོག་འགྱུར་དམའ་བའི་རྐྱེན་ཡིན།
- ཇ་མཛོད་(བཞོས་པའི་ལོ་མ)། ཁ་དོག་རྒྱུན་འཆམ། འཇམ་ཞིང་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ལོ་མ་ཟངས་སྨུག་གི་དབྱིབས་བཟུང་ཡོད། རིལ་བུ་ཡོངས་སུ་ཁ་ཕྱེ་སྐབས་མྱུ་གུ་ཆ་ཚང་དང་ལོ་མ་གཉིས་གསལ་པོར་མཐོང་།
7. རྫས་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་ཆ།
- པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ། སྤྱིའི་སྡོད་ཚད་བརྒྱ་ཆ་༡༥-༢༠% ཙམ་ཡོད། (ཨོག་འགྱུར་ཚད་མཐོ་བའི་ཇ་དམར་ལས་དམའ་བ) ཐེ་ཡ་ཧྥ་ལི་ཝིན(theaflavin) དང་ཐེ་ཡ་རུ་བི་ཇིན(Thearubigin) གཉིས་ཡོད། ཨོག་འགྱུར་དམའ་བས་ཀི་ཏ་ཧེ་ཐིན(residual catechins) དང་ EGCG (epigallocatechin-3-gallate) ཆེར་ལྷག་པ་ཡོད།
- ཨ་མི་ནོ་ཨེ་སིད། L-theanine སྡོད་ཚད་(སྐམ་ལྗིད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༢-༣%) མཐོ་བ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ཇའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། དེས་ཇ་ལ་མངར་བ་དང་ལྷོད་ཆའི་ཕན་ཐོགས་སྤྲོད།
- ཨལ་ཀ་ལོའི་ཊི། ཁོ་ཧྥིན་སྡོད་ཚད་འབྲིང་བ་སྐམ་ལྗིད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༢-༣% ཙམ། ཐེ་ཡོ་བྷྲོ་མིན་དང་ཐེ་ཡོ་ཕིལ་ལིན་ཉུང་ཙམ་ཡོད།
- སྣུམ་རྫུན་སྤོས་སྣུམ། ལྡང་བསྒྱུར་གྱི་དྲི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཆས་ཕྱུག་པོ་ཡོད། — ཐེར་པེན་དང་ཐེར་པེ་ནོའི་ཊི།: ལི་ན་ལུ་ལྦ་(ལི་ནལཱོལ, མེ་ཏོག་དྲི), α-ཐེར་པི་ནེ་ལྦ་(ཤོ་ཤིང་དྲི), སི་ཏྲོ་ནེ་ལོལ་དང་གེ་ར་ནི་ལྦ་(སེང་ཤོག་དང་རོ་ཤོག་དྲི), ནེ་རོལ་(ཤིང་ཏོག་དྲི) བཅས་ཡོད། འདི་དག་གིས་སེང་ཤོག་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མའི་ཁྱད་ཆོས་སྐྲུན།
- སྐྱེས་རྫས། C (བཟོ་སྐྲུན་ཇམ་པོས་ཆ་ཤས་ལྷག), རིགས་ B (B1, B2, B6), PP (ནི་ཀོ་ཊི་ནིག་ཨེ་སིད)།
- ས་རྫས། ཀ་ལི། མང་གནེ(མང་གནེས), ཧྥུ་ཨོར།, ཀེ་ཧྲིང་དང་སི་ལེན་— དེ་ནི་ཧྥེང་ཀང་ས་རྡོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ས་རྫས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན། ཇའི་ནང་སི་ལེན་གྱི་སྡོད་ཚད་རྒྱུན་དུ་སྤྱི་རྒྱ་༠.༢༥-༢ མི་ལི་རམ་ ཡོད།
- ཨན་ཐོ་སིའན། ཐོན་ཁུངས་ནང་(ལྷག་པར་སྨུག་མདངས་ལྡན་པའི་གཞོན་ནུའི་མྱུ་གུ) ཡོད་པ་དང་། གྲུབ་པའི་ཇའི་ནང་ཆ་ཤས་ལྷག
8. ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
- འཇམ་པོའི་སེམས་གསོའི་ཕན་ཐོགས། ཁོ་ཧྥིན་འབྲིང་བ་དང་ L-theanine མཐོ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོལ་གྱིས་གཡོ་བ་མེད་པར་སེམས་གསོ་དང་ཡིད་གསལ་སྤྲོད།
- ཨན་ཊི་ཨོག་སི་ཌན་ཊི་སྲུང་སྐྱོབ། པོ་ལི་ཧྥེ་ནོལ་(ཐེ་ཡ་ཧྥ་ལི་ཝིན, ཀི་ཏ་ཧེ་ཐིན, EGCG) དང་སི་ལེན་གྱིས་ཨོག་སི་ཌ་ཤུགས་ཀྱི་གནོད་པ་ལ་གནོད་འགོག་བྱེད།
- སྙིང་རྩའི་རིམ་པ་ལ་ཕན་པ། ཇ་དམར་གྱི་ཐེ་ཡ་ཧྥ་ལི་ཝིན་གྱིས་ཁྲག་ཞག་(cholesterol) ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་བ་དང་རྩ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པར་བྱེད།
- མེ་དྲོད་བདེ་བར་བྱེད། ཏ་ནིན་གྱི་སྡོད་ཚད་འབྲིང་བས་ཁ་ཡན་གྱི་གནོད་པ་ཆུང་ཙམ་ཡོད་པས་ཕོ་བ་དང་རྒྱུ་མའི་བྱ་བར་ཕན།
- ལྷོད་ཆ་དང་སེམས་ཁྲལ་གཅོག་པ། L-theanine མཐོ་བས་ཀླད་པའི་ཨལ་ཧྥ་རླབས་ཕྱུང་སྟེ་སེམས་ཁྲལ་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བར་བྱེད།
- ལུས་སེམས་སྟོབས་ཆེ་རུ་བྱེད། སི་ལེན་དང་ཀེ་ཧྲིང་། སྐྱེས་རྫས་ཚོགས་ཀྱིས་ནད་འགོག་རིམ་པ་དང་སྤྱིའི་ལུས་ཤུགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད།
- པགས་པར་བསམ་ཐག་བྱེད། ཨན་ཊི་ཨོག་སི་ཌན་ཊི་དང་སི་ལེན་གྱིས་པགས་པ་བགྲེས་པའི་རྣམ་པ་བུལ་དུ་གཏོང་བ་དང་པགས་མདོག་ཡར་རྒྱས་བྱེད།
- ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱ་བ། L-theanine དང་ཁོ་ཧྥིན་གྱི་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་མྱུར་ཚད་དང་། དྲན་ཐུབ། ཡིད་གཞིགས་སྙོམས་ཐུབ་བཅས་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཀླད་པའི་ཞིབ་འཇུག་མང་པོས་གྲུབ་ཡོད།
9. བཞོ་ཐབས།
- ཆུའི་དྲོད་ཚད། ༩༠–༩༥°C ། ཆུ་ཁོལ་ཚ་དྲོད་ཀྱིས་རོ་འདམ་དུ་གཏོང་བ་དང་ཞིབ་ཕྲའི་དྲི་རྒྱུ་རྣམས་ལྡན་པར་བྱེད། ཆུ་གྲང་དྲགས་ན་རིལ་བུའི་ནུས་པ་མི་འདོན།
- ཇའི་ཚད། གུང་ཧྥུ་ཇའི་ཐབས་ལམ་ལ་ཆུ་༡༥༠ མི་ལི་ལ་སྲ་མ་༤-༥ ། ཡོར་རོབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལ་ཆུ་༢༠༠ མི་ལི་ལ་སྲ་མ་༣ །
- ཡོ་བྱད། དྲི་མ་གཙང་ཤོས་ཀྱི་འདོན་ཆེད་ཀར་(དཀར་ཡོལ) ཡི་ གའེ་ཝན་(盖碗, gàiwǎn) ལེགས། ཡང་ན་བཙན་ཐུབ་སྨུག་པོའི་ཡི་ཞིང་(ཡི་ཞིང་ཇ་ཉལ) དང་ཤེལ་གྱི་ཇ་ཉལ་ཡང་རུང་།
- བཞོ་རིམ་(གུང་ཧྥུའི་ཐབས་ལམ)།
- ཡོ་བྱད་ཆུ་ཁོལ་གྱིས་དྲོད་བཏོན་པ་དང་ཆུ་ཕྱིར་བཤོལ།
- སྐམ་ཇ་གའེ་ཝན་ནང་བླུགས་པ་དང་ཁ་གཡོག་བཞག་སྟེ་དྲོད་བཏོན་པའི་ལོ་མའི་དྲི་མ་སྣོམ།
- ཁྲུས་བཞོ་(润茶, rùnchá): ཆུ་ཚ་པོ་བླུགས་པ་དང་མྱུར་དུ་ཕྱིར་བཤོལ། འདིས་ཟླུམ་པོར་སྒུར་བའི་རིལ་བུ་རྣམས་གསོད་གསོན་བྱེད།
- བཞོ་ཐོག་དང་པོ། ཆུ་༩༠–༩༥°C བླུགས་པ་དང་སྐར་ཆ་༡༥-༢༠ བསྡོད།
- བཞོ་ཐོག་རྗེས་མ། བཞོ་ཐོག་རེ་རེར་སྐར་ཆ་༥-༡༠ ཇེ་སྤར་དུ་གཏོང་།
- ཇ་འདི་ནི་བཞོ་ཐོག་༥-༧ བཞོ་ཆོག་པ་དང་། ཟླུམ་པོར་སྒུར་བའི་རིལ་བུ་ཁ་ཕྱེ་ཇེ་བཟོད་དུ་རོའི་གསར་ངོས་མངོན་པར་བྱེད།
10. ཉར་ཚགས།
མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆའི་སོས་ཆ་དང་དྲི་མ་སྲུང་ཆེད། ཁ་དམ་གཡོག་ཅན་གྱི་སྣོད་བུ་མུན་ནག་གི་ནང་ཉར་དགོས། དཔེར་ན། ཁ་གཡོག་དམ་པོ་ཡོད་པའི་རྫ་ཡོལ་དང་ལྕགས་ཌབ་སྣོད། ཡང་ན་ཁ་ཚོད་ཡོད་པའི་ཧ་ཡང་(foil) གི་ཁུག་མ བཅས་ལེགས། དྲོད་ཚད་༢༥°C མན་གྱི་སྐམ་ས་བསིལ་སར་བཞག་དགོས་ཤིང་། ཉི་འོད་ཐད་ཀར་དང་དྲི་ཚོར་ཆེ་བའི་(སྨན་རྫས། ཁོ་ཧྥི། ཁྱིམ་གསོའི་རྫས) ཉེ་འདབས་སུ་མི་བཞག སྣོད་བུའི་ནང་སེ་ལི་ཀ་ཇེལ་(silica gel) གྱི་རླན་འཇིབ་རྫས་བཅུག་ཆོག ལེགས་ཤོས་ཀྱི་སྤྱོད་དུས་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ནས་ཟླ་བ་༡༨-༢༤ ཡིན། ཇ་དམར་ལ་ཇ་ལྗང་ལྟར་འཁྱགས་སྒམ་ནང་ཉར་མི་དགོས་ཀྱང་། དྲོད་འབྱུང་ཡོ་བྱད་(དྲོད་སྤྲོད་ལག་ཆ། ཐབ་ཚང) གི་ཉེ་འདབས་སུ་འཇོག་མི་རུང་། ཟླུམ་པོར་སྒུར་བའི་དབྱིབས་ཀྱིས་ལོ་མ་དང་རླུང་གི་འབྲེལ་བ་བུལ་དུ་གཏོང་སྟེ་དྲི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཆའི་ཉར་ཐུབ་ཇེ་རིང་དུ་གཏོང་བའི་སྲུང་སྐྱོབ་ནུས་པ་ཡང་ཡོད།
11. རིན་གོང་དང་འཛོལ་བཟོ།
- རིན་གོང་གི་དབྱེ་རིམ། མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་དམར་གྱི་འབྲིང་དང་གོང་མའི་རིན་གོང་ཚོགས་སུ་གཏོགས། རིན་གོང་ནི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་(མྱུ་གུའི་ཚད། བསྡུ་དུས) དང་། སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་མེད། བཟོ་གྲྭ་གང་ཡིན་བཅས་ལ་རག་ལས། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་རྒྱུན་གཏན་གྱི་དབྱེ་རིམ་ལ་སྤྱི་རྒྱ་༥༠༠ ལ་ཡོན་(yuan) ༣༠༠-༨༠༠ ཙམ་ཡོད་ལ། དཔྱིད་ཀའི་བསྡུ་ཚད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྲངས་ཚོགས་ལ་དེ་ལས་མཐོ། རྒྱ་ནག་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཇ་འདི་སྤྱིར་བཏང་དུ་དཀོན་པས་རིན་གོང་ཇེ་མཐོར་འགྲོ།
- འཛོལ་བཟོ་སྤྲོད་མི་ཚུལ།
- ཧྥེང་ཀང་རྫོང་ནས་ཐོན་པའི་ཇ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་དང་བཅས་པའི་ཡིད་རྟོན་ཅན་གྱི་ཇ་ཚོང་ཁང་ནས་ཉོ་བ།
- དབྱིབས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ། — ངོ་མའི་མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ་ནི་ཁྱད་པར་བའི་རིལ་བུའི་དབྱིབས་(珠形) ཡོད་པ་ལས་ཐག་པ་ལྟར་སྒུར་བ་མིན།
- སྐམ་ལོ་མའི་དྲི་མར་དཔྱད་པ། — ཇ་དམར་གཞན་དུ་དཀོན་པའི་སེང་ཤོག་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་གསལ་པོར་ཡོད་དགོས།
- ཇ་ཁའི་ནང་བརྟག་པ། — ཁ་དོག་ནི་གསལ་བའི་བྷེརུལ་གསེར་མདོག་(མུན་དམར་མིན) ཡིན་ལ། རོ་ནི་འཇམ་མངར་ཞིང་སྦྲང་དྲི་དང་རྩུབ་ཆ་མེད་པ་དགོས།
- སྐྱེ་ཁམས་གུའི་ཀྲོའུ་ཇ་དམར་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་བྱས་ཀྱང་རིན་གོང་དོགས་གཞི་ཡོད་པའི་དམའ་བ་ནི་ཉེན་ཁའི་རྟགས་ཤིག་ཡིན།
12. སྤྲོ་སྣང་གི་དོན་དངོས།
- ཧྥེང་ཀང་རྫོང་ནི་“ཆན་ཡུའུ་ཀྲི”(黔羽枝, Qiányǔzhī) ཞེས་པའི་གདོང་འགྱུར་(fossil) མཚན་སྙན་ཅན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་༤༢༨ གྱི་སྔོན་གྱི་སའི་གོ་ལའི་ས་སྟེང་རྩི་ཤིང་གནའ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། དེ་ལ་སྙན་ངག་གི་སྒོ་ནས་“སའི་གོ་ལའི་ལྗང་མདོག་གི་འབོད་སྐུལ་དང་པོ” ཞེས་འབོད་པ་དང་། ཧྥེང་ཀང་ས་གཞིའི་གནའ་སྔ་མོའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་དེང་གི་ཇ་དར་གཉིས་བརྡ་སྟོན་བྱེད།
- གུའི་ཀྲོའུ་ནི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་རྐྱེན་ལྔ་ཆ་ཚང་དུ་ལྡན་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། — མཐོ་སྒང་། ལྡིང་ལམ་དམའ། ཉི་འོད་ཉུང་། ན་བུན་མང་། བཟོ་ལས་ཀྱི་འགོག་རྐྱེན་མེད་པ་བཅས་ཡིན།
- ཇ་དམར་ལ་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆའི་ཡང་བའི་སེང་ཤོག་དྲི་མ་ནི། ཇ་དམར་གྱི་སྟོབས་ཆ་དང་ཁ་ཚས་སྤངས་པའི་ཇ་ལྗང་དགའ་མཁན་རྣམས་ཀྱང་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད།
- ཧྥེང་ཀང་ནི་གུའི་ཀྲོའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཇ་ཕྱིར་གཏོང་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ལོར་རྫོང་འདིའི་ཇ་ཕྱིར་གཏོང་གྲངས་ཀ་ནི་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཟིན།
- རིལ་བུར་སྒུར་བའི་ལག་རྩལ་(珠形) གྱིས་ཇ་ཉར་ཚགས་སྐབས་སོས་ཆ་རིང་དུ་སྲུང་བ་དང་། བཞོ་ཐོག་གཅིག་ལ་ཐོག་བདུན་ཚུན་ཆོད་བཞོ་བར་བྱེད།
- ཧྥེང་ཀང་རྫོང་གི་གཏམ་དཔེ་ནི་“ཤར་ཕྱོགས་སུ་ལུང་ཅིང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཧྥེང་ཀང་།” (东有龙井·西有凤冈) ཞེས་པ་ཡིན་པ་དང་། འདིས་ས་གནས་ཇ་བཟོ་བའི་རེ་འདུན་ཆེན་པོ་སྟོན་ཞིང་། རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ལྗང་གྲགས་ཅན་ཤོས་ལ་གཏིངས་བཞག་ཡོད།
13. ཨེ་རེད་སྨིན་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་ན།
- ཏེན་ཧོང་(滇红, Diānhóng) — ཡུན་ནན། ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཐོན་ཁུངས་Camellia sinensis var. assamica ལས་བཟོ། འབྲས་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་གསལ་པོ་དང་། ལུས་པོ་གཙང་མ། ཇ་ཁ་དམར་ལི་ཝང་॥ མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ་ནི་དེ་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་ཡང་བ་དང་སེང་ཤོག་དྲི། འབྲས་དྲི་མེད་པ།
- ཆི་མེན་ཧོང་ཆ(祁门红茶, Qímén Hóngchá) — ཨན་ཧུའེ། ཨོར་ཀིཌ་(orchid) དང་ཁམ་བུ། དུ་བའི་དྲི་འབྱུང་ཅན་གྱི་རྙོག་འཛིང་དྲི་མས་གྲགས། རོ་ནི་མའོ་ཏུང་ལས་ཁ་ཚ་ཆེ་བ་དང་རྒྱས་པ། གཉིས་ཀ་ལོ་མ་ཆུང་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཡིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།
- ཀྲུན་ཡི་ཧོང་(遵义红, Zūnyì Hóng) — གུའི་ཀྲོའུ། ཁྱིམ་ཉེ་བའི་“ཕ་ཡུལ་གྱི་ཇ” ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཀྲུན་ཡི་ཞིང་ཆེན་གྱི་མེའི་ཐན་དང་ཡུའུ་ཆིང་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་པ་རྒྱུན་གཏན་གྱི་ལག་རྩལ་ལྟར་བཟོ། ཀྲུན་ཡི་ཧོང་ནི་རྒྱུན་དུ་སྣུམ་ལྡན་གྱི་རོ་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་། མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ་ནི་རླུང་ལྟར་ཡང་ཞིང་སོས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར།
- ཅིན་ཅུན་མེའི་(金骏眉, Jīn Jùn Méi) — ཧྥུ་ཅན། ཧྥུ་ཅན་གྱི་ཇ་དམར་དམིགས་བསལ་མྱུ་གུ་ལས་བཟོ་བ་དང་། མེ་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་དྲི་མ་གསལ་པོ། མངར་རོ་ཡོད། མངར་ཆ་དང་ཁ་ཚ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་མའོ་ཏུང་དང་ཉེ། འོན་ཀྱང་རིན་གོང་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་དང་ཐོན་ཁུངས་མི་འདྲ།
མཇུག་བསྡོམས།
ཀུའི་ཀྲོའུ་མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ་ནི་“ཇ་དམར” ཞེས་པའི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ལྡན་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་བའི་ཇ་དམར་ཞིག་ཡིན། སྟོབས་ཆ་དང་འབྲས་དྲི། མུན་དམར་གྱི་ཇ་ཁ་བཅས་ཡོད་པར་རེ་བ་བྱེད་སར། ཡང་ཆ་དང་སེང་ཤོག་གི་སོས་ཆ། ཀར་ཝ་ཡི་གསེར་མདོག་གི་ཇ་ཁ་ཐོབ། ཀེ་ཧྲིང་དང་སི་ལེན་གྱིས་གང་བའི་ཧྥེང་ཀང་གི་རྡོ་ཞོའི་ས་གནའ་མོའི་སྟེང་སྐྱེས་པའི་ཇ་འདི་ནི་མཐོ་སྒང་གི་ན་བུན་གྱི་གཙང་བ་དང་ལག་ཤེས་ཀྱི་འཇམ་ཆ་ཞིག་འཁྱེར་ཡོད། མའོ་ཏུང་ཧོང་ཆ་ནི་ལྕི་བའི་ཇ་དམར་རྒྱུན་ལྡན་ལ་གཞན་ཞིག་འཚོལ་མཁན་དང་། ཨོག་འགྱུར་བྱས་པའི་ལོ་མའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཞིབ་ཕྲ་དང་སོས་ཆ་མ་བཅད་པར་འཇུག་པར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཇ་ལྗང་གི་རོ་མྱོང་བ་པོ་དག་ལ་ལེགས་པོའི་འདམ་ཁ་ཞིག་ཡིན།